Gezi direni\u015fi, T\u00fcrkiye sol hareketinin durumunu, sorunlar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak bak\u0131m\u0131ndan da \u00f6nemli i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr, \u00a0g\u00f6rmektedir. Sosyalist d\u00fcnyan\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc izleyen y\u0131llarda, genel olarak d\u00fcnya sol hareketi i\u00e7inde liberal e\u011filimler y\u00fckselmi\u015f, bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, s\u0131n\u0131fsal emek\/sermaye \u00e7eli\u015fkisi etraf\u0131nda konumlanm\u0131\u015f marksist-leninist devrimci sol anlay\u0131\u015flar olumsuzlanarak, her biri kendi \u00f6zel g\u00fcndemlerini ba\u015fat \u00e7eli\u015fki alan\u0131 olarak sunan, birbirlerinden ayr\u0131, \u00e7o\u011ful m\u00fccadele alanlar\u0131na referans veren “yeni sol” ya da “radikal sol” anlay\u0131\u015flar parlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Liberal demokratik kurum ve kurallar sol \u00f6\u011fretiyle melezlenmek istenmi\u015fti. Sol, liberalizmin kavramlar\u0131yla kendisini yeniden kurgulama e\u011filimi i\u00e7erisine girmi\u015fti. B\u00fct\u00fcn bunlar, neo-liberal kapitalizmin kendisini tarihin sonu olarak sundu\u011fu ideolojik atmosferde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti.<\/p>\n
Sol, “muzaffer” liberal demokrasinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ke\u015ffetmi\u015f, giderek analizlerinde, liberalist \u00f6l\u00e7\u00fctlere referans vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Liberal ilahiyat\u0131n en \u00f6zl\u00fc d\u00fcsturu, \u00a0“b\u0131rak\u0131n\u0131z yaps\u0131nlar, b\u0131rak\u0131n\u0131z ge\u00e7sinler” dogmas\u0131, solun bir \u00e7ok kesimlerinin de dogmas\u0131 haline gelmi\u015fti. Bilimsel diyalektik metot, skolastik metafizik bir metotla ikame edilmi\u015fti.<\/p>\n
Skolastik ak\u0131l tabular yarat\u0131r. Fundamantalizm bu ak\u0131lda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak i\u00e7kindir. Her duruma ve her ko\u015fula uyan de\u011fi\u015fmez anlamlar atfedilmi\u015f, pratikte kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan, tarihsiz \u00f6l\u00e7\u00fctler ve \u00a0 kavramlar etraf\u0131nda ak\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. “Pazar ekonomisi”, “toplum m\u00fchendisli\u011fi”, “jakobenizm”, “insan haklar\u0131”, “birey”, “milli irade” vb \u00a0metafizik anlamlar atfedilmi\u015f tabu kavramla\u015ft\u0131rmalar her analizin kerameti kendinden menkul sihirli laflar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u015eimdi M\u0131s\u0131r’da ya\u015fanan geli\u015fmeler dolay\u0131s\u0131yla liberal skolasti\u011fin yeniden sahne almakta oldu\u011funa tan\u0131k oluyoruz. Tart\u0131\u015fma M\u0131s\u0131r’da “darbe” mi yoksa “devrim” mi olmu\u015ftur sorusu etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcp durmaktad\u0131r. Devrimleri tan\u0131m itibar\u0131yla, demokrasinin d\u00fc\u015fman\u0131, vah\u015fet olarak g\u00f6ren liberalizm, baz\u0131 durumlarda, \u00a0devrimleri engelleyen; kimi zaman, bir devrim arac\u0131 ya da \u00a0devrimleri tetikleyecek bir ara\u00e7 da olabilecek \u00a0darbeyi tan\u0131m itibar\u0131yla ve otomatik bir \u015fekilde, \u00a0“k\u00f6t\u00fcl\u00fck” olarak g\u00f6r\u00fcr. De\u011fi\u015fmez, metafizik bir “darbe” kavray\u0131\u015f\u0131ndan hareketle, “darbe”yi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her yerde ayn\u0131 refleksi g\u00f6sterir.<\/p>\n
M\u0131s\u0131r’da iki \u00fc\u00e7 y\u0131ldan beri spektak\u00fcler bir \u015fekilde s\u00fcren ve giderek y\u0131\u011f\u0131nsall\u0131\u011f\u0131 artan, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendili\u011finden, bir halk hareketi vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn halk hareketleri gibi ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131, etaplar\u0131, molalar\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Zaten bir ayaklanmay\u0131 hareket haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren de bu s\u00fcrekliliktir. Bununla beraber, bu ayn\u0131 hareketin hen\u00fcz bir program\u0131 ve \u00f6nderli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131ndan somut bir y\u00f6n\u00fc olan bir siyasal hareket oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz. Elbette harekete damgas\u0131n\u0131 vuran halk talepleri ve \u00f6zlemleri siyasal yol i\u015faretleridir. Bu i\u015faretler \u00f6zsel olarak, toplumsal e\u015fitlik, demokratik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve anti-emperyalizme tekab\u00fcl etmektedir. Dahas\u0131 bu \u00fc\u00e7 temel \u00f6zlem aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131ya vurgu yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
M\u0131s\u0131r’da kendili\u011finden yoluna devam eden halk hareketi, d\u00fczen taraf\u0131ndan bir tehdit olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6nce bildik ara\u00e7lar ve y\u00f6ntemlerle \u00f6nlenmek istenmi\u015f, ba\u015far\u0131lamay\u0131nca mevcut d\u00fczenin “oldu\u011fu gibi kalarak de\u011fi\u015ftirilmesi” ad\u0131na askeri darbe yap\u0131lm\u0131\u015f, d\u00fczenin tarihsel olarak, elinin alt\u0131nda tuttu\u011fu alternatif siyaset olan dinci reaksiyoner siyasetin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcbarek’e kar\u015f\u0131 yap\u0131lan bu darbe liberal alemde co\u015fkuyla kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f, paradoksal olarak, demokrasinin zaferi olarak sunulmu\u015ftu. Halk ayaklanmas\u0131n\u0131n amac\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, taleplerini ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi ilan edilmi\u015fti. Buna g\u00f6re, art\u0131k “milli irade” tecelli etmi\u015fti.<\/p>\n
M\u0131s\u0131r’da ordu marifetiyle ve liberal teokrasinin uluslararas\u0131 d\u00fczeydeki deste\u011fiyle iktidar\u0131 halktan \u00e7alan dinci gericilik, halk taleplerini hi\u00e7e sayarak, siyasal demokrasi alan\u0131n\u0131 ve entelekt\u00fcel alan\u0131 apartheidc\u0131 \u00a0toplumsal vizyonu do\u011frultusunda \u00a0daraltarak, k\u00fclt\u00fcrel bask\u0131lar\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rmaya giri\u015fmi\u015fti. Ekonomik alanda, neo-liberal bir program\u0131 uygulamaya koymu\u015f, d\u0131\u015f siyasetinde, \u00a0\u00fclkenin emperyalizm ve onun siyonist m\u00fcttefikiyle uyumlu bir \u00e7izgiye gelmi\u015fti. Emperyalist siyaset ad\u0131na roller \u00fcstenmeye haz\u0131r oldu\u011funu ilan etmi\u015fti.<\/p>\n
Ta en ba\u015f\u0131ndan M\u0131s\u0131r halk harektinin taleplerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, M\u00fcbarek rejiminin, anti-demokratik, bask\u0131c\u0131, emek d\u00fc\u015fman\u0131 vah\u015fi kapitalist uygulamalarla ve \u00a0emperyalist siyasetle \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00a0 Buna mukabil Mursi rejimi, M\u00fcbarek’in uygulamakta zorland\u0131\u011f\u0131 neo-liberal emperyalist, emek d\u00fc\u015fman\u0131 siyasetin tahkim edilmesi ad\u0131na hareket etmi\u015ftir. Totalize edici dinsel ara\u00e7lar\u0131 kullanarak, halk\u0131 s\u00f6z konusu kapitalist-emperyalist programa boyun e\u011fecek \u015fekilde uysalla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Emperyalist burjuvazinin k\u00fclt\u00fcrel hegemonyas\u0131n\u0131 dinsel gericilikle takviye etmek i\u015flevini \u00fcstlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Halk hareketi kald\u0131\u011f\u0131 yerden, ama bu kez y\u0131\u011f\u0131nsall\u0131k anlam\u0131nda katlanarak, eylemlerine devam etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fczen yeniden, ama bu kez daha da b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f olan bir tehditle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Sokaklar\u0131n, meydanlar\u0131n talepleri daha a\u00e7\u0131k, daha radikal ve daha somut hale gelmi\u015ftir. Halk\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck d\u00fczeyi iki y\u0131l \u00f6ncesine g\u00f6re daha geli\u015fkindir. Nas\u0131rc\u0131 parti gibi, belli ba\u015fl\u0131 partilerde toplanma e\u011filimi g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. \u00a0Halk\u0131n talepleri art\u0131k ilan edilmemi\u015f bir siyasal program halini almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.Yine de hen\u00fcz \u00f6nderlik olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0Ancak gidi\u015fat oraya do\u011frudur. Tam bu noktada bir kez daha, M\u0131s\u0131r’daki en \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fc\u00e7 olan ordu devreye sokulmu\u015f, d\u00fczenin yine bir tak\u0131m tadilatlarla yoluna girmesi, korunup,kollanmas\u0131 sa\u011flanmak istenmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu ko\u015fullarda liberal skolastik, darbeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma bahanesi alt\u0131nda, asl\u0131nda, \u015fu s\u0131ralarda bizde de oldu\u011fu gibi, “milli irade” ye kar\u015f\u0131 oldu\u011funu iddia etti\u011fi halk hareketini hedef almaktad\u0131r. Buna g\u00f6re, M\u00fcbarek’e yap\u0131lan darbe “ilerici” ; Mursi’ye yap\u0131lansa, “gerici” dir. \u00c7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, \u00a0“darbe darbedir ve tan\u0131m itibar\u0131yla k\u00f6t\u00fcd\u00fcr” anlay\u0131\u015f\u0131 olan liberal, \u00a0 darbeler aras\u0131nda, “iyi” ya da “k\u00f6t\u00fc”, veyahut “ilerici” veya “gerici” ayr\u0131m\u0131 yapmak gibi, iddialar\u0131yla \u00e7eli\u015fen, \u00a0bir duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu tutars\u0131zl\u0131k \u00a0kapitalist sistemin ana ideolojik ak\u0131mlar\u0131ndan birisi olan liberalizm i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n
\u00d6te yandan, liberalizmin sol kanad\u0131n\u0131n temsilcileri de, dayand\u0131klar\u0131 liberal ilahiyat\u0131n da\u011farc\u0131\u011f\u0131ndaki, “toplum m\u00fchendisli\u011fi”, “jakobenizm”, “ya\u015fam tarzlar\u0131na sayg\u0131” , “insan haklar\u0131” vb kavramlar\u0131 kullanarak, biraz Mursi’nin de \u00a0kula\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekerek, darbeyi k\u0131nam\u0131\u015flard\u0131r. Ne olursa olsun, darbeyi “sand\u0131k” a kar\u015f\u0131 bir sayg\u0131s\u0131zl\u0131k olarak tel’in etmi\u015flerdir. Yani birinci gruptakilere nazaran daha utanga\u00e7, ama ondan daha az iki y\u00fczl\u00fc olmayan, \u00a0bir ret \u00e7izgisi izlemi\u015flerdir.<\/p>\n
Dikkat edilirse, b\u00fct\u00fcn versiyonlar\u0131yla liberal yakla\u015f\u0131mda, “halk inisiyatifi”, “devrim hakk\u0131”, “s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi”, “emperyalizm”, “toplumsal e\u015fitlik” gibi kavramlar yoktur. Demokrasi, burjuvazinin, onun elitlerinin kendi aralar\u0131nda, halka ra\u011fmen uluslararas\u0131 emperyalist siyasetin \u00e7\u0131karlar\u0131yla uyumlu olarak oynad\u0131klar\u0131 bir oyundur.<\/p>\n
Liberalizm, b\u00fct\u00fcn skolastik ideolojiler gibi, ele ald\u0131\u011f\u0131 her kavram\u0131, her olguyu tarihsizle\u015ftirir. Mesela, bug\u00fcn “model” olarak sundu\u011fu, ABD, \u0130ngiltere, Fransa gibi \u00fclkelerin b\u00fcy\u00fck devrimlerden \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelir. B\u00fct\u00fcn burjuva modernli\u011finin, “toplum m\u00fchendisli\u011fine”, “jakobenizm”e, “tek bi\u00e7imlile\u015ftirme”ye referans verdi\u011fini inkar eder. O kadar \u00f6yle ki, kapitalizmin b\u00fct\u00fcn kolonyal ve emperyalist maceras\u0131 da, uluslararas\u0131 d\u00fczeyde, bu ayn\u0131 e\u011filimlere referans verir.<\/p>\n
Daha ge\u00e7mi\u015fe gitmeyelim, son on y\u0131ldaki emperyalist i\u015fgaller, d\u00fcnyay\u0131 neo-liberal kapitalizmin isterleri do\u011frultusunda dizayn etme amac\u0131na y\u00f6nelik zoraki, tepeden inmeci pratikler de\u011fil midir?Liberaller taraf\u0131ndan “demokrasi” ad\u0131na olumlanan, \u00a0Irak’a, Afganistan’a, Libya’ya, Suriye’ye, Mali’ye y\u00f6nelik kanl\u0131 emperyalist i\u015fgaller, “b\u0131rak\u0131n\u0131z yaps\u0131nlar, b\u0131rak\u0131n\u0131z ge\u00e7sinler” fundamantalizmi do\u011frultusunda, en vah\u015fi ve en kanl\u0131 \u015fekillerde, d\u00fcnyay\u0131 tek bi\u00e7imlile\u015ftirme, jakoben toplum m\u00fchendisli\u011fi faaliyetleri \u00a0de\u011fil midir? B\u00fct\u00fcn bu faaliyetleri, “demokrasi”, “insan haklar\u0131”, “ekonomik refah” gibi i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f manip\u00fclatif ideolojiler arkas\u0131na saklamak art\u0131k m\u00fcmk\u00fcn olamamakt\u0131r.<\/p>\n
Esasen emperyalizm \u00f6ncesi kapitalizmin ideolojisi olan liberalizm, emperyalizmin y\u00fckselmesiyle birlikte i\u00e7inden \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131 bir krize girmi\u015ftir. Emperyalizmin en gerici tertiplerini me\u015fru g\u00f6stermek, onu “demokratikle\u015ftirmek” gibi negatif bir i\u015flev y\u00fcklenmi\u015ftir. Emperyalist siyaseti tevil etmek derdindedir. Bu bak\u0131mdan somut durumun somut analizini yapabilecek entelekt\u00fcel kapasiteye de sahip de\u011fildir.<\/p>\n
M\u0131s\u0131r’da bir askeri darbe olmu\u015ftur. Bu darbeyi kapitalist d\u00fczeni koruma ve kollama g\u00f6revi verilmi\u015f, o d\u00fczenin ordusu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu darbe, \u00f6zsel olarak, \u00a0o d\u00fczenin adam\u0131 olan Mursi’ye kar\u015f\u0131 de\u011fil, ba\u015fkald\u0131ran halka kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler gibi, toplumu demokratik ve ondan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyecek laik kazan\u0131mlar\u0131ndan tamamen mahrum b\u0131rakacak, toplumsal ya\u015fam\u0131, dinsel kurallara g\u00f6re yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya dizayn edecek bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netimin bir darbeyle \u00a0d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131, d\u00fczenin ordusunun de\u011fil, ayaklanan halk\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n
M\u0131s\u0131r’daki egemen i\u015fbirlik\u00e7i burjuvazinin ordusunun derdi, Mursi de\u011fil, Mursi’nin de hizmetk\u00e2r\u0131 oldu\u011fu d\u00fczendir. Elbette, h\u00fck\u00fcmetin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 ileriye do\u011fru bir kazan\u0131md\u0131r. Daha ileri ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 ad\u0131na bir olanakt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, emperyalizmin ve siyonizmin b\u00f6lgedeki operasyonlar\u0131nda M\u0131s\u0131r’\u0131n, Mursi zaman\u0131nda g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir \u015fekilde yerine getirdi\u011fi, f\u00fctursuz rol\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmesini g\u00fc\u00e7le\u015ftirecektir.<\/p>\n
Gelgelelim, \u00a0halk\u0131n devrimci kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmi\u015f olmas\u0131 itibar\u0131yla da darbenin, ilerici halk g\u00fc\u00e7lerinin kendi dinamikleriyle ilerlemesini durdurmu\u015f oldu\u011fu \u00a0bir vak’ad\u0131r. Ancak bu darbe de, halk\u0131n iradesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emeyecektir. Halk kald\u0131\u011f\u0131 yerden m\u00fccadelesine, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak, daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc olarak devam edecektir.<\/p>\n