\u015eimdi \u015funu iyi g\u00f6rmek laz\u0131m, bu halk ayaklanmalar\u0131,birbirlerinden farkl\u0131 ekonomik-politik-k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullar i\u00e7inde bulunan, her biri ayn\u0131 kapitalist emperyal sistemin bile\u015feni olan \u00fclkelerde, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 e\u015f zamanl\u0131 ve s\u00fcreklilik g\u00f6steren bir halde devam etmektedir. Yani global bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz etmektedir.<\/p>\n
Bu insanlar\u0131n tepki ve talepleri, birbirleriyle bir \u00e7ok noktada, ancak bir \u00e7ok durumda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler ve vurgular alt\u0131nda kesi\u015fmektedir. Bu nas\u0131l izah edilebilir? Bir kere, uluslararas\u0131 kapitalist-emperyalist sistemin i\u015fleyi\u015fine referans vermeden bu olup bitenleri analiz edemezsiniz. Bu insanlar\u0131n g\u00f6rece, ekonomik a\u00e7\u0131dan m\u00fcreffeh, demokratik olarak ileri olan \u00fclkeler (mesela ABD, \u0130talya, \u0130sve\u00e7, \u0130spanya); ve g\u00f6rece, s\u00f6z konusu g\u00f6stergeler itibar\u0131yla, orta kararda oldu\u011fu s\u00f6ylenen Yunanistan, T\u00fcrkiye, Brezilya, Portekiz gibi \u00fclkelerde; son olarak daha d\u00fc\u015f\u00fck bir profili bulunan, M\u0131s\u0131r, Tunus, Bahreyn hatta \u0130ran (2-3 y\u0131l \u00f6ncesini hat\u0131rlay\u0131n\u0131z) gibi \u00fclkelerde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve devam etmesi, ve b\u00fct\u00fcn bu farkl\u0131 geli\u015fmi\u015flik g\u00f6stergeleriyle kat edilen \u00fclke halklar\u0131 aras\u0131ndaki kendili\u011finden ileti\u015fim ve dayan\u0131\u015fmaya yol a\u00e7mas\u0131, bize do\u011frudan do\u011fruya b\u00fct\u00fcn bu insanlar\u0131n, genel \u00e7er\u00e7evesi itibar\u0131yla, ortak bir uluslararas\u0131 durumun ma\u011fduru olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Evet, anti-demokratik, hukuk d\u0131\u015f\u0131 otoriter politik bask\u0131lar, k\u00fclt\u00fcrel bask\u0131lar, ekolojik bask\u0131lar ve ekonomik bask\u0131lar b\u00fct\u00fcn bu uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekli halk hareketlerinin ortak tetikleyicisidir. Hareketler s\u00fcrd\u00fck\u00e7e, sokaklarda d\u00f6v\u00fc\u015fen insanlar bu ma\u011fduru olduklar\u0131 problemler aras\u0131ndaki i\u00e7sel ba\u011flant\u0131lar\u0131 fark ediyorlar. Bu y\u00fczdendir ki, “iki a\u011fa\u00e7 meselesi”, veya “otob\u00fcs bileti meselesi” haftalar s\u00fcren m\u00fccadeleler halini alabiliyor. Liberal ak\u0131l hocalar\u0131n\u0131n,” tamam park a\u00e7\u0131ld\u0131, istedi\u011fimizi ald\u0131k, bu i\u015fi bitirelim”; veya “Mursi d\u00fc\u015ft\u00fc, murad\u0131m\u0131za erdik, b\u0131rakal\u0131m art\u0131k”, veyahut “\u00f6b\u00fcr talepleri bir yana b\u0131rak\u0131p, askeri rejime kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kal\u0131m” yollu telkinleri i\u015fe yaramamaktad\u0131r. Yaramayacakt\u0131r. Halklar, mesela M\u0131s\u0131r’da, M\u00fcbarek’i neden d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015fse, Mursi’yi de ondan d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Muhtemelen \u015fimdiki “yeni” rejimi de ayn\u0131 nedenden dolay\u0131, \u00f6zsel olarak, anti-kapitalist, anti-emperyalist talep ve \u00f6zlemlerine yan\u0131t vermemesi nedeniyle alt edeceklerdir.<\/p>\n
Ayaklanma halindeki kitleleri kaz\u0131klamak g\u00fc\u00e7 olmaktad\u0131r. Halk hareketi etaplar halinde geli\u015fir. Bir ka\u00e7 etapta, hareketi b\u00f6ler, kitleleri kaz\u0131klayabilirsiniz. \u0130ki y\u0131l \u00f6nce M\u0131s\u0131r’da kaz\u0131k yiyen kitleler, bu kaz\u0131\u011f\u0131 sahiplerine geri y\u00f6nlendirdiler. Bug\u00fcn de bir kaz\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yalar ancak bu da tutmayacak. Ayaklanma kitleler i\u00e7in zihin ve ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 bir faaliyettir.<\/p>\n
Gezi direni\u015fi dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6yle\u015fti\u011fim, \u00e7o\u011fu hayat\u0131nda ilk kez b\u00f6yle bir deneyim ya\u015fam\u0131\u015f, bir \u00e7ok direni\u015f\u00e7i, “hayata bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n tamamen de\u011fi\u015fti\u011fini, kendilerinde bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc fark ettiklerini” belirtmi\u015fti. \u0130\u015fte art\u0131k hi\u00e7 bir \u015feyin eskisi gibi olmayaca\u011f\u0131n\u0131n teminat\u0131 bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011fram\u0131\u015f \u00f6znelerdir. Onlar hareketin en de\u011ferli kazan\u0131mlar\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n art\u0131k eskisi gibi olmalar\u0131 olanakl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
Devrimci harekette kitleselli\u011fi niceli\u011fe e\u015fitlemek yan\u0131lt\u0131c\u0131 olur. B\u00fct\u00fcn ba\u015far\u0131l\u0131 halk devrimleri nitelikli \u00f6znelerin eylemlerinden \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Kitlesellik s\u00f6z konusu oldu\u011funda, niceli\u011fi \u00f6rg\u00fctl\u00fc nitelikli \u00f6zneler yarat\u0131r. Nitelik, ayaklanmada da g\u00f6zlemledi\u011fimiz gibi, kavga ortam\u0131nda boy verir.<\/p>\n
Halk hareketi s\u00fcrd\u00fck\u00e7e, o zamana kadar bu kavgayla ili\u015fkisini kuramam\u0131\u015f olan sistemin ba\u015fka ma\u011fdurlar\u0131 da, kendi \u00f6zel ma\u011fduriyet alanlar\u0131n\u0131 fark etmektedirler. Edeceklerdir. Bu fark edi\u015f ve harekete dahil olma, ayn\u0131 zamanda, hareketi halen s\u00fcrd\u00fcrenlerle ortak bir payda olu\u015fturma, onlarla ayn\u0131 dili konu\u015fma prati\u011fidir. Elbette bu, b\u00fct\u00fcn ma\u011fduriyet alanlar\u0131nda e\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde bir kesi\u015fme anlam\u0131na gelmeyebilir. B\u00f6yle bir tekab\u00fcliyet, tek bir halk s\u0131n\u0131f\u0131na mensup insanlar\u0131n kavgas\u0131nda dahi g\u00f6r\u00fclemeyebilir. Yani ayk\u0131r\u0131 bir hal de\u011fildir.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu bak\u0131mdan basit, alev gibi parlay\u0131p s\u00f6nen kalk\u0131\u015fmalarla de\u011fil, global \u00f6l\u00e7ekte, halk hareketleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Ma\u011fduriyetlerin kayna\u011f\u0131 uluslararas\u0131 d\u00fcnya d\u00fczeni, ya da kapitalist emperyalist d\u00fcnya sistemidir. Kapitalizm sadece ekonomik bir vak’a de\u011fildir. Onun bir \u00fcst yap\u0131s\u0131 da vard\u0131r. Onun ekonomik i\u015fleyi\u015finin etkileri ve sonu\u00e7lar\u0131 sadece ekonomik de\u011fildir, genel anlam\u0131nda, k\u00fclt\u00fcrel, siyasal, \u00e7evresel etki ve sonu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Daha do\u011frusu, toplumsal-ekonomik formasyon i\u00e7inde yer alan d\u00fczeylerin, \u00f6nceliklerinde, belirleyicilik kapasite ve konumlar\u0131nda kaymalar\u0131n, de\u011fi\u015fimlerin, yer de\u011fi\u015ftirmelerin,etki aktar\u0131mlar\u0131n\u0131n g\u00f6zlemlendi\u011fi, bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim s\u00f6z konusudur. Lenin bir ka\u00e7 yerde bize hat\u0131rlat\u0131r: K\u00fc\u00e7\u00fck bir siyasal ya da toplumsal protesto, bir ufak k\u0131v\u0131lc\u0131m b\u00fcy\u00fck yang\u0131nlar\u0131n habercisi, vesilesi olabilmektedir.<\/p>\n
Bakarken, a\u011fa\u00e7lar\u0131n aras\u0131nda kaybolmak, y\u00f6ntemsiz insanlar\u0131n kaderidir. B\u00fct\u00fcn bu ayaklanmalar, hi\u00e7 teredd\u00fcts\u00fcz, tan\u0131m itibar\u0131yla, anti-kapitalist ve anti-emperyalisttir. Burada halklar\u0131n ma\u011fdur olduklar\u0131 ve y\u00fckselttikleri talepleri, sadece ulusal d\u00fczeydeki \u00e7er\u00e7evesinden de\u011fil, uluslararas\u0131 ba\u011flam\u0131ndan da kopartarak ele alamazs\u0131n\u0131z. Aksi halde, ger\u00e7ekli\u011fi kavrayamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Bir hareketin anti-kapitalist, anti-emperyalist olmas\u0131, elbette onun sosyalist de olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. San\u0131yorum sorun, b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. A\u00e7\u0131k “sosyalizm” hayk\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 meydanlardan duymay\u0131nca, “burada kapitalizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yok” diye d\u00fc\u015f\u00fcnmek yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Nas\u0131l anti-kapitalizmi do\u011frudan sosyalizm talebine e\u015fitlemek do\u011fru de\u011filse, s\u00f6z konusu hareketler ba\u011flam\u0131nda, “sosyalizm talebi yoksa, anti-kapitalizm yoktur” demek de isabetli olmayacakt\u0131r. Ancak her anti-kapitalist kalk\u0131\u015fman\u0131n, sosyalizme davetiye oldu\u011funu da ge\u00e7erken belirtmek isterim.<\/p>\n
\u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bu global \u00e7er\u00e7eveye bakarak, genel olarak kapitalist sistemin , d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda, ne kadar s\u00fcrece\u011fini bilemeyece\u011fimiz, bir devrimci kabarmalar d\u00f6nemiyle sars\u0131lmakta oldu\u011funu tespit ediyoruz. Bu t\u00fcr d\u00f6nemler ilerici, devrimci kazan\u0131mlarla ta\u00e7lanabildikleri gibi, koyu gericilik d\u00f6nemlerine de kap\u0131 a\u00e7abilmektedir. Bunun hangisinin ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi, kapitalist-emperyalist sistemin kendi i\u00e7 i\u015fleyi\u015fi ve global iktidar\u0131yla, bu i\u015fleyi\u015f ve iktidara halklar\u0131n direni\u015fi, yani s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerinin neticesinde belirlenecektir.<\/p>\n
Bu bak\u0131mdan, halk direni\u015finin kalitesi b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu kalite do\u011frudan \u00f6rg\u00fctsel kapasite ve siyasal \u00f6nderlik kapasitesiyle alakal\u0131d\u0131r. Bu devrimci kabarmalar d\u00f6neminin ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zellikleri, 1848’lerdeki benzerlerine de\u011fil, 1917’den itibaren ortaya \u00e7\u0131kanlara referans vermektedir. Nesnel olarak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki devrimler olana\u011f\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
“Global kapitalizm” in kendisini s\u00fcrd\u00fcrmek ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 hamleler, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda tek bi\u00e7imlile\u015ftirme \u00e7abas\u0131, bunal\u0131m\u0131n\u0131 daha da derinle\u015ftirmekte, kendisine kar\u015f\u0131 direni\u015fi daha geni\u015f bir alana yaymaktad\u0131r. Bu direni\u015fler aras\u0131 enternasyonal ileti\u015fim, iletkenlik ve dayan\u0131\u015fma, d\u00fc\u015fman\u0131n “global” konumuyla ilgili, en az\u0131ndan, bir sezgiye referans verir.<\/p>\n
Halk hareketinin kendi i\u00e7inde \u00e7eli\u015fkileri vard\u0131r. Sistem kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 dahilinde, \u00f6ncelikleri farkl\u0131 halk s\u0131n\u0131flar\u0131na referans vermekte oldu\u011funu unutmayal\u0131m. Ancak, kar\u015f\u0131s\u0131nda tam bir a\u00e7maz i\u00e7inde olan ve bu hali ard\u0131\u015f\u0131k edimleriyle konsolide eden emperyalist g\u00fc\u00e7ler vard\u0131r. ABD’nin, AB’nin, T\u00fcrkiye’nin \u015fu Orta Do\u011fu’da i\u00e7inde debelendikleri hale bak\u0131n\u0131z. Emperyalist akl\u0131n \u00f6nerdi\u011fi her \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn beklenenden \u00e7ok \u00f6nce kullanma zaman\u0131 doluyor. \u0130\u015fe yaramaz hale geliyor. \u0130\u015fte en son M\u0131s\u0131r’a bak\u0131n\u0131z. Somut durumun somut analizini yapma yetene\u011fine sahip olmak yetmez. Somut ve s\u00fcrd\u00fcrebilir \u00e7\u00f6z\u00fcmler de getirmek gerekir.<\/p>\n
Kabul edelim, ABD emperyalizmi birincisini ba\u015farmakta h\u00e2l\u00e2 bir cevvaliyete sahiptir. Ancak ikincisini yapabilecek kapasitesi dumura u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Her ulvi iddias\u0131n\u0131, bu arada, “demokrasi”, “ekonomik refah”, “insan haklar\u0131” , “hukuk devleti” iddialar\u0131n\u0131 da her hamlesiyle inkar etmektedir. \u0130\u015fte bu \u015fartlar, halk s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n global \u00e7apta inkar edenleri inkar etme olanaklar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektedir.<\/p>\n
Demek ki, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerini, i\u00e7 ve d\u0131\u015f ba\u011flam\u0131 i\u00e7inde analiz etmeden, “darbe” analizi yanl\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Askeri ve sivil darbeler, burjuva d\u00fczeninde, bir \u00e7ok durumda, siyasal bir d\u00fc\u011f\u00fcmlenmi\u015flik haline son verecek bir ara\u00e7 gibi kullan\u0131l\u0131r. Bu vesileyle, darbelerin sadece askerler taraf\u0131ndan de\u011fil, “milli irade” ye dayanan sivil idareler taraf\u0131ndan da yap\u0131labilece\u011fini belirtmek isterim. AKP rejimi, 2007’den itibaren, \u00a0\u00f6ncellikle kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesini i\u015flemez k\u0131lmay\u0131 hedefleyen, sivil bir darbe s\u00fcrecinden \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. <\/em><\/p>\n Son olarak, darbelerin devrimleri \u00f6nlemek gibi bir i\u015flevi olabilece\u011fi gibi, devrimleri tetiklemek gibi bir i\u015flevi de olabilir. M\u0131s\u0131r’da darbenin nedeni devrimi \u00f6nlemekti; ama sonucu devrimi tetiklemek olabilir.<\/em><\/p>\n