\u0130ran, daha \u00f6nce ertelemi\u015f oldu\u011fu, son kar\u015f\u0131-sald\u0131r\u0131s\u0131yla, , \u0130srail ve ABD’ye diyor ki, “e\u011fer Ortado\u011fu’daki sava\u015f\u0131, \u015fiddeti t\u0131rmand\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek istiyorsan\u0131z, sonuna kadar direnece\u011fim. Bedel \u00f6detece\u011fim. Ben kolay lokma de\u011filim.” Mesaj\u0131 bu kadar nettir. <\/p>\n\n\n\n
ABD siyasal akl\u0131, san\u0131lan\u0131n aksine, sa\u011flam \u00f6ng\u00f6r\u00fclere dayanmaz. Kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc, daha do\u011frusu, g\u00fcce dayal\u0131 siyasal konumunu \u00e7ok abartt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in rakiplerinin kapasitelerini de\u011ferlendirmekte yanl\u0131\u015flar yap\u0131yor. Son on y\u0131llarda, \u00f6zellikle ekonomik hegemonyas\u0131n\u0131n (1) zay\u0131flamas\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 panik havas\u0131yla, bu siyasal de\u011ferlendirme hatalar\u0131 s\u00fcre\u011fen bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, ABD ekonomik yapt\u0131r\u0131mlarla \u00fclkeyi fel\u00e7 edebilece\u011fini, b\u00f6ylece bekledi\u011fi “renkli devrim”in ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Yine bu beklentinin tersine olarak, \u0130ran savunma sanayii \u00fclkenin i\u00e7inde bulundu\u011fu b\u00fct\u00fcn ekonomik olumsuzluklara ra\u011fmen kendisini daha da geli\u015ftirdi. Daha fazla Rusya ve \u00c7in’e y\u00f6neldi. <\/p>\n\n\n\n
ABD’ye egemen olan siyasal ak\u0131l \u015funu g\u00f6remiyor: Avrupa’da Ukrayna’ya; Ortado\u011fu’da \u0130srail’e dayanarak \u015fiddeti t\u0131rmand\u0131rmak, bu sayede Rusya ve \u0130ran’\u0131 teslim almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. ABD’nin bu k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, hegemonyas\u0131n\u0131n s\u00f6nme s\u00fcreci i\u00e7inde izledi\u011fi siyasal metodolojinin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131yla alakal\u0131. Tarihsel, diyalektik bir perspektif yerine, yeni d\u00fcnya ger\u00e7ekli\u011fiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen, dolay\u0131s\u0131yla eski siyasal davran\u0131\u015flar\u0131 tekrar eden bir anlay\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte \u0131srar ediyor. B\u00f6ylece kendisini siyaseten s\u00fcrekli bo\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n
ABD, \u0130ran’\u0131 ciddiye alm\u0131yor. Rusya’y\u0131 ciddiye alm\u0131yor. Bununla birlikte, bu ikisiyle do\u011frudan bir \u00e7at\u0131\u015fmaya giremeyece\u011fini de g\u00f6r\u00fcyor. “Proxy” leriyle bu ikisini zay\u0131flatarak, son vuru\u015fu yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Olmuyor. Olmayacak. <\/p>\n\n\n\n
Bu arada zaman ABD aleyhine i\u015fliyor. ABD, \u0130ran’\u0131 Irak; Rusya’y\u0131 Ukrayna san\u0131yor. \u015eaka gibi!Me\u015fhur \u00f6zdeyi\u015ftir, “av\u0131n\u0131 kendisinden iyi tan\u0131mayan av olur”. <\/p>\n\n\n\n
Daha vahim olan\u0131, \u015fimdiki mevcut iki ba\u015fkan aday\u0131n\u0131n ABD’nin m\u00fczminle\u015fen bu siyasal optik sorununu \u00e7\u00f6zmek konusunda umut verici olmamalar\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda, tablo \u00f6yle i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lamayacak kadar kar\u0131\u015f\u0131k da de\u011fil. Tersine, bug\u00fcn eskisinden \u00e7ok daha net. E\u011fer, \u00c7in’i, Rusya’y\u0131, \u0130ran’\u0131 tecrit etmeye kalk\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z, kendiniz tecrit olursunuz. \u0130nanm\u0131yorsan\u0131z, a\u00e7\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcze bir siyasal-ekonomik co\u011frafya atlas\u0131, inceleyiniz. ABD bu ger\u00e7ekli\u011fi kabullenemiyor. <\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi \u0130srail ne kadar etkili bir misilleme yaparsa, \u0130ran da o \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fck bir misillemeyle yan\u0131t verecek. \u0130ran’\u0131n kar\u015f\u0131-sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n esas mesaj\u0131 budur. Diyelim, \u0130srail \u0130ran’\u0131n petrol tesislerini vurdu. \u0130ran bu durumda, b\u00f6lgedeki a\u00e7\u0131k ve \u00f6rt\u00fck ABD ve \u0130srail m\u00fcttefiklerinin benzer tesislerini vurmaya kadar i\u015fi vard\u0131rmak isteyecektir. Bu durumda, petrol ve gaz fiyatlar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak h\u0131zla artacak, ABD’nin m\u00fcttefikleri aras\u0131nda da bu sava\u015f\u0131 ve ABD’nin siyasal me\u015fruiyetini sorgulama e\u011filimleri g\u00fc\u00e7lenecektir. <\/p>\n\n\n\n
ABD bir kara sava\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6ze alamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece de bu yang\u0131n s\u00fcreci yay\u0131larak, k\u00f6r\u00fcklenerek devam edecektir. Tekrar olsun, bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda, ABD ne Ortado\u011fu’da ne de Avrupa’da (2) bir do\u011frudan sava\u015f\u0131, kara sava\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6ze alamaz. Alamayacak. <\/p>\n\n\n\n
\u0130ran bu son askeri hamlesiyle, \u00f6yle \u00f6teden f\u00fcze f\u0131rlatmakla bu i\u015flerin olamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatmak istiyor: “Sen bana atarsan, ben de sana atar\u0131m, e sonra?” <\/p>\n\n\n\n
Deniliyor ki, \u0130ran’\u0131n ekonomisi k\u00f6t\u00fc. Do\u011frudur. Pekiy, \u0130srail’in ki iyi mi? D\u00fcn internette bakt\u0131m, \u0130srail’in 7 Ekim’den beri ABD’ye g\u00fcnl\u00fck maliyeti yakla\u015f\u0131k 18 milyon dolarm\u0131\u015f. Sonra, bug\u00fcn d\u00fcnyada, ciddi ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 olmayan \u00fclke var m\u0131? D\u00fcnya ekonomisi, k\u0131rk y\u0131l \u00f6ncesine g\u00f6re daha entegre. Amerika’da g\u00f6k g\u00fcrlese, ba\u015fka yerlerde ya\u011fmur ya\u011f\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
ABD’nin \u00e7evreleme veya izolasyon siyaseti, d\u00f6n\u00fcp kendisini vuruyor. Kendisini izole ediyor. \u0130zole etmek istediklerinin ba\u011fla\u015fmas\u0131n\u0131 takviye ediyor. Bu da, ABD’nin siyasal me\u015fruiyetinin giderek daha geni\u015f bir \u00e7evrede sorgulanmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn kimse aldanmas\u0131n, b\u00fct\u00fcn enformatik kampanyalara ra\u011fmen, Amerikan halk\u0131n\u0131n kahir ekseriyeti \u0130srail’in sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tasvip etmiyor. \u0130srail’e sempati duymuyor. <\/p>\n\n\n\n
Bir de, Rusya’n\u0131n \u0130ran’la birlikte sava\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirten Amerika kaynakl\u0131 iddialar var. Zaten birlikte sava\u015f\u0131yorlar. Sava\u015fmak zorundalar. Emperyalizm kar\u015f\u0131s\u0131nda ortak siyasal \u00e7\u0131karalara sahipler. Ancak, Rus askerlerinin sahaya inip \u0130ran ya da Filistin i\u00e7in sava\u015fmalar\u0131n\u0131 beklememek gerekir. B\u00f6yle bir giri\u015fim yanl\u0131\u015f olur zaten. <\/p>\n\n\n\n
Ama \u0130ran’a Rusya’n\u0131n maddi, askeri, diplomatik yard\u0131mlar\u0131n\u0131n, katk\u0131lar\u0131n\u0131n olmamas\u0131n\u0131 da beklememek gerekir. Olmamas\u0131 da, Rusya ad\u0131na, siyaseten yanl\u0131\u015f olur. \u0130kisi zaten son on k\u00fcs\u00fcr y\u0131ldan beri Suriye’de m\u00fcttefik g\u00fc\u00e7ler olarak birlikte emperyalizme kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131yorlar (3).<\/p>\n\n\n\n
Gazze’yi yenemeyen \u0130srail (\u00d6yle Gazze sokaklar\u0131nda \u0130srail tanklar\u0131n\u0131n dola\u015fmas\u0131-kald\u0131 ki ilk kez de dola\u015fm\u0131yor- \u0130srail’in kazand\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u0130srail daha Gazze halk\u0131n\u0131n elindeki esirlerini kurtaramad\u0131), L\u00fcbnan’\u0131, Yemen’i, Suriye’yi, \u0130ran’\u0131 m\u0131 yenecek? \u00dclkemizdeki “liberal”, “\u0130slamc\u0131”, “K\u00fcrt\u00e7\u00fc”, “Kemalist” vs elemenalardan olu\u015fan ortak “\u0130srail muhipleri korosu” nun nakarat haline getirip yineledikleri temennilerine ra\u011fmen \u0130srail’in kazanmas\u0131 olanakl\u0131 de\u011fil. <\/p>\n\n\n\n
Son olarak, \u00fclkemizdeki devrimcilerin, sol camian\u0131n Filistin sorunu konusunda kendilerini siyasal olarak netle\u015ftirmeleri gerekiyor. Filistin sorununu nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorlar? \u0130srail’e kar\u015f\u0131y\u0131z demek yetmiyor. \u015eimdi \u00e7\u0131k\u0131p, “\u0130srail’le ticaret en aza indirilsin” demek bir siyasal tutumsa, “\u0130srail tan\u0131nmas\u0131n, onunla her t\u00fcr\u00fc ili\u015fki tamamen kesilsin” demek farkl\u0131 bir siyasal tutumdur. <\/p>\n\n\n\n
Bir kere, \u0130srail’in, Filistin halk\u0131na ra\u011fmen, 1948’deki BM karar\u0131yla kurulmas\u0131n\u0131 ve en son “iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm” anla\u015fmas\u0131n\u0131 (Bu talep etraf\u0131nda Filistin halk\u0131na bir anla\u015fmay\u0131 bask\u0131yla kabul ettirenler imzalar\u0131n\u0131n gere\u011fini yerine getirmediler) destekliyorlar m\u0131? <\/p>\n\n\n\n
Onlara g\u00f6re \u0130srail devleti nedir? Siyasal me\u015fruiyeti var m\u0131d\u0131r? Netle\u015fmek gerekiyor. <\/p>\n\n\n\n
NOTLAR:<\/p>\n\n\n\n
(1) Daha \u00f6nce bir \u00e7ok kez belirtmi\u015ftim. Ekonomik hegemonyan\u0131n s\u00f6nme s\u00fcrecinin ivme kazanmas\u0131 ABD’yi daha fazla korumac\u0131 davranmaya ve askeri \u00f6nlemler almaya sevk ediyor. Ekonomik hegemonyan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc, meta ve finans pazar\u0131 daralmas\u0131 veya a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde tezah\u00fcr eder. <\/p>\n\n\n\n
Hegemonik g\u00fc\u00e7 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in en geni\u015f alana ve her yerde \u00f6nceli\u011fe sahip olmak ihtiyac\u0131 duyar. Bu ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engelleri art\u0131k “laissez-faire” anlay\u0131\u015f\u0131yla a\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Kendi s\u00f6yleminin, telkinlerinin aksine korumac\u0131 reflekslerle hareket eder. <\/p>\n\n\n\n
G\u00f6r\u00fcyoruz, ABD, bir yandan “serbest piyasa” diyor. Di\u011fer yandan, rakiplerine yapt\u0131r\u0131mlar, k\u0131s\u0131tlamalar dayat\u0131yor. Bu e\u011filim, yine g\u00f6r\u00fcyoruz, giderek askeri \u00f6nlemlerle takviye ediliyor. ABD’nin bu hareket tarz\u0131 uluslar aras\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemeyecek a\u015famaya do\u011fru itiyor. Rakiplerini de, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, askeri \u00f6nlemler almaya sevk ediyor. <\/p>\n\n\n\n
Bu ko\u015fullarda, “liberal k\u00fcreselle\u015fme”yle birlikte ulus-\u00f6tesi tek bir devletin ya da y\u00f6neti\u015fim bi\u00e7iminin zuhur edece\u011fi tezinin jeo-ekonomi-politik ger\u00e7eklikle ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 olmayan bir iddiadan \u00f6teye gitmedi\u011fi net bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmektedir. <\/p>\n\n\n\n
(2) Yine daha \u00f6nce bir \u00e7ok kez belirtti\u011fim gibi, ABD ve \u0130ngiltere, Ukrayna’y\u0131 Almanya ve Rusya aras\u0131nda sorunsalla\u015ft\u0131rmak istiyorlar. Almanya ve Rusya’n\u0131n yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in Ukrayna’y\u0131 ikisi aras\u0131nda \u00e7iban ba\u015f\u0131 i\u015flevi de g\u00f6recek surette tampon \u00fclke haline getirmeye \u00e7al\u015f\u0131yorlar. <\/p>\n\n\n\n
(3) Ba\u015fka etkenlerin yan\u0131 s\u0131ra, Vietnam ve Filistin direni\u015fleri, 60’lar\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren, \u00f6zellikle 70’li y\u0131llarda ivmelenerek seyreden devrimci kabarmalar d\u00f6nemine yol a\u00e7t\u0131. \u0130lk hamleler Latin Amerika’dan geldi. Buna yan\u0131t olarak Amerikan devletinin belle\u011findeki Monroe Doktrini fiilen canland\u0131r\u0131ld\u0131. Gerilla hareketleri bast\u0131r\u0131ld\u0131. \u015eili’deki sosyalist h\u00fck\u00fcmete darbe yap\u0131ld\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Bu arada, Vietnam yenilgisi, 1978-9’daki Afganistan ve Kambo\u00e7ya, \u0130ran, Nikaragua devrimleri sonras\u0131nda ABD panikledi. \u0130ran K\u00f6rfezi, emperyalistler i\u00e7in varolu\u015fsal bir stratejik \u00f6nem arz ediyordu. Carter Doktrini, \u0130ran K\u00f6rfezi’nin ABD ve NATO i\u00e7in vazge\u00e7ilemez oldu\u011funu ilan etti. Carter doktrini, hedef cografyas\u0131 farkl\u0131 bir “Monroe Doktrini” i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyordu. Nitekim, Reagan ba\u015fkan olur olmaz, Centcom (ABD Merkez Komutanl\u0131\u011f\u0131) bu doktrininin arkas\u0131ndaki askeri g\u00fc\u00e7 olarak kuruldu. SSCB’nin y\u0131k\u0131lmas\u0131na kadar izlenecek (jeo-ekonomi-politik) stratejik plan da takviye edildi.<\/p>\n\n\n\n
Yani ne ABD ne de Rusya \u0130ran sorununa kay\u0131ts\u0131z kalabilir. \u0130ran’\u0131n d\u00fc\u015fmesi, Rusya’n\u0131n ku\u015fat\u0131lmas\u0131n\u0131, \u00c7in’in g\u0131rtla\u011f\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 takviye eder. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130ran, daha \u00f6nce ertelemi\u015f oldu\u011fu, son kar\u015f\u0131-sald\u0131r\u0131s\u0131yla, , \u0130srail ve ABD’ye diyor ki, “e\u011fer Ortado\u011fu’daki sava\u015f\u0131, \u015fiddeti t\u0131rmand\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek istiyorsan\u0131z, sonuna kadar direnece\u011fim. Bedel \u00f6detece\u011fim. Ben kolay lokma de\u011filim.” Mesaj\u0131 bu kadar nettir. ABD siyasal akl\u0131, san\u0131lan\u0131n aksine, sa\u011flam \u00f6ng\u00f6r\u00fclere … Okumaya devam et