Trump, ABD hegemonyas\u0131n\u0131n s\u00f6nme s\u00fcrecinin ivme kazand\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, yeni bir oyun kurmas\u0131 i\u00e7in sahaya s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Trump’\u0131n kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 oyun bilinmedik, ayk\u0131r\u0131 bir oyun de\u011fil. Kendi mant\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde de tutars\u0131z oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
\u015eimdi, \u00f6zellikle ekonomik olarak meydan okuyan bir \u00c7in var. Bu meydan okuman\u0131n ne denli ciddi bir anlam\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in basit bir k\u0131yaslamayla ba\u015flayal\u0131m. Bundan yirmi be\u015f y\u0131l \u00f6nce ABD, en \u00f6nemli 64 teknolojinin 60’\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesinde ve \u00fcretilmesinde d\u00fcnya lideriydi. Bug\u00fcn \u00c7in, bunlardan 57’sinin geli\u015ftirilip, \u00fcretilmesinde d\u00fcnya lideri. Geri kalanlar\u0131nda da, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131l i\u00e7inde,\u00a0 liderli\u011fi elde etmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Bu ko\u015fullarda ABD, bir yandan, bir t\u00fcr merkantilist bir anlay\u0131\u015fla elindeki kaynaklar\u0131 savurmadan,\u00a0 global ticaretin kurallar\u0131n\u0131 kendi lehine \u00e7evirerek, korumac\u0131 bir ekonomik anlay\u0131\u015f\u0131 savunacak; di\u011fer yandan, adeta kolonyalist bir anlay\u0131\u015fla d\u0131\u015fa do\u011fru geni\u015fleyecek, d\u00fcnyadaki stratejik hammade, maden ve enerji kaynaklar\u0131 \u00fczerinde imtiyazlar elde edecek, yan\u0131 s\u0131ra mal ve hizmetlerin, dolar olarak sermayenin global d\u00fczeyde hareketini kontrol edecek. Ticaret yollar\u0131 denetimi alt\u0131nda olacak.<\/p>\n
Buraya kadar Amerikan y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde kayda de\u011fer bir ayr\u0131\u015fma ya da itiraz yoktur. G\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131, bunun hangi \u00f6nceliklerle, hangi \u015fekillerde, hangi ara\u00e7larla, hangi politik taktik ve ittifaklarla ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fiyle ilgili farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlardan kaynaklan\u0131yor.\u00a0 Yoksa, b\u00fct\u00fcn taraflar hegemonyan\u0131n geriledi\u011fi, g\u00fcncellenmesi gerekti\u011fi konusunda hemfikirdir. \u00c7in’in ba\u015fl\u0131ca tehdit oldu\u011fu konusunda da aralar\u0131nda fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur.<\/p>\n
Genel olarak Demokratlar ve ana ak\u0131m Cumhuriyet\u00e7iler\u00a0 s\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesinin 2.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra ba\u015flayan so\u011fuk sava\u015f d\u00fczeninde izlenen, ABD’nin SSCB’yi alt etmesini de sa\u011flam\u0131\u015f olan y\u00f6ntem ve ara\u00e7lar\u0131n, tabii bu arada,\u00a0 ABD taraf\u0131ndan kurulmu\u015f olan ittifaklar d\u00fczeninin de, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesiyle olanakl\u0131 olabilece\u011fini iddia ediyorlar.<\/p>\n
Trump’\u0131n temsil etti\u011fi kanat ise Amerika’n\u0131n tek ba\u015f\u0131na veya mevcut uydular\u0131yla birlikte gidi\u015fat\u0131 tersine \u00e7eviremeyece\u011fini, Rusya, \u00c7in ve \u0130ran’la ayn\u0131 anda ba\u015f edemeyece\u011fini iddia ediyor. Yap\u0131lmas\u0131 gerekenin bu \u00fc\u00e7 \u00fclke aras\u0131ndaki ba\u011fla\u015fmay\u0131 konsolide etmek yerine bunlar\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131racak, birbirlerinden izole edecek bir yol izlemek oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn 1970’li y\u0131llar\u0131n hemen ba\u015f\u0131nda uygulamaya konulan Nixon-Kissinger doktrininin SSCB ve \u00c7HC’ni birbirlerine kar\u015f\u0131 kullanarak her ikisini de etkisizle\u015ftirme ya da yal\u0131tma stratejisinden esinlenmi\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131k.<\/p>\n
ABD’nin Rusya ile birlikte \u00c7in ve \u0130ran’a kar\u015f\u0131 ittifak kurma \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde oldu\u011fu net olarak g\u00f6r\u00fclebiliyor. ABD ve Rusya b\u00f6yle bir ba\u011fla\u015fma s\u00fcrecinin ilk i\u015faretini\u00a0 Suriye’de vermi\u015flerdi. \u0130ran da, muhtemelen Rusya’n\u0131n da telkinleriyle, Suriye, Yemen ve Hizbullah’\u0131n feda edilmesiyle,\u00a0 ABD’nin radar\u0131ndan bir s\u00fcreli\u011fine de olsa \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Yan\u0131 s\u0131ra \u0130ran, Rusya’ya daha fazla yana\u015farak, Rusya ile ba\u011fla\u015fmak isteyen ABD kar\u015f\u0131s\u0131nda elini g\u00fc\u00e7lendirece\u011fini varsay\u0131yordu.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda \u0130ran’\u0131n sorunu, \u00e7arp\u0131k kapitalist bir \u00fclke olman\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fckle, genel olarak emperyalizm, \u00f6zel olarak da ABD s\u00f6z konusu oldu\u011funda resmin b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rme kapasitesine sahip olmamas\u0131d\u0131r. Yani ABD i\u00e7in sorun basit\u00e7e \u0130ran’\u0131n\u00a0 n\u00fckleer kapasite geli\u015ftirmesi de\u011fildir. O sadece vesiledir.<\/p>\n
Elbette, b\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmelerin, bu arada, genel bir emperyalist sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n da giderek artmas\u0131n\u0131n altta yatan nedeni, kapitalizmin, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere, ana kapitalist \u00fclkelerin do\u011frudan ekonomik, politik ve ideolojik ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 kat eden krizidir.<\/p>\n
Akl\u0131m\u0131zda tutal\u0131m, sadece\u00a0 hedef alan devletler de\u011fil,\u00a0 hedef al\u0131nan ba\u015fl\u0131ca \u00fclkelerin hepsi kapitalisttir. Hedef al\u0131nanlar, kapitalizme de\u011fil, \u015fu ya da bu d\u00fczeyde mevcut emperyalist hegemonya sistemine ba\u015fkald\u0131ranlard\u0131r.<\/p>\n
1960’lar\u0131n son y\u0131llar\u0131ndan itibaren d\u00fcnya kapitalizmi giderek a\u011f\u0131rla\u015fan bir stagnasyon s\u00fcrecine girmi\u015fti. Bu s\u00fcrecin a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131na katk\u0131 yapan en \u00f6nemli etkenler, sosyalist d\u00fcnya sisteminin varl\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda\u00a0 yayg\u0131nla\u015fan devrimci kurtulu\u015f m\u00fccadeleleriydi. Sermayenin bug\u00fcnk\u00fc yap\u0131sal krizinin en erken k\u00f6kenlerini s\u00f6z konusu s\u00fcre\u00e7te aramak gerekir.<\/p>\n
Kapitalizmin 1973’de patlak veren tarihsel olarak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck krizi, merkez kapitalist \u00fclkeler de dahil olmak \u00fczere kapitalist sistemi, genel olarak,\u00a0 s\u00fcrekli a\u011f\u0131rla\u015fan ekonomik stagnasyon ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde,\u00a0 ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00a0 tehlikesine maruz b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n
Bu durumun a\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in merkez kapitalist \u00fclkeler, zaten 60’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren kademeli olarak ba\u015flatm\u0131\u015f olduklar\u0131 sanayisizle\u015fme politikas\u0131n\u0131 da te\u015fvik ederek toplumsal maliyeti\u00a0 kapitalist devletler i\u00e7in y\u00fcksek olan reel ekonomik faaliyetlerini azaltarak, finansalla\u015fmaya aband\u0131lar.<\/p>\n
Di\u011fer yandan da, bir \u00e7o\u011fu karma\u015f\u0131k ama a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00f6\u011feleri ihtiva eden s\u0131n\u0131f ittifaklar\u0131na dayal\u0131 olarak kotar\u0131lm\u0131\u015f sol devrimci rejimleri kendi i\u00e7lerinde ve birbirleriyle ili\u015fkilerinde istikrars\u0131zla\u015fma stratejisi izlediler. B\u00fcy\u00fck politik, ideolojik kampanyalar ba\u015flatt\u0131lar. “K\u00fclt\u00fcrel marksizm”, “maoculuk”, “trotskizm”, “\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnyac\u0131l\u0131k”, “Avrupa kom\u00fcnizmi”, “Bat\u0131 Marksizmi”, “gramscicilik”, guevarac\u0131l\u0131k” vb gibi, hepsinin ortak paydas\u0131 -reel olarak- anti-sovyetizm olan ak\u0131mlar\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 marksizm-leninizmine kar\u015f\u0131 desteklediler (1). Ekonomik r\u00fc\u015fvetleri devreye soktular. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00f6nderliklerin zaaflar\u0131n\u0131 iyi okudular. Oraya y\u00fcklendiler.<\/p>\n
19.y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finden itibaren kapitalizmin modern tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, sistemin\u00a0 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim ve azalan k\u00e2r oranlar\u0131 d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn somut bir ifadesi olan stagnasyon s\u00fcrecinden kurtulmak i\u00e7in finansal ara\u00e7lar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131, elzem olan finansal k\u00fcreselle\u015fme ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Birinci emperyalist sava\u015f\u0131n\u0131n nedeni, kriz ko\u015fullar\u0131ndaki sermayenin bu k\u00fcreselle\u015fme ihtiyac\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Seksenli y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131na do\u011fru finansalla\u015fma ya da ayn\u0131 anlama gelmek \u00fczere k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcreci devreye sokuldu. Bu s\u00fcrecin ilk somut siyasal sonu\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda SSCB’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc,\u00a0 paradoksal olarak B\u00fcy\u00fck K\u00fclt\u00fcr Devrimi’nin bir sonucu gibi g\u00f6r\u00fclmesi gereken, kapitalist restorasyon yolunda \u00c7in Halk Cumhuriyeti’nin \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve tabii erken egzersizleriyle birlikte BOP hamlesini sayabiliriz.<\/p>\n
Hat\u0131rlayal\u0131m, o zaman rakipler, olas\u0131 rakipler elimine edilmi\u015f veya yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Emperyalistlerin \u00f6n\u00fcnde geni\u015f bir hareket alan\u0131 vard\u0131. B\u00fcy\u00fck sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ihmal edilecek derecede d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc. “Tarihin sonu” ideolojisi de bu ko\u015fullarda devreye sokulmu\u015ftu.<\/p>\n
Ancak, kapitalizmin emperyalist blo\u011fu bu s\u00fcre\u00e7te sona gelindi\u011fini 2008’deki b\u00fcy\u00fck krizde net olarak g\u00f6rd\u00fc. K\u00fcreselle\u015fme ekonomik, siyasal ve ideolojik boyutlar\u0131yla bir b\u00fct\u00fcn olarak \u00e7\u00f6kt\u00fc.<\/p>\n
\u00c7in ve ekonomik olarak onun etraf\u0131nda \u015fekillenen BRICS’in meydan okumas\u0131na emperyalist blo\u011fun ekonomik ve ideolojik ara\u00e7larla yan\u0131t vermesi art\u0131k olanakl\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. S\u00fcrecin emperyalist blokta kayda de\u011fer \u00e7atlaklar yaratt\u0131\u011f\u0131na da tan\u0131k olmaktay\u0131z.<\/p>\n
ABD’nin resmi stratejisti Brzezinski vaktiyle, mealen, “ABD’nin zaman\u0131 yok, 2026’ya kadar vakti var. Ya o zamana kadar s\u00f6nme s\u00fcrecini geri \u00e7evirecek ya da\u00a0 ge\u00e7mi\u015f olsun” demi\u015fti.<\/p>\n
\u0130\u015fte Trump tam da bu \u015fartlarda, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak alt orta s\u0131n\u0131flar\u0131n oy deste\u011fiyle tekrar iktidar oldu. Birinci iktidar d\u00f6neminde yap\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 olmayan “projeler” ini bu kez uygulamaya koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Evet, ger\u00e7ekten de Trump Amerika’n\u0131n zaman\u0131n\u0131n t\u00fckenmekte oldu\u011fu ko\u015fullarda, sosyalist \u00f6nderlikten yoksun geni\u015f ve demografik olarak\u00a0 karma\u015f\u0131k\u00a0 alt katmanlar\u0131n ( Bir s\u00fcre \u00f6nce, ‘g\u00f6r\u00fclmemi\u015f e\u015fistsizlik” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda WSJ’da bir istatistik g\u00f6rd\u00fcm, Amerika halk\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n servetinin \u00f6nde gelen \u00fc\u00e7 finans-teknolojik oligark\u0131n servetinden daha az oldu\u011fu kaydediliyordu) mevcut d\u00fczene sessiz ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 istismar ederek, demagojik\u00a0 MAGA s\u00f6ylemi veya ideolojisiyle yola \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Trump’\u0131n iktidar\u0131 almas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir ba\u015fka etken de, tabii, kapitalist d\u00fcnyada genel olarak liberal devlet formunun erozyonunun derinle\u015fmesi, fa\u015fizan \u00f6nlemlerin, kurumsalla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede mesela, yeni-McCarthycilik Trump’la ba\u015flamad\u0131. Demokratlar d\u00f6neminde tohumlar\u0131 at\u0131ld\u0131. Trump bu s\u00fcreci daha ileri noktalara ta\u015f\u0131d\u0131. Ta\u015f\u0131yor. \u0130deolojik iddialar\u0131n tersine, anayasal “demokratik” devlet bi\u00e7imlerinin reel olarak, fiilen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00fct\u00fcn bunlar, Amerika’da, Trump’tan \u00f6nce ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Elbette Trump bulundu\u011fu noktaya finans-kapitalist oligar\u015finin, \u00f6zellikle de, onun en g\u00f6z\u00fc kara, en ter\u00f6rist kanad\u0131 olan teknolojik finans sermayesini temsil eden Silikon Vadisi’nin tekno-fa\u015fistlerinin deste\u011fiyle getirildi.<\/p>\n
Bug\u00fcn gelinen noktada, \u00f6zellikle de, “g\u00fcmr\u00fck tarifeleri”, “bar\u0131\u015f, sava\u015fs\u0131z d\u00fcnya” ba\u015fl\u0131klar\u0131yla parlat\u0131lan\u00a0 demagojik MAGA s\u00f6yleminin cilalar\u0131n\u0131n beklenenden erken\u00a0 d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n
NOTLAR:<\/p>\n
1)\u00a0 Daha \u00f6nceki yaz\u0131larda de\u011finmi\u015ftim. Amerikan ve Avrupa sermayeleri “Sovyet Marksizm”ini yeren bir \u00e7ok sol, marksist faaliyete, bu \u00e7er\u00e7evede, yay\u0131nlara, konferanslara, \u00f6rg\u00fctlere parasal destek sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Mesela, Gramsci’nin Hapishane Defterleri’nin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u0130ngilizce ilk ele\u015ftirel bas\u0131m\u0131 do\u011frudan\u00a0 Amerikan h\u00fck\u00fcmetinin parasal deste\u011fiyle, 1986’da ABD’ye g\u00f6\u00e7 eden, kendisini Gramscici marksist olarak sunan Maltal\u0131 akademisyen Joseph Buttigieg’e\u00a0 terc\u00fcme ettirilerek Columbia \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kitab\u0131n ikinci bask\u0131s\u0131 yine ABD h\u00fck\u00fcmeti deste\u011fiyle 2007’de yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kitab\u0131n ilk \u0130talyanca ve 1972’deki \u0130ngilizce \u00e7evirilerine de Banca Commerciale Italiana destek olmu\u015ftu.<\/p>\n
Bu arada, Amerika’ya g\u00f6\u00e7 etmi\u015f Buttigieg ailesinin ikinci jenerasyonundan o\u011ful Peter Buttigieg de Biden h\u00fck\u00fcmetinde Ula\u015ft\u0131rma Bakan\u0131 idi. Kabinenin belki de en neo-konservatif \u00fcyesiydi. \u0130kinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc\u00a0 jenerasyonlarda bu t\u00fcr gerilemelere s\u0131k rastlan\u0131yor.<\/p>\n
<\/pre>\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Trump, ABD hegemonyas\u0131n\u0131n s\u00f6nme s\u00fcrecinin ivme kazand\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, yeni bir oyun kurmas\u0131 i\u00e7in sahaya s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Trump’\u0131n kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 oyun bilinmedik, ayk\u0131r\u0131 bir oyun de\u011fil. Kendi mant\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde de tutars\u0131z oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. \u015eimdi, \u00f6zellikle ekonomik olarak meydan okuyan bir \u00c7in var. … Okumaya devam et