\u00d6ncelikle d\u00fcnyada son zamanlarda olup bitenleri Trump’\u0131n psikolojisi, davran\u0131\u015flar\u0131, siyasal tarz\u0131 etraf\u0131nda a\u00e7\u0131klayan ve b\u00f6ylece bilerek ya da bilmeyerek emperyalizm olgusunu g\u00f6zlerden saklayan, cereyan eden olumsuz i\u015flerin tek sorumlusu olarak onun ki\u015fili\u011fini i\u015faret eden anlay\u0131\u015fla m\u00fccadele etmek gerekti\u011fini tekrar vurgulamak istiyorum.<\/p>\n
Trump, daha \u00f6nceki y\u00f6netim taraf\u0131ndan uygulanm\u0131\u015f ama beklenen sonu\u00e7lar\u0131 vermemi\u015f, dahas\u0131, Amerika’n\u0131n en ba\u015fta Ukrayna olmak \u00fczere, belli kritik sorunlarda k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f, hegemonyas\u0131n\u0131n s\u00f6nme s\u00fcrecinin h\u0131zlanmas\u0131nda etkili olmu\u015f emperyalist stratejiye alternatif bir stratejiyi uygulamas\u0131 i\u00e7in sahneye s\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
O kadar \u00f6yle ki, se\u00e7im kampanyas\u0131 s\u0131ras\u0131nda “kulak tozunu alan” suikast giri\u015fiminin onun se\u00e7ilme \u015fans\u0131n\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011funu bile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Yani Amerika’n\u0131n s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131k halini a\u015fabilmesi i\u00e7in yeni bir emperyalist stratejiye ve bunu uygulayabilecek fig\u00fcrlere\u00a0 ihtiyac\u0131 vard\u0131.<\/p>\n
Biden y\u00f6netimi, Ukrayna sorununda stratejisini Rusya’n\u0131n mutlak \u015fekilde bask\u0131lanmas\u0131, her taraftan k\u0131skaca al\u0131nmas\u0131, b\u00f6ylece ekonomik bir \u00e7\u0131kmaza s\u00fcr\u00fcklenmesi, sonu\u00e7 olarak, sava\u015fta alaca\u011f\u0131 yenilgiyle, Putin y\u00f6netiminin devrilmesi \u00fczerine kurmu\u015ftu.<\/p>\n
Olmad\u0131. Rusya dayand\u0131. Ekonomisi ba\u015flarda biraz t\u00f6kezlese de, tekrar toparland\u0131, hatta Ruble eskisinden de g\u00fc\u00e7l\u00fc hale geldi. Yani tek yanl\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar, Rusya gibi zengin kaynaklara, olanaklara, deneyimlere sahip bir \u00fclke s\u00f6z konusu olunca i\u015flemedi.<\/p>\n
Rusya \u00fczerindeki askeri bask\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131, son olarak Ukrayna’ya Rusya i\u00e7lerini vurabilece\u011fi f\u00fczelerin verilmesi, Rusya’n\u0131n n\u00fckleer \u015fantaja maruz b\u0131rak\u0131lmas\u0131, ABD ve m\u00fcttefiklerini do\u011frudan bir sava\u015f\u0131n e\u015fi\u011fine getirdi. Bu a\u015famada Rusya varolu\u015fsal \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in n\u00fckleer silah kullanmaktan ka\u00e7\u0131nmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k olarak ilan etti. Ukrayna sava\u015f\u0131 kaybediliyor, Amerika daha \u00f6te hamleler yapabilecek durumda g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu.<\/p>\n
Bu arada \u00c7in, ABD kar\u015f\u0131s\u0131nda alan kazanmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor, \u00f6zellikle ekonomik olarak ABD aleyhine\u00a0 palazlanmaya devam ediyordu.<\/p>\n
\u0130ran sorununda, \u0130srail’in \u0131srarl\u0131 sava\u015f talebine kar\u015f\u0131l\u0131k,\u00a0 karars\u0131zl\u0131ktan kaynaklanan bir eylemsizlik hali g\u00f6zlemleniyordu.<\/p>\n
Yan\u0131 s\u0131ra, Amerika ekonomik olarak \u00e7\u0131kmaza s\u00fcr\u00fcklenmekteydi. Cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapanmas\u0131 olanakl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeyen boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f, d\u0131\u015f borcu a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 38 trilyon dolar\u0131 a\u015fm\u0131\u015f, bunun i\u00e7in her y\u0131l \u00f6dedi\u011fi faiz de 1 trilyon dolar\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131 (10 y\u0131l i\u00e7inde faiz i\u00e7in \u00f6denen bu mebla\u011f\u0131n ikiye katlanaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor). \u00dclkenin borcu her g\u00fcn yakla\u015f\u0131k 7 milyar dolar art\u0131r\u0131yordu. ABD, uluslararas\u0131 finans kapitalin k\u00fcreselle\u015fme stratejisi i\u00e7inde \u00fcstlendi\u011fi yeni rolle sermaye ihra\u00e7 eden bir \u00fclke olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, s\u0131cak para giri\u015flerine muhta\u00e7, esas olarak sermaye ithal eden bir \u00fclke haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc(1).<\/p>\n
Herhalde en kaygu verici olan, izlenen s\u00f6z konusu stratejiyle, ABD’nin rakiplerinin (\u00c7in, Rusya, \u0130ran vb) ona kar\u015f\u0131 bir jeo-ekonomi-politik blok olu\u015fturmalar\u0131na meydan verilmi\u015f olmas\u0131yd\u0131. Bu blok s\u00fcrekli geni\u015fleme ve g\u00fc\u00e7lenme e\u011filimleri sergiliyordu.<\/p>\n
Trump bu s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131k halinde sahaya s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Yeni bir emperyalist stratejinin uygulanmas\u0131 zarureti vard\u0131. MAGA bu ihtiyac\u0131n manifestosu olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. \u015eimdiye kadar uluslararas\u0131 finans kapitalin isterleri, ABD devletinin de isterleri olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak, Trump’\u0131n bu duruma \u00f6zsel anlamda bir itiraz\u0131 olmamakla birlikte,\u00a0 bunun art\u0131k\u00a0 bir- \u00e7ok y\u00f6nden Amerika taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131nmas\u0131 zor bir y\u00fck olu\u015fturdu\u011funu dile getiriyor, \u00fclkesi bu s\u00f6z konusu uluslararas\u0131 misyonu yerine getirirken\u00a0 ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131 lehine baz\u0131 d\u00fczeltmelerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131\u00a0 talep ediyordu. Yani \u00fclkesinin yeni ulusal ihtiya\u00e7lar\u0131, talepleri dikkate al\u0131n\u0131rsa, uluslararas\u0131 misyonunu daha rahat ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. Elbette, bu ulusal talepler, ancak uluslararas\u0131 finans kapitalin talepleriyle \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece tolere edilebilirdi.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu ko\u015fullarda, Trump’\u0131n s\u00f6ylemi gerek m\u00fcttefikleri ve gerekse rakipleri taraf\u0131ndan \u00e7eli\u015fkili, tutars\u0131z bulunuyordu.\u00a0 \u00d6rnekse, Ukrayna sorunu etraf\u0131ndaki s\u00f6zleri onun bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc vermesine; ama ayn\u0131 zamanda, Gazze ve \u0130ran sorunlar\u0131yla ilgili s\u00f6zleriyse, sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 olarak sunuluyordu. Konuya emperyalist strateji \u00e7er\u00e7evesinde bak\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda, s\u00f6yledikleri ki\u015fisel kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na yoruluyordu.<\/p>\n
Ancak, Trump y\u00f6netiminin kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k de\u011fildi. Tersine, gayet netti. Yeni alternatif stratejiyi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Yani ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyi biliyordu.<\/p>\n
Mesela, Ukrayna politikas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcmedi\u011fini, beklenen sonu\u00e7lar\u0131 vermedi\u011fini, \u00f6zellikle NATO’daki m\u00fcttefikleri nezdindeki g\u00fcvenilirli\u011fini a\u015f\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, Rusya’n\u0131n sahada mevzi kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131, n\u00fckleer sava\u015f\u0131n e\u015fi\u011fine gelinmesinin ve rakip g\u00fc\u00e7lerinin kar\u015f\u0131 blok olu\u015fturma giri\u015fimlerinin, sava\u015f\u0131n neden oldu\u011fu ekonomik k\u00fclfetin Amerika’y\u0131 k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 sapt\u0131yor, buradan \u00e7\u0131kmak istiyordu. Rusya’ya bar\u0131\u015f vaat ederek onu di\u011fer rakiplerle kurdu\u011fu bloktan koparmaya ve ayn\u0131 zamanda bir n\u00fckleer sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bertaraf etmeye\u00a0 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Gazze, L\u00fcbnan ve \u0130ran konular\u0131ndaysa, \u015fahince bir tav\u0131r al\u0131yordu. B\u00fct\u00fcn m\u00fcttefik ve rakipleri temel ham petrol, do\u011fal gaz ve petro kimya ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bu b\u00f6lgeden temin ediyorlar. Amerikan\u0131n bu ihtiya\u00e7lar\u0131 temin eden m\u00fcttefik b\u00f6lge \u00fclkelerine kar\u015f\u0131 da \u00fcstlenmi\u015f oldu\u011fu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler vard\u0131. ABD hegemonyas\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynayan petro-dolar arac\u0131 bu b\u00f6lgenin kontrol\u00fcn\u00fc vazge\u00e7ilemez bir konu haline getiriyordu. Bu b\u00f6lgede n\u00fckleer silahl\u0131 bir rakip g\u00fcce tahamm\u00fcl edemezdi. Trump daha ilk ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u0130ran’la y\u00fcr\u00fct\u00fclen n\u00fckleer antla\u015fmadan \u00e7ekilmi\u015fti.<\/p>\n
Elbette, bu yeni strateji p\u00fcr\u00fczs\u00fcz uygulanamayacakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Amerikan y\u00f6netiminin hegemonyas\u0131n\u0131 takviye edebilmek i\u00e7in m\u00fcttefiklerinden\u00a0 onlar\u0131 rahats\u0131z edecek, m\u00fcttefiklik anlay\u0131\u015f\u0131yla \u00e7eli\u015fiyor gibi g\u00f6r\u00fcnen talepleri olacakt\u0131.<\/p>\n
\u00d6nceki hegemon Britanya d\u00f6neminden iyi biliyoruz ki, hegemon sistemine tabi uydular\u0131na onlar i\u00e7in de\u011ferli bir tak\u0131m avantajlar sa\u011flamak zorundad\u0131r. Bilinen bir s\u00f6zd\u00fcr:\u00a0 ” Yanda\u015flar\u0131na bir \u015fey vermezsen, neden senden yana olsunlar?”<\/p>\n
O zaman Britanya, Avrupa’daki malum uydular\u0131na kendi aleyhine i\u015fleyen ticari avantajlar temin etmi\u015fti. Bu sayede, kendisiyle ticareti onlar i\u00e7in gayet avantajl\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu asimetrik ticari ili\u015fkiden kaynaklanan cari a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 da kolonilerini daha fazla s\u00f6m\u00fcrerek telafi edebiliyordu.<\/p>\n
Benzer bi\u00e7imde, ABD de, 2.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda olu\u015fan d\u00fcnya d\u00fczeninde Avrupa ve Asya’daki (Biraz farkl\u0131 bir ba\u011flamda \u00c7in buna, ilk ad\u0131m\u0131 1972’de at\u0131lm\u0131\u015f olsa da, tam olarak, 1989’dan itibaren dahil olacakt\u0131) uydular\u0131na, kendisine tam itaat gibi belli y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, onlar\u0131n ekonomisi bak\u0131m\u0131ndan vazge\u00e7ilmesi zor avantajlar sa\u011flayacakt\u0131. Kendi lehine olu\u015facak cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 da, m\u00fcttefiklerinin ticari fazlalar\u0131n\u0131 dolarda tutmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak, Amerikan finansal kurumlar\u0131nda de\u011ferlendirerek ve tabii di\u011fer \u00fclkeleri daha fazla s\u00f6m\u00fcrerek telafi edecekti.<\/p>\n
So\u011fuk sava\u015f\u0131n sona ermesinden sonra da bu asimetrik ticari ili\u015fkiler s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. Gelgelelim,\u00a0 ba\u015fl\u0131ca d\u00fc\u015fman\u0131n ortadan kalkmas\u0131ndan sonra olu\u015fan yeni ko\u015fullarda itaat ili\u015fkileri anla\u015f\u0131l\u0131r nedenlerle olduk\u00e7a gev\u015fedi. Bir rehavet ortam\u0131 olu\u015ftu. Hatta NATO’nun art\u0131k gerekli olup olmad\u0131\u011f\u0131 dahi m\u00fcttefikleri taraf\u0131ndan sorgulanmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n
Yeni rakip g\u00fc\u00e7lerin de y\u00fckselmesiyle, mevcut hegemonya sisteminin maruz kald\u0131\u011f\u0131 tehditler kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcttefiklere yeni bir ayar vermek zaruret haline geldi. Ukrayna’daki s\u0131k\u0131\u015fma bu zaruretin net olarak idrak edilmesine vesile oldu.<\/p>\n
\u00d6te yandan, uluslararas\u0131 finans kapitalin talebi olarak uygulanan k\u00fcreselle\u015fme stratejisi ya da neoliberal emperyalist strateji finansalla\u015fma eksenlidir. Buna g\u00f6re, cari a\u00e7\u0131klardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131, kamu harcamalar\u0131n\u0131n bask\u0131lanmas\u0131, emek-g\u00fcc\u00fc \u00fccretinin d\u00fc\u015f\u00fck tutulmas\u0131, sermayenin vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn azalt\u0131lmas\u0131 olmazsa olmaz isterlerdir. Bu ko\u015fullarda da, kapitalist d\u00fcnya ekonomisi genelinde toplam talep geni\u015flemez, daral\u0131r. Sonu\u00e7ta, kapitalist ekonomiler \u00fczerindeki kriz bask\u0131s\u0131 artar. Bu bask\u0131y\u0131 i\u00e7inde bulundu\u011fu asimetrik ticari ili\u015fkiler dolay\u0131s\u0131yla Amerika’n\u0131n \u00e7ok daha fazla hissedece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Trump’\u0131n Avrupa, Japonya,Kanada ve G.Kore gibi m\u00fcttefiklerine kar\u015f\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemi bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirmek laz\u0131md\u0131r. \u015eimdi Trump y\u00f6netimi, m\u00fcttefiklerine bu kadar yeter, biraz bu ticareti dengeleyelim, petrol\u00fc, gaz\u0131 benden alacaks\u0131n\u0131z, askeri harcamalar\u0131n\u0131z\u0131 artt\u0131racaks\u0131n\u0131z (benden daha fazla silah alacaks\u0131n\u0131z anlam\u0131na da geliyor tabii) diyor, g\u00fcmr\u00fck vergilerini arrt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ilave ediyor.<\/p>\n
\u00d6zcesi, bu \u00e7eli\u015fkili gibi g\u00f6r\u00fcnen ekonomi-politik talepler, tedrici d\u00fc\u015f\u00fc\u015f s\u00fcrecindeki\u00a0 Amerikan hegemonyas\u0131n\u0131n yeniden takviye edilebilmesi bak\u0131m\u0131ndan\u00a0 gayet anla\u015f\u0131labilir, kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 yeni bir stratejisinin bile\u015fenleri olarak g\u00f6r\u00fclmek gerekir. Tabii bu stratejinin kendi i\u00e7inde \u00e7eli\u015fkili olmamas\u0131, uygulamada m\u00fcttefikleriyle gerilimlere, hatta \u00e7at\u0131\u015fmalara yol a\u00e7mayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor.<\/p>\n
DMITR\u0130 PESKOV’un INDIA TODAY’e VERD\u0130\u011e\u0130 M\u00dcLAKATIN D\u00dc\u015e\u00dcND\u00dcRD\u00dcKLER\u0130<\/strong><\/p>\n Ge\u00e7en hafta,Kremlin s\u00f6zc\u00fcs\u00fc ve Ba\u015fkan Putin’in bas\u0131n sekreteri,\u00a0 diplomat Peskov’un India Today’e vermi\u015f bir oldu\u011fu bir m\u00fclakat dolay\u0131s\u0131yla Rusya’n\u0131n diplomatik d\u00fczeyde resmen \u0130ran-Amerika sava\u015f\u0131na m\u00fcdahil olmak istedi\u011fini, bu yolda, taraflar aras\u0131ndaki en \u00f6nemli anla\u015fmazl\u0131k maddesi olarak g\u00f6r\u00fclen bir konuda \u00e7ok \u00f6nemli bir teklifi taraflara iletmi\u015f oldu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz.<\/p>\n Buna g\u00f6re Rusya, \u0130ran ve Amerika’ya \u0130ran’\u0131n uranyum safla\u015ft\u0131rmas\u0131 sorunuyla ilgili iki teklif g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f. Birinci olarak, \u0130ran’\u0131n elindeki zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyumun (2) Rusya taraf\u0131ndan \u0130ran’da i\u015fletilen n\u00fckleer enerji santral\u0131nda n\u00fckleer enerji yak\u0131t\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fini, yani bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7la kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 temin edebilece\u011fini teklif etmi\u015f. \u0130kinci olarak, \u0130ran’\u0131n zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyumunu Rusya’da, Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131’n\u0131n denetiminde depolayabilece\u011fini belirtmi\u015f. Her iki \u00f6neri de, \u0130ran olumlu yakla\u015f\u0131rken, ABD taraf\u0131ndan reddedilmi\u015f.<\/p>\n Amerika, \u00c7in’den sonra bir ba\u015fka meydan okuyan devletin,\u00a0 Rusya’n\u0131n da, diplomatik d\u00fczeyde\u00a0 bir ortado\u011fu sorununda inisiyatif almas\u0131n\u0131 istemiyor.\u00a0 B\u00f6yle bir inisiyatif alman\u0131n her iki \u00fclkenin hem b\u00f6lgede hem de d\u00fcnyada prestij kazanmalar\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. D\u00fcnya \u00fclkeleri aras\u0131ndaki sorunlarda,\u00a0 bundan b\u00f6yle\u00a0 iki \u00fclkenin m\u00fcdahil olmalar\u0131 beklentisinin artaca\u011f\u0131, bunun da\u00a0 \u00e7ok kutuplu d\u00fcnya d\u00fczeninin fiilen i\u015flerlik kazanmas\u0131na katk\u0131 yapaca\u011f\u0131 endi\u015fesi ta\u015f\u0131yor. K\u0131sacas\u0131, iki \u00fclkenin kendisiyle rekabetlerinde el y\u00fckseltmelerine yol a\u00e7acak bir ad\u0131m atmak istemiyor.<\/p>\n Oysa hemen hemen b\u00fct\u00fcn yorumcular\u0131n hemfikir olduklar\u0131 gibi, bu sava\u015f\u0131n s\u00fcrmesi en \u00e7ok Rusya’n\u0131n i\u015fine yar\u0131yor. \u015eubat ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda\u00a0 Rusya Merkez Bankas\u0131 h\u00fck\u00fcmeti, dramatik olarak d\u00fc\u015fen gaz ve ham petrol sat\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle ekonomik kriz olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda uyarm\u0131\u015f, tasarruf \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131. Rusya’n\u0131n bu y\u0131lki b\u00fcy\u00fcmesinin y\u00fczde 1’in alt\u0131nda kalaca\u011f\u0131 zaten \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Bu durumda, h\u00fck\u00fcmet g\u00fcvenlik harcamalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn kamu harcamalar\u0131nda y\u00fczde onluk bir kesinti karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Tam bu s\u0131rada sava\u015f\u0131n patlamas\u0131, H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 petrol, gaz ve petro- kimya \u00fcr\u00fcnlerinin fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi (Rusya d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck g\u00fcbre ihracat\u00e7\u0131s\u0131) Rus ekonomisine ila\u00e7 gibi gelmi\u015fti.<\/p>\n Sava\u015f devam ederse, Rusya kazanmaya devam edecek. Enerji ve petrokimya \u00fcr\u00fcnlerinin fiyatlar\u0131 artacak, Rusya’n\u0131n Avrupal\u0131 rakipleri tam bir ekonomik darbo\u011faza girecekler. Ukrayna’y\u0131 desteklemeleri kolay olmayacak.<\/p>\n Elbette sava\u015f\u0131n \u0130ran lehine s\u00fcrebilmesi i\u00e7in de Rusya \u00f6nemli bir rol oynayabilir. Bu biliniyor. Ortado\u011fu’daki Amerikan askeri faaliyetlerini izleme kapasitesine sahip uydular\u0131 var. Uydulardan elde etti\u011fi bilgileri \u0130ran’a servis edebilir. Bunu belli s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde yap\u0131yordu zaten. Bu kez tam anlam\u0131yla, \u00e7ok daha etkili \u015fekilde\u00a0 bu rol\u00fcn\u00fc yerine getirebilir.<\/p>\n Yani Rusya, ekonomik \u00e7\u0131kar\u0131 hilaf\u0131na bar\u0131\u015f giri\u015fimine katk\u0131 yapmak istiyor. Zaten 2015’te safd\u0131\u015f\u0131 edilene kadar \u0130ran’la y\u00fcr\u00fct\u00fclen n\u00fckleer g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde yer al\u0131yordu. Amerika’n\u0131n i\u015fine gelmeyince devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Pekiy, \u00c7in’den sonra \u015fimdi neden Rusya da bu soruna diplomatik olarak m\u00fcdahil olmak istiyor? Bunu \u00c7in’le birlikte kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olduklar\u0131 bir taktik olarak Amerika’y\u0131 diplomatik bak\u0131mdan dizginlemek, Amerika’n\u0131n kontrol\u00fcnde olmayan yeni bir d\u00fcnya d\u00fczeninin gerekli ve olanakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermek gayesiyle yapt\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Di\u011fer yandan, e\u011fer sava\u015f tekrar ba\u015flarsa, bu \u00f6nceki safhas\u0131ndan \u00e7ok daha \u015fiddetli olacakt\u0131r. CIA, \u0130ran’\u0131n ate\u015fkes s\u00fcresini iyi de\u011ferlendirmi\u015f olabilece\u011fine dair ku\u015fkular\u0131n\u0131 dile getirdi. CNN kanal\u0131nda bir emekli Pentagon g\u00f6revlisi, \u00c7in’in \u0130ran’a da\u011flar\u0131n alt\u0131na h\u0131zl\u0131 \u015fekilde t\u00fcnel a\u00e7abilen robotlardan sevk etti\u011fini, b\u00f6ylece \u0130ran’\u0131n \u0130HA ve f\u00fczelerini gizleme, sald\u0131r\u0131dan koruma kapasitesini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu. Yani \u0130ran’\u0131n askeri olarak direnme kapasitesinin artaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/p>\n \u00c7in i\u00e7in H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131n hayati bir \u00f6nemi var (3). \u00c7in’in enerji ihtiyac\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40’\u0131 bu bo\u011fazdan \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7in ve Rusya, muhtemelen ge\u00e7en hafta Lavrov’un Xi’nin daveti \u00fczerine gitti\u011fi Pekin’de\u00a0 ortak bir karar ald\u0131lar. Rusya n\u00fckleer bomba konusunda, \u00c7in de H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 konusunda etkin inisiyatif alacaklar. Yani meydan\u0131 Amerika’ya b\u0131rakmayacaklar.<\/p>\n \u00c7in, Amerika’n\u0131n H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131 kontrol etmesini hi\u00e7 istemez. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130ran’\u0131n direni\u015fini desteklemeye devam eder. Bunu \u0130ran i\u00e7in de\u011fil, elbette kendi \u00e7\u0131kar\u0131 i\u00e7in yap\u0131yor, yapacakt\u0131r.<\/p>\n \u00c7in’in \u0130ran’la Yuan ile al\u0131\u015fveri\u015f yapmas\u0131, dolar\u0131n egemenli\u011finin teyit edildi\u011fi SWIFT(4) sisteminde \u00f6nemli bir gedik a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in ve \u0130ran aras\u0131ndaki \u00f6deme i\u015flemleri b\u00f6ylece Amerika’n\u0131n kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in, \u0130ran’a y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlardan da zarar g\u00f6r\u00fcyor. \u0130ran’dan ham petrol ithalat\u0131n\u0131 k\u0131smen gizliyor ya da \u00f6rt\u00fcl\u00fc olarak ger\u00e7ekle\u015ftiriyor (5).<\/p>\n Asl\u0131nda, H\u00fcrm\u00fcz \u00fczerinde\u00a0 dolayl\u0131 olarak \u00c7in ve ABD \u00e7eki\u015fiyor. \u0130ran bo\u011faz\u0131n tamamen kendi egemenli\u011finde olmas\u0131n\u0131 talep ediyor. B\u00f6yle bir durum ABD ve petrol monar\u015fisi m\u00fcttefikleri i\u00e7in tam bir yenilgi anlam\u0131na gelecektir. Ben b\u00f6yle mutlak bir egemenli\u011fi \u00c7in’in de istedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Ancak Amerika’yla pazarl\u0131kta \u0130ran’\u0131n elini y\u00fcksek tutmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan i\u015flevsel g\u00f6r\u00fcyor olabilir.<\/p>\n En son bir a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re, \u00c7in’in \u015fu an elinde 4 ay dayanacak kadar rezervleri var. Bu y\u00fczden \u00c7in’in daha etkin bir rol oynamas\u0131 beklenmelidir. Trump’\u0131n \u00c7in ziyaretine kadar ate\u015fkes konsunda mesafe al\u0131nmazsa, ziyaretin ger\u00e7ekle\u015fmesi zora girebilir. Yani sava\u015f\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ko\u015fullarda Trump’\u0131n \u00c7in ziyareti verimli olmayacakt\u0131r.<\/p>\n NOTLAR<\/p>\n 1)\u00a0 Lenin emperyalizm \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda hakl\u0131 olarak sermaye ihrac\u0131 konusunun emperyalizmin tan\u0131mlanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemine vurgu yap\u0131yor, bunun \u00e7ok \u00f6nemli bir kriter oldu\u011funu sapt\u0131yordu. Bug\u00fcn, sol i\u00e7inde bir \u00e7ok ki\u015fi ve ak\u0131m buradan hareketle, mesela, \u00c7in’i emperyalist bir \u00fclke olarak tan\u0131ml\u0131yorlar. Bu do\u011fru de\u011fil. Yani emperyalizm zaman\u0131m\u0131zda farkl\u0131 \u00f6zellikler ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler kazand\u0131. Daha \u00f6nce bunlara de\u011finmi\u015ftim. \u0130leride \u00c7in konusunu, \u00c7in’in sosyalist bir \u00fclke oldu\u011fu veya sosyalizmi kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131n\u0131 ele almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n 2) \u0130ran hali haz\u0131rda elinde bulunan a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 440 kg oldu\u011fu belirtilen uranyumun y\u00fczde 60’\u0131n\u0131 zenginle\u015ftirmi\u015f. Bombay\u0131 yapabilmesi i\u00e7in bu oran\u0131n en az y\u00fczde 90 olmas\u0131 gerekti\u011fini uzmanlar s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n 3) H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’ndan herg\u00fcn tankerlerle a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 17 milyon varil ham petrol ge\u00e7iyor. Bu miktar d\u00fcnyada t\u00fcketilen ham petrol\u00fcn yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 20’sine tekab\u00fcl ediyor. Bu petrol\u00fcn en b\u00fcy\u00fck t\u00fcketicileri aras\u0131nda \u00c7in ve Hindistan \u00f6nde geliyor. Hindistan ham petrol ihtiyac\u0131n\u0131n y\u00fczde 60’\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 buradan temin ediyor. Buradan \u00e7\u0131kan petrol t\u00fcketici \u00fclkeler i\u00e7in nakliyesi de dahil her bak\u0131mdan g\u00f6rece ucuz. B\u00f6yle bir boyut da var.\u00a0 \u015eimdi iki \u00fc\u00e7 hafta bu bo\u011faz\u0131n kapal\u0131 kalmas\u0131 demek, d\u00fcnya ekonomisinin, \u00f6zellikle de bunun i\u00e7inde tedarik\u00e7i konumunda bulunan Asya ekonomilerinin yava\u015flamas\u0131 ya da durmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu durumda, tedarik zincirleri d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda aksar. Bir \u00e7ok \u00fcr\u00fcne ula\u015f\u0131lamaz olur. Yani raflar bo\u015fal\u0131r. \u00dcretim ve t\u00fcketim bak\u0131m\u0131ndan zincirleme etkiler yarat\u0131r.<\/p>\n \u00d6te yandan, ekonomileri \u00e7ok a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bu ham petrol\u00fcn ihrac\u0131na dayanan K\u00f6rfez monar\u015fileri istikrars\u0131zla\u015f\u0131r. Bunlar\u0131n kendi n\u00fcfuslar\u0131 ile devletleri aras\u0131nda ekonomik ve sosyal avantajlar \u00fczerine kurulmu\u015f olan s\u00f6zle\u015fmeler \u00e7\u00f6ker. Monar\u015filerin ayakta kalmas\u0131 zorla\u015f\u0131r. Bu durum, \u0130srail’in varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tehdit olu\u015fturur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130srail ve bu arkaik monar\u015filer varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in\u00a0 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirleri i\u00e7in vazge\u00e7ilemez konumdad\u0131rlar.<\/p>\n 4) SWIFT, bankalar\u0131 birbirlerine ba\u011flayarak dolar cinsinden uluslararas\u0131 \u00f6demeleri olanakl\u0131 k\u0131lan mesajla\u015fma a\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Mesela, \u00f6demeler Yuanla\u00a0 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda i\u015flemler bu a\u011f\u0131n g\u00f6zetiminin d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131yor.<\/p>\n 5) \u0130ran’a y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar bu \u00fclkenin ham petrol sat\u0131\u015f\u0131na uluslararas\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar getiriyor. \u00c7in bunu a\u015fmak i\u00e7in “tankerden tankere aktarma” denilen bir k\u00f6pr\u00fcleme y\u00f6ntemini kullan\u0131yor. Buna g\u00f6re, kabaca, Malezya yak\u0131nlar\u0131ndaki uluslararas\u0131 sularda, \u0130ran ham petrol\u00fc Malezya tankerlerine aktar\u0131l\u0131yor. Malezya petrol\u00fcyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. \u00c7in b\u00f6ylece Malezya petrol\u00fc sat\u0131n alm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Kay\u0131tlara Malezya petrol\u00fc olarak ge\u00e7iyor. Buradan da \u00c7in rafinerilerine ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Mesela ge\u00e7en y\u0131l \u00c7in bu yolla Malezya’dan\u00a0 g\u00fcnl\u00fck 1,3 milyon varil ham petrol sat\u0131n alm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Oysa bu miktar Malezya’n\u0131n toplam ham petrol \u00fcretiminin neredeyse\u00a0 iki kat\u0131na tekab\u00fcl ediyor (Malezya’n\u0131n g\u00fcnl\u00fck \u00fcretimi 650 bin varil kadard\u0131r).<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00d6ncelikle d\u00fcnyada son zamanlarda olup bitenleri Trump’\u0131n psikolojisi, davran\u0131\u015flar\u0131, siyasal tarz\u0131 etraf\u0131nda a\u00e7\u0131klayan ve b\u00f6ylece bilerek ya da bilmeyerek emperyalizm olgusunu g\u00f6zlerden saklayan, cereyan eden olumsuz i\u015flerin tek sorumlusu olarak onun ki\u015fili\u011fini i\u015faret eden anlay\u0131\u015fla m\u00fccadele etmek gerekti\u011fini tekrar vurgulamak … Okumaya devam et