Medyadan \u00f6\u011frendi\u011fimize g\u00f6re, \u00c7in, T\u00fcrkiye ve AB\u2019yi, \u00fcyesi oldu\u011fu WTO\u2019ya, \u00c7in\u2019den ithal edilen elektrikli ve hibrid otomobillerle ilgili olarak koyduklar\u0131 g\u00fcmr\u00fck vergisi i\u00e7in \u015fikayet etmi\u015f. Hakl\u0131 olarak bu k\u0131s\u0131tlaman\u0131n serbest ticaret anlay\u0131\u015f\u0131yla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n
Tersinin olmas\u0131 \u00e7o\u011fu kimseyi hi\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rtmazd\u0131 herhalde. Ama \u015fimdi rollerin de\u011fi\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Neo-liberal teolojiye g\u00f6re, serbest ticaretin, serbest para ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, engellenmesi, isterseniz, m\u00fcdahalecilik, ekonomik i\u015fleyi\u015f bak\u0131m\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek en olumsuz geli\u015fmedir. \u015eimdi bu iddian\u0131n sahipleri tutarl\u0131 davranmay\u0131p, rakip g\u00f6rd\u00fckleri \u00c7in\u2019i k\u0131s\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Biliyoruz, bu k\u0131s\u0131tlamalar, yapt\u0131r\u0131mlar yeni de\u011fil, arkas\u0131 da gelecek. <\/p>\n\n\n\n
Demek ki, emperyalist \u00fclkeler i\u00e7in b\u00fct\u00fcn dava, hegemonik sistemin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesidir (1). Bunun i\u00e7in ne kadar\u0131 gerekliyse, neo-liberalizm (“globalle\u015fme”) ; ne kadar laz\u0131msa, korumac\u0131l\u0131k m\u00fcbah g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bunlar\u0131n yetmedi\u011fi yerde de, \u015fiddet, ter\u00f6r, askeri \u00f6nlemler\u2026<\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131s\u0131n\u0131 liberalizmin \u015fampiyonlu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 fikir ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc gibi ba\u015fl\u0131klar i\u00e7in de s\u00f6ylemek gerekiyor. Globalle\u015fmeyle birlikte sadece mallar\u0131n, paran\u0131n de\u011fil, fikirlerin de serbest\u00e7e d\u00fcnya \u00fczerinde hareket edece\u011fi, uluslar\u0131n ortadan kalkaca\u011f\u0131, ulus\u00f6tesi yap\u0131lar\u0131n, \u015firketlerin b\u00f6yle bir sonucu sa\u011flamakta ara\u00e7 i\u015flevi g\u00f6recekleri s\u00f6ylenmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n
2008’de patlak veren krizle birlikte, emperyalizmin d\u00fcnya hegemonyas\u0131n\u0131 yenilemek, en az\u0131ndan, onarmak i\u00e7in uygulamaya koydu\u011fu globalle\u015fme program\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bug\u00fcn gelinen noktada, emperyalist globalle\u015fme ideolojisinin en iddial\u0131 oldu\u011fu ileti\u015fim ve bili\u015fimde veya daha genel olarak lojistik alanda havlu att\u0131\u011f\u0131n\u0131 Ukrayna ve Gazze sava\u015flar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla net olarak g\u00f6rd\u00fck. <\/p>\n\n\n\n
Son olarak kendi alan\u0131nda ulus\u00f6tesi \u015firketlere \u00f6rnek olu\u015fturan Telegram’\u0131n Frans\u0131z yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131 da bulunan sahibinin Paris’te g\u00f6z alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, liberal globalle\u015fme ideolojisinin emperyalistlerin ellerinde patlad\u0131\u011f\u0131na bir kez daha tan\u0131kl\u0131k etmemizi sa\u011flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Art\u0131k emperyalistler ve onlar kar\u015f\u0131s\u0131nda kendi ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 korumak veya geni\u015fletmek isteyen uluslar aras\u0131ndaki kap\u0131\u015fman\u0131n \u015fiddetlendi\u011fi bir zamanday\u0131z. “Ulus\u00f6tesi” olmak iddias\u0131 ta\u015f\u0131yan firmalar\u0131n kendileri i\u00e7in g\u00fcvenilir liman i\u015flevi g\u00f6recek bir “ulus” u se\u00e7me dayatmas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Yani asl\u0131nda hi\u00e7 bir zaman reel olarak uzakla\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ulusal olana geri d\u00f6n\u00fcyoruz. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6nceki so\u011fuk sava\u015f zaman\u0131nda, mesela, SSCB’nin kimi gazeteci, yazar vb fig\u00fcrleri emperyalizmin hizmetk\u00e2rlar\u0131 olduklar\u0131 iddias\u0131yla g\u00f6zalt\u0131na almas\u0131n\u0131 “totalitaryanizmin \u015fiddeti” olarak “h\u00fcr d\u00fcnya”n\u0131n de\u011ferleri ad\u0131na mahkum edenlerin maskeleri SSCB’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle d\u00fc\u015ft\u00fc. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, SSCB’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra emperyalistlerin hi\u00e7 bir hesab\u0131 tutmuyor. Neyse. <\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi bu yukar\u0131daki haberin ba\u015fka \u00f6nemli dolay\u0131mlar\u0131 var. Ancak buras\u0131 onlara ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak de\u011finmenin yeri de\u011fil. Yaln\u0131z \u015fu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekle yetinece\u011fim: AB, \u00f6zellikle onun motor g\u00fcc\u00fc olan Alman ekonomisi ciddi zorluklar i\u00e7inde bulunuyor. B\u00fcy\u00fcme kapasitesini daraltm\u0131\u015f durumda. Ukrayna\u2019daki sava\u015fa dahil edilmesi, genel olarak AB ekonomisinin, ve \u00f6zellikle de Alman ekonomisinin hemen hemen b\u00fct\u00fcn avantajlar\u0131n\u0131 erozyona u\u011fratt\u0131. Bu arada, \u00c7in, Tayvan, ABD gibi \u00fclkelerin son y\u0131llarda \u00e7ip, sanal zeka gibi alanlardaki teknolojik hamleleri, bu hamlelere yan\u0131t vermekte zorlanan Almanya’n\u0131n teknolojik \u00fcr\u00fcnlerinin rekabet olanaklar\u0131n\u0131 zay\u0131flat\u0131yor. Buna bir de daralan, yava\u015flayan d\u00fcnya ekonomik ko\u015fullar\u0131n\u0131 ilave edersek, Almanya\u2019n\u0131n ABD kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u015fu an ki teslimiyet\u00e7i tavr\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi halinde \u201cmakus talihi\u201d ni (bir kez daha) yenememesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lenecek. Tekrar \u00c7in\u2019e d\u00f6nelim.<\/p>\n\n\n\n
BRICS \u00fcyesi \u00c7in, ayn\u0131 zamanda, ge\u00e7 emperyalist sistemin temel kurumlar\u0131ndan birisi olan, WTO\u2019nun da \u00fcyesi. \u00c7in jeo-ekonomi-politik a\u00e7\u0131dan hegemonik sistemin i\u00e7eriden y\u00fckselen mezar kaz\u0131c\u0131s\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00c7in, meydan okuyor, kurallar\u0131n oyuna dahil herkes i\u00e7in e\u015fit \u015fekilde ge\u00e7erli olmas\u0131 gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor, kural ihlallerine itiraz ediyor, ama sistemin d\u0131\u015f\u0131na da \u00e7\u0131km\u0131yor. Oyunu kurallar\u0131yla oynamaya \u00f6zen g\u00f6steriyor. Sorun, bunu daha ne kadar s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011finde. Bu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik sorununun iki taraf\u0131n\u0131n oldu\u011funu ihmal etmeyelim. <\/p>\n\n\n\n
Almanya da 19yy\u2019\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren benzer bir yola girmi\u015fti. Fark, Almanya\u2019n\u0131n o zaman ki mevcut hegemonik sistemi y\u0131k\u0131p, kendi hegemonyas\u0131n\u0131 ilan etmek arzusuna sahip olmas\u0131yd\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc \u00c7in\u2019de b\u00f6yle bir e\u011filim \u2013 en az\u0131ndan ilan edilmi\u015f haliyle- a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. Bu durum, \u00c7in\u2019in emperyalist bir devlet olarak g\u00f6r\u00fclemeyece\u011fi hakk\u0131nda \u00f6nemli bir karine i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Bununla birlikte, \u00c7in\u2019in sosyalist bir \u00fclke oldu\u011funu ya da sosyalizme ge\u00e7i\u015f program\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edenlerin de bu iddiay\u0131 destekleyen somut, olgusal kan\u0131tlar sunmalar\u0131 gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Mesela, SSCB deneyimine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ge\u00e7i\u015f program\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131nda (NEP d\u00f6nemi, 1921-28) dahi sermaye d\u00fczeni aleyhine toplumsal \u00f6nlemler al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, sosyalizm in\u015fas\u0131 i\u00e7in ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 sapt\u0131yoruz. S\u00fcratle de, sosyalizm in\u015fas\u0131na giri\u015filiyor. Kollektivist tar\u0131msal ve s\u0131nai devrimler ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyet b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tasfiye ediliyor. Piyasa ekonomisi iyice daralt\u0131l\u0131yor. Meta \u00fcretimi, genel olarak, Kolhoz’lardaki tar\u0131msal \u00fcretimle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131yor. 1933-4’ten itibaren ekonomik ve toplumsal olarak gayet ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar al\u0131nmaya ba\u015flan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
SSCB \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcne kadar, en az\u0131ndan, en geli\u015fmi\u015f haliyle bir sosyal devletti. \u0130\u015fsizlik sorununu, konut sorununu, e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015ft\u00fc. Sosyalistli\u011fini kabul etmeyenler dahi onun bir \u201crefah devleti\u201d oldu\u011funu belirtiyorlard\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Sadece bu kazan\u0131mlar\u0131n bile insanl\u0131\u011f\u0131n, neo-liberal kapitalizm taraf\u0131ndan, son otuz y\u0131lda giderek artan \u00f6l\u00e7\u00fcde maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7l\u0131k, yoksulluk, yoksunluk ko\u015fullar\u0131nda ne denli de\u011ferli olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylememe gerek yoktur san\u0131r\u0131m. Yani yitirilenlerin \u00f6yle burun k\u0131vr\u0131lacak kazan\u0131mlar olmad\u0131klar\u0131, herhalde, bug\u00fcn her zamankinden daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131yordur.<\/p>\n\n\n\n
Sosyalizmin in\u015fas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda, marksist-leninistlerin referans\u0131 halen, teredd\u00fcts\u00fcz, Sovyet deneyimidir. Bug\u00fcnk\u00fc \u00c7in de kariyerine bu deneyimin bir versiyonu olarak, onu veri alarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bunu vurgulayal\u0131m. SSCB\u2019de piyasa ekonomisi, a\u00e7\u0131k ve \u00f6rt\u00fck g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleriyle, olgusal olarak belli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde vard\u0131. Mesela, tar\u0131mda, kollektif \u00e7iftliklerde planlama denetiminde meta \u00fcretimi yap\u0131l\u0131yordu. Ancak, hi\u00e7bir zaman b\u00fct\u00fcn ekonomiye egemen olmad\u0131. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki kamu m\u00fclkiyeti de hem sanayide hem (kollektif \u00e7iftlikler dahil olmak \u00fczere) tar\u0131mda devam ediyordu. <\/p>\n\n\n\n
Stalin, Sovyet ekonomisi hakk\u0131ndaki 1952 tarihli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, tar\u0131mda, meta \u00fcretimi yapan Kolhozlar\u0131n, yani kollektif \u00e7iftliklerin, sosyalist bir kollektif m\u00fclkiyet t\u00fcr\u00fc olmas\u0131na ra\u011fmen, \u00fcretim ili\u015fkileriyle \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimi aras\u0131nda \u00e7eli\u015fki olu\u015fturdu\u011funu, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimini engelledi\u011fini, bu y\u00fczden onun da tedricen kamusal (ya da ulusal) m\u00fclkiyete dahil edilmesi gerekti\u011fini yaz\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n
Sonra, SSCB\u2019nin so\u011fuk sava\u015f\u0131n cephe \u00fclkesi oldu\u011funu unutuyoruz. Kaynaklar\u0131n\u0131 buna g\u00f6re kullanmak zorundayd\u0131. O so\u011fuk sava\u015f, s\u0131cak sava\u015flar\u0131n hepsinden daha uzun ve y\u0131prat\u0131c\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ti. \u00dcstelik \u00c7in o sava\u015f\u0131n belli bir evresinde, emperyalistlerle ba\u011fla\u015farak, SSCB kar\u015f\u0131t\u0131 cephede yer alm\u0131\u015ft\u0131. Bu arada tabii, hep yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u015feyi bir kez daha yaparak, prati\u011fini aklama i\u015flevi g\u00f6ren ideolojiyi “teori” gibi sunarak SSCB’yi “sosyal emperyalist” veya “s\u00fcper emperyalist” olarak ilan etmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n
Her \u015feye ra\u011fmen SSCB d\u00fcnyadaki ilerici, devrimci hareketleri, olu\u015fumlar\u0131 ekonomik, askeri, siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel olarak destekliyordu Mesela, eski Habe\u015fistan\u2019da, Angola\u2019da, Mozambik\u2019te, Filistin\u2019de, \u015eili\u2019de, Afganistan\u2019da, SSCB ilerici, devrimci hareketlerin yan\u0131ndayken, \u00c7in gerici, emperyalist cephede yer al\u0131yordu. \u00c7in Halk Cumhuriyeti yukar\u0131da ad\u0131n\u0131 and\u0131\u011f\u0131m \u00fclkelerin hepsinde ilerici, ulusal demokrat, anti-kolonyalist, sosyalist g\u00fc\u00e7lerin m\u00fccadele ettikleri gerici g\u00fc\u00e7lere destek oldu. Hatta Angola’daki devrimci m\u00fccadeleyi alt etmek i\u00e7in ABD ve \u0131rk\u00e7\u0131 G.Afrika rejimiyle birlikte askeri m\u00fcdahalede bulunmu\u015ftu. Kar\u015f\u0131-devrimci UNITA’n\u0131n en \u00f6nemli destek\u00e7isi \u00c7in idi. \u0130ran’da \u015eahl\u0131k rejimini destekliyordu. Bu durum Maoucu Halk\u0131n M\u00fccahidleri \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn halk \u00fczerindeki siyasal etkisini olumsuz etkilemi\u015ftir. G\u00fcncelli\u011fi dolay\u0131s\u0131yla hat\u0131rlatay\u0131m, SSCB Filistin’de FK\u00d6’n\u00fcn yan\u0131nda yer al\u0131rken, \u00c7in Halk Cumhuriyeti siyonist, i\u015fgalci \u0130srail rejimiyle birlikte hareket ediyordu. <\/p>\n\n\n\n
Yani Mao devrindeki ve sonras\u0131ndaki \u00c7in’in emperyalist siyaset a\u00e7\u0131s\u0131ndan ikili bir i\u015flevselli\u011fi vard\u0131. Sovyet sosyalist blo\u011funu inkar ederek d\u00fcnya devrimci hareketini b\u00f6lmek ve b\u00f6ylece d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn (ulusal, anti-kolonyal, sosyalist) ilerici, devrimci hareketlere kar\u015f\u0131 olmak. <\/p>\n\n\n\n
SBKP’ye revizyonist demek do\u011fruydu. Onu d\u00fcnya sosyalist, ilerici hareketini b\u00f6lecek bi\u00e7imde ink\u00e2r etmek yanl\u0131\u015ft\u0131. Unutmayal\u0131m ki, \u00c7KP de bu \u00e7izgisine revizyonist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden sonra geldi. <\/p>\n\n\n\n
Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs\u00e7\u00fc gelene\u011fin etkileri alt\u0131ndaki \u00c7KP liderlikleri (“Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi”, “Deng Xiaoping D\u00fc\u015f\u00fcncesi”, “Zyang Zemin D\u00fc\u015f\u00fcncesi”, \u015fimdi “Xi Jinping D\u00fc\u015f\u00fcncesi” ) “\u00f6zele\u015ftiri” rit\u00fceline de\u011fer verirler. Hen\u00fcz bu do\u011frultuda bir a\u00e7\u0131klama duymad\u0131k. <\/p>\n\n\n\n
\u00c7in devrimci gelene\u011finde teori yoktur. \u0130deoloji vard\u0131r. Onun i\u015flevi de prati\u011fi hakl\u0131 \u00e7\u0131karmakt\u0131r. \u00c7KP, \u00f6zellikle de devrimden sonraki prati\u011fiyle marksist-leninist bir parti de\u011fildi. Maocuydu. Marksizm-leninizm Mao Zedung ve onu izleyen “d\u00fc\u015f\u00fcnceler” silsilesi i\u00e7in belli bir ideolojik referanst\u0131r. Aslolan yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en ve asl\u0131nda pratik etkinliklere g\u00f6re de\u011fi\u015fen pragmatik d\u00fc\u015f\u00fcnceler silsilesidir. Bu teorisizlik de, “\u00c7in karakteristikleri ta\u015f\u0131yan sosyalizm (veya marksizm)” s\u00f6ylemiyle telafi edilmek istenir. <\/p>\n\n\n\n
Bu arada, bug\u00fcn Mao ad\u0131 kurucu fig\u00fcr ihtiyac\u0131 anlam\u0131nda, i\u00e7eri\u011fi yeniden formatlanm\u0131\u015f, bir t\u00fcr toplumsal \u00e7imento i\u015flevi g\u00f6rmektedir. Mao ve a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klara yol veren “d\u00fc\u015f\u00fcncesi”, Deng Xiaoping zaman\u0131nda, “d\u00f6rtl\u00fc \u00e7ete” ad\u0131 alt\u0131nda dolayl\u0131 olarak yarg\u0131lan\u0131p, mahkum edilmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n
Yani Sovyet revizyonistleri Stalin’i a\u00e7\u0131k\u00e7a, \u00fcstelik de yarg\u0131lamadan, mahkum etmi\u015flerdi. \u00c7in revizyonistleri Mao’yu ad\u0131n\u0131 vermeden, \u00f6rt\u00fck olarak ama yarg\u0131layarak ( “D\u00f6rtl\u00fc \u00c7ete ve Lin Biao Yarg\u0131lamalar\u0131” ) mahkum ettiler. <\/p>\n\n\n\n
Akl\u0131ma geldi, Sovyet yard\u0131mlar\u0131 demi\u015fken, SSCB y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sadece on milyon n\u00fcfuslu K\u00fcba\u2019n\u0131n ona borcu (o zaman ki parayla) 30 milyar dolard\u0131. Putin, K\u00fcba ziyareti s\u0131ras\u0131nda bu borcu sildiklerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. B\u00fct\u00fcn o olumsuzluklara ra\u011fmen SSCB s\u00f6z konusu desteklerden, sosyal politikalardan, sosyalist kazan\u0131mlardan vazge\u00e7memi\u015fti. Bunlar\u0131 ihmal ediyoruz. <\/p>\n\n\n\n
Sosyalizm deneyimi SSCB ile ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in emperyalist Nazi Almanyas\u0131 ve ba\u011fla\u015f\u0131klar\u0131 yenilgiye u\u011frat\u0131ld\u0131. Bug\u00fcn \u201cglobal g\u00fcney\u201d olarak tabir edilen d\u00fcnyadaki ulusal kurtulu\u015f sava\u015flar\u0131, anti-kolonyal direni\u015fler, sosyalist devrimler, hatta Bat\u0131\u2019daki sosyal demokratik reformlar, refah devleti SSCB olmasayd\u0131, ba\u015far\u0131labilir miydi? SSCB\u2019yi toptan ba\u015far\u0131s\u0131z ilan etmek, emperyalist propagandaya, ideolojiye teslim olmak anlam\u0131na gelir. SSCB’nin yanl\u0131\u015flar\u0131 ayr\u0131 bir konu. Ancak o deneyim d\u00fcnyaya sosyalizmin bir \u00fctopya olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, reel olarak yap\u0131labilir oldu\u011funu g\u00f6sterdi. En b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131 da bence budur. <\/p>\n\n\n\n
Hayatta \u00f6yle ba\u015flang\u0131\u00e7lar vard\u0131r. Bir i\u015fe ba\u015flars\u0131n\u0131z, zorluklar\u0131 a\u015fars\u0131n\u0131z, epey yol al\u0131rs\u0131n\u0131z, baz\u0131 yanl\u0131\u015flar yapars\u0131n\u0131z, yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 kaybedersiniz. Ama asl\u0131nda kaybetti\u011finiz sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r. Ba\u015fka bir ba\u015flang\u0131\u00e7, \u00f6ncekinde elde etmi\u015f oldu\u011funuz deneyimlerin kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcvenle daha sa\u011flam yol alman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Kaybetti\u011finiz bir ba\u015flang\u0131\u00e7, bu kez kazanaca\u011f\u0131n\u0131z ba\u015flang\u0131c\u0131n (ya da ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131n) anahtar\u0131 olur. Nitekim, SSCB \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde, \u015fimdi kim oldu\u011funu hat\u0131rlayamad\u0131\u011f\u0131m Sovyet liderli\u011fine muhalif yabanc\u0131 bir kom\u00fcnist, “sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7 sona erdi” mealinde bir a\u00e7\u0131klama yapm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcnk\u00fc \u00c7in\u2019in ge\u00e7mi\u015fte SSCB\u2019nin maruz kalm\u0131\u015f oldu\u011funa benzer bir izolasyonist sald\u0131r\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu iddia edilemez. Var oldu\u011fu kadar\u0131yla, devrimci, ilerici hareketleri de a\u00e7\u0131k\u00e7a, somut olarak destekledi\u011fini de s\u00f6yleyemeyiz. \u0130\u00e7eride ve d\u0131\u015far\u0131da \u00f6nerdi\u011fi, uygulad\u0131\u011f\u0131 karma bir politika, neo-liberal iktisad\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki olanaklar\u0131n\u0131 da kullanmay\u0131 ihmal etmeyen Keynes\u00e7i bir iktisat politikas\u0131d\u0131r. Bu bak\u0131mdan g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki kapitalist \u00c7in ile sosyalist SSCB’yi k\u0131yaslamak do\u011fru de\u011fildir (\u00c7in’in “piyasa sosyalizmi”iddias\u0131n\u0131n revizyonizm oldu\u011funa daha \u00f6nceki yaz\u0131larda bir \u00e7ok kez de\u011finmi\u015ftim). <\/p>\n\n\n\n
Marksist-leninistlerin de\u011ferlendirme yaparlarken, b\u00fct\u00fcn bu ger\u00e7ekleri dikkate almalar\u0131 beklenir. \u201cD\u00fcn d\u00fcnd\u00fcr\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 bizim y\u00f6ntemimiz olamaz. Tersine, \u00c7KP\u2019nin d\u00fcn\u00fc, bug\u00fcn s\u00f6ylediklerine ikna olmamam\u0131z i\u00e7in karine olu\u015fturuyor. <\/p>\n\n\n\n
Bu arada, \u00c7in’in sosyalist olmamas\u0131 onun emperyalist oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Sadece “\u00c7in karakteristikleriyle” kapitalist oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Kapitalist olmas\u0131 da, sosyalist ya da emperyalist olamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. <\/p>\n\n\n\n
Evet do\u011frudur, sosyalistlerin asgari, azami programlar\u0131 oldu\u011fu gibi, s\u0131k\u00e7a ihmal edilen, bir ge\u00e7i\u015f programlar\u0131 da vard\u0131r. Bunu g\u00f6rmemek k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva \u201cacilci\u201d bir tav\u0131r olur. Ancak, bu ge\u00e7i\u015f program\u0131 nerede ba\u015fl\u0131yor, nerede bitecek? Sosyalizme y\u00f6nelece\u011fi garanti mi? Sonra, at\u0131lan her kapitalist ad\u0131m\u0131 \u201cge\u00e7i\u015f program\u0131\u201d olarak sunarsak, i\u015fin i\u00e7inden \u00e7\u0131kamay\u0131z. \u00dcstelik \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyetin halen anlaml\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu ko\u015fullarda.<\/p>\n\n\n\n
NOTLAR:<\/p>\n\n\n\n
(1) \u00d6nceki so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde, “kollektif emperyalizm” kavram\u0131 etraf\u0131nda, emperyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, “Sovyet tehdidi” kar\u015f\u0131s\u0131nda ortak bir anlay\u0131\u015f birli\u011fiyle hareket edildi\u011fi iddia ediliyordu. Bu do\u011fru de\u011fildi. Emperyalizmin hegemonik boyutu ihmal edilmemelidir. 2.D.Sava\u015f\u0131’ndan \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f Bat\u0131 Avrupa’y\u0131 tekrar aya\u011fa kald\u0131rmak i\u00e7in Amerikan emperyalizmi siyasal hegemonik emelleriyle ba\u011fda\u015fan \u00f6zel bir rol oynad\u0131. Sovyet sistemi kar\u015f\u0131s\u0131nda Avrupa’n\u0131n g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n, ekonomik temellerinin yeniden, ama bu kez kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda, olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n teminat\u0131 oldu. Mesela, NATO’nun, AB’nin temellerini att\u0131. Marshall Yard\u0131m\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda, bug\u00fcnk\u00fc hesaplamayla, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Bat\u0131 Avrupa’ya 320 milyar dolara yak\u0131n para yat\u0131rd\u0131. Bat\u0131 Avrupa ve Japonya’ya ABD ile ekonomik ili\u015fkilerinde \u00e7ok de\u011ferli ayr\u0131cal\u0131klar tan\u0131nd\u0131. G\u00fcvenlikleri de ABD taraf\u0131ndan \u00fcstlenildi. Sava\u015f sonras\u0131 Atlantik sistemi bu \u015fekilde olu\u015fturuldu.<\/p>\n\n\n\n
Yani bu ko\u015fullarda kendi i\u00e7indeki \u00e7eli\u015fkilerini ask\u0131ya alm\u0131\u015f bir “kollektif emperyalizm” den s\u00f6z edilemezdi. Hegemonya taraf\u0131ndan boyunduruk alt\u0131na al\u0131nma s\u00f6z konusuydu. Bat\u0131 Avrupa \u00fclkeleri o ko\u015fullarda ancak vasalla\u015fabilirlerdi. \u00d6yle de oldu. <\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn art\u0131k Bat\u0131 Avrupa ve ABD aras\u0131ndaki jeo-ekonomi-politik Atlantik sisteminin i\u015fleyi\u015fini \u00e7ok daha net olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendi\u011fi ko\u015fullarda, Bat\u0131 ve tabii sonra ona eklenen Do\u011fu Avrupa’n\u0131n ne derecede uydula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu, mesela maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ekonomik zararlara ra\u011fmen AB \u00fclkeleri ve \u00f6zellikle Almanya’n\u0131n teslim al\u0131nm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinden anla\u015f\u0131l\u0131yor. Japonya’n\u0131n durumu da farkl\u0131 de\u011fil. Orada zaten ABD aleyhine d\u00fc\u015f\u00fcnmeye dahi cesaret edemeyecek bir siyasal ak\u0131l yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Avrupa, Japonya ve ABD’nin \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131nda \u00e7eli\u015fkiler var. Olmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ancak bu \u00e7eli\u015fkilerin siyaseten sorunsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 hegemonik g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan engelleniyor. Gerekti\u011finde \u015fiddete ba\u015fvurulabilece\u011finin (mesela son olarak Alman-Rus boru hatt\u0131n\u0131n ABD taraf\u0131ndan vurulmas\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi) i\u015faretleri g\u00f6nderiliyor. Bu \u00fclkelerin sadece d\u0131\u015f g\u00fcvenlik \u00f6rg\u00fctleri de\u011fil, i\u00e7 g\u00fcvenlik yap\u0131lar\u0131 da NATO ya da ABD’nin denetimindedir. Ekonomileri halen ABD’nin onlara a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 alanda i\u015flemektedir. <\/p>\n\n\n\n
Yeni y\u00fckselen rakip kapitalist g\u00fc\u00e7lerin bast\u0131rmas\u0131yla bu Atlantik yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde siyasal \u00e7atlaklar\u0131n olu\u015fmamas\u0131 da olanakl\u0131 de\u011fildir. Zay\u0131flayan ekonomik hegemonyas\u0131yla ABD, \u015fimdi bu sava\u015f hali ko\u015fullar\u0131n\u0131 canl\u0131 tutmak ihtiyac\u0131 duyuyor. Bu \u00e7atlaklar ya da olas\u0131 yar\u0131lmalar derinle\u015fme e\u011filimi g\u00f6sterirse, sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek gibi bir rol oynayabilir. Bu arada, T\u00fcrkiye’nin konumunu bu a\u00e7\u0131dan da d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Medyadan \u00f6\u011frendi\u011fimize g\u00f6re, \u00c7in, T\u00fcrkiye ve AB\u2019yi, \u00fcyesi oldu\u011fu WTO\u2019ya, \u00c7in\u2019den ithal edilen elektrikli ve hibrid otomobillerle ilgili olarak koyduklar\u0131 g\u00fcmr\u00fck vergisi i\u00e7in \u015fikayet etmi\u015f. Hakl\u0131 olarak bu k\u0131s\u0131tlaman\u0131n serbest ticaret anlay\u0131\u015f\u0131yla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015f. Tersinin olmas\u0131 \u00e7o\u011fu kimseyi hi\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rtmazd\u0131 … Okumaya devam et