\u00d6ncelikle Trump’\u0131n se\u00e7imi kazanmas\u0131ndan itibaren izledi\u011fi politikalar\u0131n tutars\u0131zl\u0131klar\u0131na bak\u0131p, bunu onun ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na veya dengesizli\u011fine referans vererek a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fmak ciddiyetle ba\u011fda\u015fm\u0131yor. \u0130ktidar Trump’a \u00f6\u011fretiyor. Emperyalistlerin lideri olarak bulundu\u011fu konumun gerektirdi\u011fi gibi davranmay\u0131 \u00f6\u011freniyor(1)<\/p>\n
ABD, Ukrayna’da, Gazze’de,\u0130ran’da s\u0131k\u0131\u015ft\u0131. Bir yandan, \u00f6zellikle Rusya ve \u00c7in gibi b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerle do\u011frudan kap\u0131\u015fmaktan ka\u00e7\u0131nmaya; di\u011fer yandan, hegemonyas\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcrebilirli\u011fini temin bak\u0131m\u0131ndan alternatif stratejiler geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6zellikle de do\u011frudan \u00c7in ve Rusya s\u00f6z konusu oldu\u011funda.<\/p>\n
Elbette Amerika’n\u0131n da, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki g\u00fc\u00e7lerin de, kaybedebilecekleri \u00fczerinden hesaplanan s\u0131n\u0131rlar\u0131 var. \u0130\u00e7inde bulunulan ko\u015fullarda, b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7lerin hareket alanlar\u0131 \u015fu ya da bu \u00f6l\u00e7\u00fcde giderek daral\u0131yor. Daha do\u011frusu, bu g\u00fc\u00e7lerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 hamleleri, alan geni\u015fletme s\u00f6z konusu oldu\u011funda, ge\u00e7ici sonu\u00e7lar yaratmaktan \u00f6te gitmiyor.<\/p>\n
Trump’\u0131n se\u00e7imleri kazanmas\u0131nda, “\u00f6nce Amerika”, “Amerika’y\u0131 yeniden b\u00fcy\u00fck yapal\u0131m” s\u00f6ylemleri \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Trump bu s\u00f6ylemlerin, sadece “Amerika’y\u0131 yeniden b\u00fcy\u00fck yapal\u0131m” y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de\u011fil, ulusal talepleri \u00f6ne \u00e7\u0131karan\u00a0 “\u00f6nce Amerika” y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de ancak emperyalizmin, uluslararas\u0131 finans kapitalin \u00e7\u0131karlar\u0131yla ayn\u0131 frekansta bulu\u015fmayla olanakl\u0131 olabilece\u011fini \u00f6\u011freniyor.<\/p>\n
\u00c7in ve Rusya ile do\u011frudan \u00e7at\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda geri ad\u0131mlar at\u0131yor. Frene bas\u0131yor. Gazze’de, Venezuela’da, \u0130ran’da (belki pek yak\u0131nda K\u00fcba’da da) daha rahat hareket ederek, elini g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
\u0130ran’a sald\u0131rmadan \u00f6nce Trump’\u0131n k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde \u00c7in’e gidip, Xi ile g\u00f6r\u00fc\u015fece\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131.\u00a0 \u0130ran’a sald\u0131r\u0131n\u0131n erken g\u00fcnlerinde, Trump’\u0131n bu ziyareti ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi tekrar a\u00e7\u0131kland\u0131. Ancak \u0130ran’da i\u015flerin sarpa sarmas\u0131yla bu ziyaret ertelendi. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Venezuela’dan sonra \u0130ran petrol\u00fcn\u00fcn\u00fcn vanalar\u0131n\u0131 da ele ge\u00e7irdikten sonra \u00c7in’e eli \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu halde gitmek istiyordu. Olmad\u0131.<\/p>\n
BOP stratejisinin en dolays\u0131z en erken kazan\u0131m\u0131 Ortado\u011fu petrol ve gaz\u0131n\u0131n kontrol\u00fc olacakt\u0131. Monar\u015filer kontrol alt\u0131ndayd\u0131. Irak’ petrol ve gaz\u0131na \u00e7\u00f6kmek, sonra da \u0130ran’\u0131 halletmek bu bak\u0131mdan elzemdi. Irak\u00a0 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kontrol alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Kald\u0131 \u0130ran.<\/p>\n
\u0130ran kolay lokma de\u011fil. B\u00f6lgede Suriye, Hizbullah, Husiler gibi etkin m\u00fcttefikleri de var. Bu m\u00fcttefikler etkisizle\u015ftirilmeden, \u0130ran’\u0131 alt etmek zor olacakt\u0131. Hizbullah’\u0131 yenmek i\u00e7in Suriye’nin d\u00fc\u015fmesi \u015fartt\u0131. Suriye d\u00fc\u015ft\u00fc. Hizbullah b\u00fcy\u00fck bir darbe ald\u0131 ancak direni\u015fi k\u0131r\u0131lamad\u0131. Ald\u0131klar\u0131 a\u011f\u0131r darbelere ra\u011fmen Husiler’in direni\u015fi de k\u0131r\u0131lamad\u0131. Bu ko\u015fullarda \u0130ran vuruldu.<\/p>\n
Bug\u00fcn itibariyle \u0130ran’\u0131n takdire de\u011fer direni\u015fi k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130ran’\u0131n \u00f6nerisi oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan bug\u00fcnk\u00fc ate\u015fkes sald\u0131rgan “Epstein koalisyonu” nun (\u00f6zellikle de uzun erimde)\u00a0 lehinedir. Gelgelelim, \u0130ran ve d\u00fcnya bir kez daha Amerika ile diplomasi olamayaca\u011f\u0131n\u0131 deneyimleyecektir. H\u00fckmeden, h\u00fckmetmekten vazge\u00e7meyen g\u00fc\u00e7le diplomasi olmaz.<\/p>\n
Bu ate\u015fkes, Gazze’de oldu\u011fu gibi, zaman zaman aksasa da, bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmek istenecek, s\u00fcre\u00e7 “\u0130ran’\u0131n “rehabilitasyonu” nu kademeli olarak temin edecektir.<\/p>\n
\u0130ran rejiminin toplumsal taban\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir direni\u015fin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi bak\u0131m\u0131ndan geni\u015f ve kararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sald\u0131r\u0131lar s\u0131ras\u0131nda bir kez daha d\u0131\u015far\u0131dan, medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, olanaklar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde g\u00f6zlemle olana\u011f\u0131 buldum. \u0130ran’da sokaklarda rejimi destekleyen kalabal\u0131klar\u0131n k\u0131l\u0131k k\u0131yafetlerine ve sloganlar\u0131na bak\u0131nca bu kitlenin rejimin dayand\u0131\u011f\u0131 kendi dar kitlesi oldu\u011fu izlenimi edindim.<\/p>\n
\u0130ran toplumunun en dinamik, en \u00fcretken, entelekt\u00fcel ve k\u00fclt\u00fcrel seviyesi y\u00fcksek kentli kesimlerinin talepleri biliniyor. S\u0131r de\u011fil. Bu talepler yeni de de\u011fil. Bu kesimlerin hi\u00e7 bir ko\u015ful alt\u0131nda mevcut rejimle uzla\u015fmayacaklar\u0131 biliniyordu. Ancak \u00e7\u0131k\u0131p sald\u0131rgan taraf lehine m\u00fccadele etmelerini de kimse bekleyemezdi. B\u00f6yle beklentileri olanlar zaten \u00e7uvallad\u0131lar. \u0130ran halk\u0131n\u0131n geni\u015f kesimlerinin duygular\u0131n\u0131, psikolojisini anlamak laz\u0131m.<\/p>\n
Bizdeki 15 Temmuz darbe giri\u015fimi s\u0131ras\u0131nda sokaktayd\u0131m. Ne olup bitti\u011fini sokakta,hatta Bab\u0131ali yoku\u015funu \u00e7\u0131karken yolumu kesen bir askerden (b\u00f6l\u00fck p\u00f6r\u00e7\u00fck) \u00f6\u011frendim. Daha \u00f6nemlisi, Vilayet civar\u0131nda toplanm\u0131\u015f, az say\u0131daki askerin konumlanmalar\u0131n\u0131 izleyen \u00e7o\u011fu benim gibi oradan ge\u00e7mekte olan insanlar aras\u0131nda ne oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, hemen herkes de bir askeri darbe ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi kanaatinin olu\u015fmu\u015f oldu\u011funu fark ettim. O zaman, hi\u00e7 birini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m ve onlar\u0131n \u00e7o\u011funun da birbirlerini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131na emin oldu\u011fum o insanlar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki konu\u015fmlar\u0131na bak\u0131nca olup bitenden memnun g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri izlenimi edinmi\u015ftim. Kimse askerleri alk\u0131\u015flam\u0131yor, tezah\u00fcrat yapm\u0131yor, ama sessizce bir onay veriyordu. Do\u011frusu, bu beni olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131 (Bu arada, olan\u0131 anlamak i\u00e7in Divanyolu boyunca yukar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 y\u00fcr\u00fcrken, darbeye a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, direnen kimseye rastlamam\u0131\u015ft\u0131m. Bu t\u00fcr bir protesto darbenin bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n resmen ilan\u0131ndan sonra ger\u00e7ekle\u015fti. Darbe kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n ancak ondan sonra gayet organize \u015fekilde soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm).<\/p>\n
\u0130ran halk\u0131n\u0131n geni\u015f kesimlerinde de bu sald\u0131r\u0131lar sonras\u0131nda muhtemelen benzer bir tav\u0131r olu\u015fmu\u015f olabilir. Bu \u00f6rne\u011fi onun i\u00e7in verdim.<\/p>\n
Daha \u00f6nceki yaz\u0131larda, \u0130ran rejiminin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedenlerine de\u011finmi\u015ftim. Tekrar etmeyece\u011fim. Ancak, \u0130ran rejiminin mimarisinin rejimin olas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmesinde \u00f6nemli bir rol\u00fcn\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131 da ilave etmek isterim.<\/p>\n
Rejimin en tepesinde “milli irade” nin de \u00fczerinde olan bir “rehber ilahi irade” var. \u0130mamet var. S\u00fcnnilikte hilafet me\u015fruiyet ba\u011flam\u0131nda neyi ifade ediyorsa, \u015eiilikte de \u0130mamet benzerini ifade eder. Bu \u0130mamet’in\u00a0 do\u011frudan en \u00f6nemli dayana\u011f\u0131 ya da askeri kolu Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 ve ona ba\u011fl\u0131 di\u011fer kolluk ve yarg\u0131 organlar\u0131. Bunlar\u0131n alt\u0131nda, \u0130mamet taraf\u0131ndan onayland\u0131ktan sonra halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f siyasal kadrolar var. Bu kadrolar, \u00f6zellikle son 30 k\u00fcsur y\u0131ldan beri rejimin iktidar\u0131ndan \u00e7ok halk\u0131n muhalefetini temsil ediyorlar.\u00a0 Se\u00e7ilen cumhurba\u015fkan\u0131 gibi fig\u00fcrlerin ald\u0131klar\u0131 geni\u015f halk deste\u011fini \u00f6rg\u00fctsel bir muhalefete kanalize etmelerine izin verilmiyor. Bu t\u00fcr giri\u015fimler (mesela Ahmedinejat d\u00f6neminde oldu\u011fu gibi, alt s\u0131n\u0131flara daha yak\u0131n, daha radikal dinci olsalar da) an\u0131nda bast\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Bununla birlikte, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, i\u015fleyen devletin ba\u015f\u0131ndaki fig\u00fcr olan cumhurba\u015fkan\u0131 rejim ve halk s\u0131n\u0131flar\u0131 aras\u0131nda bir t\u00fcr hava yast\u0131\u011f\u0131 i\u015flevi de g\u00f6r\u00fcyor. Halk\u0131n talepleri, beklentileri se\u00e7ilmi\u015f fig\u00fcrler taraf\u0131ndan rejimin anlay\u0131\u015f\u0131yla ba\u011fda\u015fabilir hale getiriliyor, veyahut, \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde, mesela \u015fu anda bizdeki muhalefetin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, gaz alma y\u00f6ntemiyle tamamen bertaraf ediliyor. Ancak bu se\u00e7ilmi\u015f otorite rejimin mimarisinin en k\u0131r\u0131lgan yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya devam ediyor. Yani hem rejimin halk nezdindeki\u00a0 me\u015fruiyetini temin ediyor, hem de onu alt edebilme potansiyeline sahip bir ara\u00e7 olarak orada duruyor.<\/p>\n
Y\u00f6netici s\u0131n\u0131f i\u00e7indeki b\u00f6l\u00fcnmeler bak\u0131m\u0131ndan da hayli i\u015flevsel bir mimariden s\u00f6z ediyorum. Y\u00f6netici s\u0131n\u0131f i\u00e7inde restorasyon talep eden fraksiyon(lar), \u015fimdiye kadar bu mimari olana\u011f\u0131 kullanarak ama\u00e7lar\u0131n\u0131 elde etmek istediler. Ancak aralar\u0131nda \u00f6zellikle diasporayla canl\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131 olan yeni burjuvalar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 palazlanm\u0131\u015f sermaye gruplar\u0131 daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lan son yapt\u0131r\u0131mlardan sonra\u00a0 daha acil \u00e7\u00f6z\u00fcmleri, emperyalistleri de bir \u00f6l\u00e7\u00fcde arkalar\u0131na al\u0131p,\u00a0 birle\u015fiminde kentli k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6zlemlendi\u011fi sokaklar\u0131 hareketlendirerek dayatmak istediler.<\/p>\n
Dikkat edilecek olursa, bu sald\u0131r\u0131lar s\u0131ras\u0131nda ba\u015fta cumhurba\u015fkan\u0131 olmak \u00fczere, se\u00e7ilmi\u015f fig\u00fcrler Epstein koalisyonun “kelle koparma” takti\u011finin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutuldular. Do\u011frudan \u0130mamet hedefleri se\u00e7ildi.<\/p>\n
Rejim de bu yap\u0131lanman\u0131n bilincinde oldu\u011fu i\u00e7in se\u00e7ilmi\u015fler kontrol\u00fcndeki\u00a0 “g\u00f6lge devlet” yerine hemen do\u011frudan elinin alt\u0131nda tuttu\u011fu “fiili devlet” ile bu sald\u0131r\u0131lar\u0131 g\u00f6g\u00fcslemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi bu ate\u015fkes s\u00fcrecinin “g\u00f6lge devlet”in konumunu g\u00fc\u00e7lendirmesi beklenebilir.<\/p>\n
Bu ate\u015fkes rejimin “ikili iktidar” yap\u0131s\u0131n\u0131n daha net olarak\u00a0 sergilenmesine, oradan bu ikisinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6d\u00fcnleriyle rejimin tedricen, a\u015famal\u0131 olarak \u00e7\u00f6z\u00fclmesine kadar giden daha kapsaml\u0131 bir s\u00fcrecin ba\u015flang\u0131c\u0131na ula\u015fabilir. Yani bug\u00fcnk\u00fc durumda, ani k\u0131r\u0131lmalar, kopu\u015flar beklenmemelidir.<\/p>\n
NOTLAR<\/p>\n
(1) Bu noktada, i\u00e7erde ve d\u0131\u015farda bir \u00e7ok yorumcu ABD’nin Trump y\u00f6netiminde art\u0131k izolasyonist bir d\u0131\u015f siyaset izleyece\u011fini, hatta merkantilist \u00f6nlemler alaca\u011f\u0131n\u0131; baz\u0131s\u0131, iyice \u00e7o\u015farak, ABD’nin art\u0131k emperyalist siyaseti terk edece\u011fini falan s\u00f6yledi, yazd\u0131. Ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 yanl\u0131\u015f yorumlar.<\/p>\n
Bir kere, ABD i\u00e7in emperyalizm basit\u00e7e bir d\u0131\u015f siyaset sorunu de\u011fil, kapitalist Amerikan\u0131n damarlar\u0131nda dola\u015fan kand\u0131r. \u0130kincisi, ABD “izolasyonist” olarak tan\u0131mlanan d\u00f6neminde, bu stratejiyi emperyalist olmamak i\u00e7in de\u011fil, sa\u011flam bir emperyalist olmak i\u00e7in tercih etmi\u015f ve ba\u015far\u0131yla uygulam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nce arka bah\u00e7esi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Amerikalar\u0131 (buralar\u0131n ondan \u00f6nce Britanya ve k\u0131smen \u0130spanya ve Fransa kolonilerinden olu\u015ftu\u011funu hat\u0131rlayal\u0131m) sa\u011flama almay\u0131, oradan Pasifik’e ve Avrupa’ya do\u011fru a\u00e7\u0131lmay\u0131 planlam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Yani izolasyon bir emperyalist politikayd\u0131. Nitekim, ABD 1.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’na kadar emperyalist sava\u015flara giri\u015fti ve\u00a0 ilk b\u00fcy\u00fck emperyalist sava\u015fa da istedi\u011fi bir zamanda dahil oldu. Hatta Sovyet Devrimi’ne m\u00fcdahale eden koalisyon \u00fclkeleri aras\u0131nda o da vard\u0131.<\/p>\n
Trump’\u0131 ABD’nin ve uluslararas\u0131 finans kapitalin ihtiya\u00e7lar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Dedi\u011fim gibi, emperyalizmin s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir zamanda yeni bir oyun kurulmas\u0131na ve yeni bir oyun kurucuya ihtiya\u00e7 vard\u0131. Kimse bu rol i\u00e7in tam olarak bi\u00e7ilmi\u015f kaftan de\u011fil, olamaz da zaten. En uygun ya da te\u015fne olan bulunur, iktidarda, bazen kafa g\u00f6z de yarsa, \u00f6\u011frenmesi beklenir. \u00d6\u011frenemeyece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131rsa, bir bi\u00e7imde tasfiye edilir.<\/p>\n
Birde tabii, Trump esnaf uslubuna sahip, yo\u011furt yiyi\u015fi farkl\u0131. Buradan hareketle onun kaba oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn, ama “deli” oldu\u011fu sonucunu \u00e7\u0131karmak do\u011fru olmaz.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6ncelikle Trump’\u0131n se\u00e7imi kazanmas\u0131ndan itibaren izledi\u011fi politikalar\u0131n tutars\u0131zl\u0131klar\u0131na bak\u0131p, bunu onun ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na veya dengesizli\u011fine referans vererek a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fmak ciddiyetle ba\u011fda\u015fm\u0131yor. \u0130ktidar Trump’a \u00f6\u011fretiyor. Emperyalistlerin lideri olarak bulundu\u011fu konumun gerektirdi\u011fi gibi davranmay\u0131 \u00f6\u011freniyor(1) ABD, Ukrayna’da, Gazze’de,\u0130ran’da s\u0131k\u0131\u015ft\u0131. Bir yandan, \u00f6zellikle … Okumaya devam et