\u0130ran bu emperyalist sava\u015f\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren, i\u00e7inde bulundu\u011fu ulusal ve uluslararas\u0131 durum, sahip oldu\u011fu olanaklar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, izledi\u011fi strateji ve taktikleri itibariyle genel olarak isabet kaydetti.<\/p>\n
B\u00f6lgede, sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda emperyalistler i\u00e7in adeta u\u00e7ak gemisi i\u015flevi g\u00f6ren arkaik petrol-gaz monar\u015filerinin f\u00fcze ve drone sald\u0131r\u0131lar\u0131yla hedef al\u0131nmas\u0131, bu monar\u015filerin en \u00f6nemli ekonomik kaynaklar\u0131n\u0131n ihra\u00e7 edildi\u011fi, ama ayn\u0131 zamanda da, yine bu \u00fclkeler i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6neme sahip mallar\u0131n ithalinin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 gayet isabetli ad\u0131mlar olmu\u015ftur.<\/p>\n
Bu iki hamle ABD nin liderli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 sald\u0131rgan taraf\u0131n \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 k\u00fcresel d\u00fczeyde artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6ncelikle b\u00f6lgesel uydular ABD’nin kendilerini \u015fu ana kadar koruyamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 asimetrisine ra\u011fmen \u0130ran’\u0131n direni\u015finin hen\u00fcz k\u0131r\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131 ABD’nin, sadece b\u00f6lgesel olanlar\u0131nda de\u011fil,\u00a0 b\u00fct\u00fcn m\u00fcttefiklerinde ya da uydular\u0131nda, onunla ili\u015fkilerin -en az\u0131ndan sessizce- sorgulamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 \u015eimdilik d\u0131\u015fa vurulmasa da, durum b\u00f6yle daha uzun s\u00fcre devam ederse, s\u00f6z konusu sorgulaman\u0131n a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k yap\u0131laca\u011f\u0131ndan ku\u015fku duymamak gerekir.<\/p>\n
H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131n bir \u015fekilde \u0130ran taraf\u0131ndan kontroll\u00fc olarak kapat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n d\u00fcnya ekonomisi \u00fczerinde yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, a\u00e7maya devam edece\u011fi a\u011f\u0131r tahribat, ABD \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 artt\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
Kapitalizmin 2008’den sonra tekrar a\u011f\u0131rla\u015fmaya ba\u015flayan sorunlar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 finans kapitalin kaygular\u0131n\u0131 artt\u0131rmakta oldu\u011fu bilinmekteydi.Uluslararas\u0131 finans kapitalin askeri olarak dayana\u011f\u0131 olan ABD’nin bu hale getirdi\u011fi\u00a0 \u0130ran sorununu s\u00fcratle \u00e7\u00f6zmesi gerekmektedir.<\/p>\n
Zaten en ba\u015f\u0131ndan beri ABD, \u0130ran sorunu etraf\u0131nda, “t\u00fcm se\u00e7enekler masada” diyordu. Amerika’n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc durumu, \u00f6zellikle H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131, (hatta K\u0131z\u0131ldeniz’deki Bab\u00fclmendep Bo\u011faz\u0131’n\u0131n da \u0130ran destekli Husiler taraf\u0131ndan kapat\u0131lmas\u0131) b\u00f6lgedeki \u00fcslerin vurulmas\u0131\u00a0 gibi \u0130ran hamlelerini \u00f6ng\u00f6rmemi\u015f oldu\u011funu iddia edemeyiz. Yine ABD’nin b\u00f6yle bir durumda, \u00e7ok riskli ve pahal\u0131 bir se\u00e7enek olarak denizden ve karadan askeri i\u015fgal se\u00e7ene\u011fi \u00fczerinde de \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funu pekala s\u00f6yleyebiliriz. Hatta aksini d\u00fc\u015f\u00fcnmenin Amerika’y\u0131 hafife almak olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmek isterim.<\/p>\n
Yani ABD’nin\u00a0 daha uzun s\u00fcre bu durumun b\u00f6yle s\u00fcrmesine tahamm\u00fcl edemeyece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmek kehanet olarak de\u011ferlendirilemez. Bug\u00fcnk\u00fc durumda, \u0130ran’\u0131n i\u00e7inden bir toplumsal, siyasal destek al\u0131nmas\u0131 olanakl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmemektedir. B\u00f6yle bir beklenti ancak olas\u0131 bir do\u011frudan (deniz ve kara g\u00fc\u00e7leriyle) m\u00fcdahale sonras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc an itibar\u0131yla, \u0130ran y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki b\u00f6l\u00fcnmeyi Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 b\u00fct\u00fcn kontrol\u00fc ele alarak, yani devleti, devlet kurumlar\u0131n\u0131, bu arada, silahl\u0131 kuvvetleri de domine ederek bast\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Yani \u0130ran reg\u00fcler devleti, onun kurum ve b\u00fcrokrasisi, bu arada, cumhurba\u015fkan\u0131 Peze\u015fkiyan da, devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130ran ekonomisi \u00fczerinde de bu devrim muhaf\u0131zlar\u0131n\u0131n hayli \u00f6nemli bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011fu biliniyor.\u00a0 Ge\u00e7erken, konumlar\u0131n\u0131n \u015feklen Osmanl\u0131’daki \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n konumuna benzedi\u011fini s\u00f6yleyece\u011fim.<\/p>\n
Yani \u0130ran Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 ve bile\u015fenlerinin S\u00fcleymani, Reisi ve sonras\u0131ndaki suikastleri, toplumsal kalk\u0131\u015fmalar\u0131, 12 G\u00fcn Sava\u015f\u0131’n\u0131 ve son sald\u0131r\u0131n\u0131n hemen ba\u015f\u0131nda olanlar\u0131 da de\u011ferlendirerek,\u00a0 bir t\u00fcr varolu\u015fsal refleks g\u00f6sterip, adeta \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir darbe yapt\u0131klar\u0131, b\u00f6ylece\u00a0 t\u00fcm kontrol\u00fc fiilen ele ald\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Arada Peze\u015fkiyan’\u0131n mealinin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi zor olmayan, adresi belli\u00a0 \u0131l\u0131ml\u0131 mesajlar\u0131n\u0131 duysak da, bunlar\u0131n bug\u00fcn \u0130ran’\u0131 fiilen kontrol edenler bak\u0131m\u0131ndan bir de\u011ferinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 teslim etmek gerekir.<\/p>\n
\u0130ran rejiminin kendi kararl\u0131, diren\u00e7li toplumsal taban\u0131na do\u011fru darald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu daralman\u0131n sava\u015f ve direni\u015f s\u00fcrd\u00fck\u00e7e devam etmesi beklenmelidir.<\/p>\n
Bu arada, \u015fu ya da bu d\u00fczeyde bir restorasyon talebi olan kesimlerin olu\u015fturdu\u011fu, s\u00fcrekli geni\u015fleyen kombinasyonlar i\u00e7inde olu\u015fturaca\u011f\u0131 bas\u0131nc\u0131 da ihmal etmemek gerekir. Yani iktidar oyunu tek tarafl\u0131, tek y\u00f6nl\u00fc de\u011fildir. Bunu hep akl\u0131m\u0131zda tutal\u0131m.<\/p>\n
ABD, uygulamaya koydu\u011fu sava\u015f senaryosunda,\u00a0 uzaktan kumandal\u0131 bir sald\u0131r\u0131yla \u0130ran’da ayaklanmaya haz\u0131r toplumsal kesimleri ve bunlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 devlet g\u00fc\u00e7lerini harekete ge\u00e7irebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. \u015eu ana kadar beklentisi ger\u00e7ekle\u015fmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 ve onunla entegre di\u011fer askeri, yar\u0131-askeri g\u00fc\u00e7ler ABD’nin bu d\u00fc\u015f\u00fcncesini okudular ve \u00f6n ald\u0131lar. Nitekim, Trump da son konu\u015fmas\u0131nda bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin ger\u00e7ekle\u015fmesinin \u015fu anki durumda olanakl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etti.<\/p>\n
\u015eimdi \u0130ran’\u0131n s\u00f6z konusu varolu\u015fsal hamlesine kar\u015f\u0131, Amerikan hegemenonyas\u0131n\u0131n da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ad\u0131na bir varolu\u015fsal hamle yapmas\u0131 gerekiyor. Bu hamle ancak deniz piyadelerinin karaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, medyada adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, “kara harekat\u0131” olabilir. \u0130ran rejimi ancak b\u00f6yle bir harekatla \u00e7\u00f6z\u00fclebilir.<\/p>\n
B\u00f6yle bir harekat i\u00e7in ABD’nin T\u00fcrkiye ve Azerbaycan gibi iki s\u0131n\u0131rda\u015f \u00fclkeye ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130ki \u00fclkenin belli bir destek vereceklerini tahmin etmek zor de\u011fildir. Nitekim, T\u00fcrkiye’ye Patriot sisteminin konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n da b\u00f6yle bir olas\u0131l\u0131kla ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilece\u011fi g\u00f6zard\u0131 edilmemelidir.<\/p>\n
Bir kere Orta Do\u011fu’da hi\u00e7 bir devlet \u0130ran’dan yana de\u011fildir. \u0130ran’\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 istemez. \u0130ran \u015eii d\u00fcnyan\u0131n lideridir. S\u00fcnni d\u00fcnyan\u0131n lideri de, Osmanl\u0131 devletinden sonraki d\u00f6nemde, S.Arabistan’d\u0131r (1)<\/p>\n
S.Arabistan, onun kolonisi haline getirilmi\u015f Bahreyn, BAE, yerle\u015fimci s\u00f6m\u00fcrgeci<\/strong> \u0130srail ile birlikte ABD’yi bu emperyalist sava\u015f lehinde en \u00e7ok tahrik eden \u00fclkeydi.<\/p>\n \u00d6te yandan, \u0130ran “resmi” devletinin devre d\u0131\u015f\u0131 kalm\u0131\u015f olmas\u0131 ya da kontrol\u00fcn tamamen bir t\u00fcr paralel devlet olan g\u00fc\u00e7lerin eline ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 muhtemelen \u00c7in ve Rusya gibi \u00fclkelerin tav\u0131rlar\u0131nda\u00a0 teredd\u00fctlere neden oluyordur. Yaln\u0131z \u015furas\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r, e\u011fer ABD \u0130ran’da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc “rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi” ni ger\u00e7ekle\u015ftirebilirse, bu iki \u00fclkenin ku\u015fat\u0131lmalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir mesafe kaydetmi\u015f olacakt\u0131r. Bu da, e\u011fer \u00c7in havlu atmazsa,\u00a0 b\u00fcy\u00fck bir sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek ve yak\u0131nla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n Bence \u0130ran’daki rejim ge\u00e7 kald\u0131. Geni\u015f toplumsal kesimlerden, bu arada, emek\u00e7ilerden, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan koptu. SSCB sonras\u0131nda d\u00fcnya analizini yapmad\u0131. Yapma ihtiyac\u0131 dahi duymad\u0131. \u0130\u00e7ine do\u011fdu\u011fu uluslararas\u0131 ko\u015fullar de\u011fi\u015fmi\u015fti (2). Devlet ve rejim olarak varolu\u015fu ve uluslararas\u0131 ko\u015fullar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 g\u00f6remedi.\u00a0 \u0130\u00e7ine kapal\u0131 bir politik yap\u0131y\u0131 ayakta tutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Kapitalist teolojiye iman\u0131 dolay\u0131s\u0131yla hi\u00e7 bir kamusalc\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 olamazd\u0131 zaten.<\/p>\n Oysa yumu\u015fak bir restorasyonla toplumsal taban\u0131n\u0131n daralmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilir, b\u00f6ylece y\u00f6netici s\u0131n\u0131f i\u00e7indeki b\u00f6l\u00fcnmenin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6rece kolayla\u015ft\u0131r\u0131r, yeni ko\u015fullara adapte olmas\u0131 daha az sanc\u0131l\u0131 olabilirdi.<\/p>\n \u0130ran’daki restorasyonla, SSCB ve \u00c7in’de oldu\u011fu gibi farkl\u0131 bir toplumsal ekonomik formasyonun in\u015fas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lmayacakt\u0131. Sadece kapitalizme ayk\u0131r\u0131 hi\u00e7 bir\u00a0 ekonomik temeli, vaadi de olmayan ideolojik yap\u0131s\u0131 (semboller, k\u00fclt\u00fcrel anlamlar vb) tedricen de\u011fi\u015fecekti.<\/p>\n Tekrar edece\u011fim, bu sava\u015f\u0131n sonucu ne olursa olsun, \u0130ran bu halde devam edemez.<\/p>\n Malum, emperyalizm sava\u015fs\u0131z yapamaz. Sava\u015f her \u015feyden \u00f6nce onun i\u00e7in ekonomik bir ihtiya\u00e7t\u0131r. Fa\u015fizm\u00a0 de emperyalizmin bu ihtiyac\u0131ndan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Tarihsel \u00f6rneklere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, fa\u015fizmlerin sava\u015flarla y\u00fckselip, sava\u015flarla \u00e7\u00f6kt\u00fcklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bir kez daha b\u00f6yle olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7leniyor.<\/p>\n NOTLAR:<\/p>\n (1)\u00a0 Elbette bu d\u00fc\u015fmanla\u015fma modern zaman\u0131n eseri de\u011fildir. Bunun \u0130slamdaki ilk b\u00fcy\u00fck mezhepsel ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla ba\u015flayan bir tarihi var. Safevilere kadar ve sonras\u0131nda\u00a0 b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u0130slam devletleri kendilerini resmen S\u00fcnni olarak ilan etmi\u015flerdi. Dolay\u0131s\u0131yla \u015eiilikle m\u00fccadele onlar i\u00e7in varolu\u015fsal bir \u00f6neme sahipti. Gayrim\u00fcslimlere g\u00f6sterilen ho\u015fg\u00f6r\u00fc hi\u00e7 zaman \u015eiilere g\u00f6sterilmedi. Mesela, erken Abbasi d\u00f6nemindeki Bermeki etkisinin k\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra S\u00fcnni sarayda \u015eii bir g\u00f6revliye rastlanmaz (Onuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na do\u011fru Ba\u011fdat’\u0131 fetheden \u015fii B\u00fcveyhilerin a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 y\u00fcz on y\u0131l\u00a0 s\u00fcren egemenliklerini paranteze al\u0131rsak tabii) . Oysa \u00e7ok say\u0131da gayrim\u00fcslim g\u00f6revli oldu\u011funu biliyoruz.\u00a0 Yani tarih boyunca S\u00fcnnilik ve \u015eiilik aras\u0131nda s\u00fcrekli s\u0131cak ya da so\u011fuk sava\u015flar var. Tabii bu hali salt teolojik saiklerle a\u00e7\u0131klamak yanl\u0131\u015f olur. Daha uygun bir kavram, jeo-ekonomi-politik \u00e7er\u00e7evede, teolojik-politik olabilir<\/p>\n (2) \u0130ran Devrimi ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi s\u0131rada NATO veya do\u011frudan ABD ve \u0130srail \u0130ran’a m\u00fcdahale edebilirlerdi. B\u00f6yle bir haz\u0131rl\u0131k da vard\u0131. Ancak SSCB, ABD ve NATO’yu uyararak, olas\u0131 bir m\u00fcdahaleye seyirci kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 ima etmi\u015fti. Yani so\u011fuk sava\u015f ko\u015fullar\u0131 ABD’nin \u0130ran’da hareket alan\u0131n\u0131 hayli daralt\u0131yordu. Nitekim devrimden hemen sonra “rehine krizi” ne kar\u015f\u0131 ABD’nin ba\u015far\u0131s\u0131z Tabas \u00c7\u00f6l\u00fc operasyonu bu hali a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermi\u015fti.<\/p>\n Sonras\u0131nda \u0130ran’da, do\u011frudan ya da dolayl\u0131,\u00a0 ABD destekli bir ka\u00e7 ba\u015far\u0131s\u0131z darbe giri\u015fimi daha oldu\u011funu biliyoruz. Bunlardan en \u00f6nemlisi, 1980’de, Hamedan yak\u0131nlar\u0131ndaki Nojeh Hava \u00dcss\u00fc’nden havalanacak u\u00e7aklar\u0131n Humeyni dahil devrim liderlerinin konutlar\u0131na ve ofislerine yapacaklar\u0131 sald\u0131r\u0131larla ba\u015flat\u0131lacak darbeydi. Darbenin y\u00f6neticileri devrim y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan g\u00f6revlerinden al\u0131nm\u0131\u015f \u015eah’a ba\u011fl\u0131 subaylard\u0131. SSCB’nin TUDEH’i bilgilendirmesi, TUDEH’in de devrimci h\u00fck\u00fcmeti uyarmas\u0131yla darbe ba\u015far\u0131s\u0131z k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n SSCB \u00f6zellikle devrimden sonra palazlanan ve devrimci y\u00f6netime kar\u015f\u0131 etkili bi\u00e7imde ayaklanan, en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve etkili muhalif g\u00fc\u00e7 haline gelen \u0130slamc\u0131-Sosyalist\u00a0 Halk\u0131n M\u00fccahitleri (MEK) \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc, bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn de arkas\u0131nda oldu\u011fu mollarlarla g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fen devrin cumhuba\u015fkan\u0131 Beni Sadr’\u0131n 1981 Haziran’\u0131ndaki darbe giri\u015fimini desteklemedi (Darbe ba\u015far\u0131s\u0131z olunca, Halk\u0131n M\u00fccahitleri Beni Sadr’\u0131n \u0130ran’dan ka\u00e7arak Fransa’ya s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131nda ba\u015fl\u0131ca rol\u00fc oynam\u0131\u015ft\u0131. Sadr, ayn\u0131 zamanda, \u00f6rg\u00fct\u00fcn o zaman lideri olan lideri Recavi’nin kay\u0131npederiydi).<\/p>\n Halk\u0131n M\u00fccahitleri \u0130ran rejimine kar\u015f\u0131 etkili ter\u00f6r eylemlerine giri\u015ferek,\u00a0 Irak’la sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Irak’\u0131n yan\u0131nda saf tutarak \u0130ran’daki etkisini kaybetmeye ba\u015flad\u0131. 2000’li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda, \u0130ran’\u0131n uranyum zenginle\u015ftirdi\u011fini d\u00fcnyaya ilk duyuran da\u00a0 bu \u00f6rg\u00fct oldu.<\/p>\n ABD, \u0130ran’\u0131n SSCB’ye kar\u015f\u0131 Afganistan’da kendisiyle birlikte saf tutmas\u0131ndan sonra Halk\u0131n M\u00fccahitlerini ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak ilan etmi\u015f, ancak 2012’de onu ter\u00f6r listesinden \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Saddam zaman\u0131nda merkezini Irak’a ta\u015f\u0131yan \u00f6rg\u00fct, bildi\u011fim kadar\u0131yla, halen Arnavutluk’ta konumlanmaktad\u0131r. Faaliyetleriyle emperyalistlere hizmet etmeye devam etmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130ran bu emperyalist sava\u015f\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren, i\u00e7inde bulundu\u011fu ulusal ve uluslararas\u0131 durum, sahip oldu\u011fu olanaklar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, izledi\u011fi strateji ve taktikleri itibariyle genel olarak isabet kaydetti. B\u00f6lgede, sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda emperyalistler i\u00e7in adeta u\u00e7ak gemisi i\u015flevi g\u00f6ren arkaik petrol-gaz monar\u015filerinin f\u00fcze … Okumaya devam et