{"id":6780,"date":"2024-09-27T23:20:46","date_gmt":"2024-09-27T20:20:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kamilpark.com\/?p=6780"},"modified":"2024-10-01T08:49:14","modified_gmt":"2024-10-01T05:49:14","slug":"siyasal-islam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kamilpark.com\/?p=6780","title":{"rendered":"&#8220;Siyasal \u0130slam&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir kere siyasal olmayan din yoktur. Daha do\u011frusu siyaseti arkas\u0131na almayan bir din ya\u015fayamaz. Ancak, bu ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusudur. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcnk\u00fc ba\u011flam\u0131 i\u00e7inde &#8220;siyasal \u0130slam&#8221;\u0131n tarihi, Britanya kolonyalist sisteminin Hindistan ve di\u011fer m\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfuslu co\u011frafyalar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmesi ve yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmesiyle ba\u015flar. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kemalist T\u00fcrkiye&#8217;nin ulusal egemenli\u011fini laiklikle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde elde ederek di\u011fer m\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfuslu \u00fclkeler i\u00e7in model olu\u015fturmas\u0131, Sovyet sosyalizminin yine bu m\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfuslu \u00fclkelere sosyalist bir ulusal kurtulu\u015f program\u0131 \u00f6nermesi gibi tarihsel geli\u015fmeler, s\u00f6z\u00fc edilen siyasal islam\u0131n, emperyalistler taraf\u0131ndan,  yeni bir anlay\u0131\u015fla m\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyaya empoze edilmesine neden oldu. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 sosyalizmin, anti-kolonyal siyasal hareketlerin mevzi kazanmas\u0131 ve elbette \u0130srael&#8217;in yarat\u0131lmas\u0131yla jeo-stratejik bir anlam kazand\u0131. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eii-S\u00fcnni kavgas\u0131 \u0130slam\u0131n tarihi kadar eskidir. \u015eii d\u00fcnyan\u0131n tarihsel lideri \u0130ran&#8217;d\u0131r. Osmanl\u0131 devleti y\u0131k\u0131ld\u0131ktan ve  s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin de sona ermesinden sonra S\u00fcnni \u0130slam\u0131n lideri S.Arabistan&#8217;d\u0131r. Amiyane tabirle, S\u00fcnni d\u00fcnyada raconu S.Arabistan keser. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S.Arabistan S\u00fcnnili\u011fin Hanbeli kolunun, Suud ailesinin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda yorumlanan Vehhabilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunur. Bu anlay\u0131\u015f s\u0131n\u0131fsal olarak feodaldir. \u00dclkenin Suud ailesi denetiminde feodal mutlak monar\u015fik yap\u0131s\u0131n\u0131 temel al\u0131r. Modern toplumsal ili\u015fkileri s\u00f6z konusu feodal yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc ya da y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcr.  Hatta  &#8220;serbest piyasa ekonomisi&#8221; denilen kapitalist ili\u015fkileri de ideolojik olarak tehditten sayar. Ayn\u0131 ideolojik perspektiften, bat\u0131l\u0131 modern de\u011ferleri ve tabii Bat\u0131&#8217;y\u0131 da a\u015fa\u011f\u0131lar. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kat\u0131 yasaklarla, feodal dinsel de\u011ferlere referans veren k\u0131s\u0131tlamalarla toplumsal ya\u015fam\u0131 d\u00fczenler. Tabii burada en merkezi konu kad\u0131n\u0131n konumudur. Kad\u0131n\u0131n bir kabile organizasyonu olan topluluk ya\u015fam\u0131 i\u00e7inde k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f konumu d\u00fczenin bekas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ideolojik-sembolik olman\u0131n \u00f6tesinde, siyasal varolu\u015fsal bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla birlikte, S.Arabistan emperyalizmin ve siyonizmin dostlu\u011funa \u00f6nem verir. Onlarla siyasal kader birli\u011fi i\u00e7inde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011finin idrakindedir. Amerikanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, erken yaz\u0131larda de\u011finmi\u015ftim, Kral Adbul Aziz&#8217;in, 1945 \u015eubat\u0131nda, ABD ba\u015fkan\u0131 Roosevelt ile S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131 \u00fczerinde bulunan ABD&#8217;nin  USS Quincy Kruvaz\u00f6r\u00fcnde bulu\u015fmas\u0131yla tescillenir. ABD, S.Arabistan&#8217;\u0131n g\u00fcvenli\u011fini temin edecek, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, S.Arabistan&#8217; da ABD&#8217;nin petrol gereksinimlerini \u00f6ncelikli olarak kar\u015f\u0131layacak, Suudi petrol\u00fc \u00fczerindeki belli tasarruflar\u0131na itiraz etmeyecekti. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lerleyen zaman i\u00e7inde, so\u011fuk sava\u015f\u0131n \u015fiddetlendi\u011fi ko\u015fullarda,  bu i\u015fbirli\u011fi peki\u015fti. Yeni g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler kazand\u0131. &#8220;Petro-dolar&#8221; jeo- ekonomi-politi\u011fi olu\u015fturuldu. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S.Arabistan b\u00f6lgesindeki her ulusal, laik, sosyalist, k\u0131sacas\u0131 ilerici hareket ve olu\u015fumu kendisine y\u00f6nelik bir tehdit olarak alg\u0131layarak, \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nleyemedi\u011fi durumlarda, para g\u00fcc\u00fcyle etkisizle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ancak, b\u00fct\u00fcn S\u00fcnni islam d\u00fcnyas\u0131nda en gerici \u0130slamc\u0131 ideolojik kampanyalara destek oldu. Kontrol etti\u011fi okullarda, derneklerde kendi anlay\u0131\u015f\u0131na uygun islamc\u0131 kadrolar olu\u015fturmaktan geri durmad\u0131. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elbette S.Arabistan&#8217;\u0131n bu \u00e7abalar\u0131yla ABD&#8217;nin &#8220;ye\u015fil ku\u015fak&#8221; stratejisi aras\u0131nda uygunluk vard\u0131. S.Arabistan g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in ABD ve \u0130srail&#8217;in varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilemez bir \u00f6nem sahip oldu\u011funun bilincindeydi. Bug\u00fcn de b\u00f6yle. Nitekim, Trump&#8217;\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, S.Arabistan&#8217;\u0131n telkiniyle, \u0130srail ve baz\u0131 Arap \u00fclkeleri aras\u0131nda, 2020&#8217;de,  \u0130srail&#8217;in egemenli\u011fni onaylayan &#8220;\u0130brahim Antla\u015fmas\u0131&#8221; imzaland\u0131. BAE, Fas, S.Arabistan taraf\u0131ndan fiilen i\u015fgal edilmi\u015f, Bahreyn, Sudan imzac\u0131 Arap devletleri aras\u0131ndayd\u0131. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S.Arabistan i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck rakip g\u00fc\u00e7 elbette \u015fii \u0130ran idi. Ortado\u011fu&#8217;nun hemen b\u00fct\u00fcn S\u00fcnni devletleri i\u00e7inde de\u011fi\u015fen a\u011f\u0131rl\u0131klarda bir \u015eii n\u00fcfus vard\u0131. Bu bak\u0131mdan \u0130ran n\u00fcfuzunun b\u00f6lgede k\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. Bunun bilincinde olan ABD ve \u0130srail, b\u00f6lgenin bu karma\u015f\u0131k etnik ve dinsel kompozisyonunu kendi siyasal \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in elbette de\u011ferlendireceklerdi. S.Arabistan a\u00e7\u0131s\u0131ndan da, \u0130srail, \u0130ran kar\u015f\u0131s\u0131nda bir m\u00fcttefik gibi g\u00f6r\u00fclecekti. Bu tablo bug\u00fcn de de\u011fi\u015fmedi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S.Arabistan&#8217;\u0131n resmi Vehhabi ideolojisi, b\u00f6lgenin modern bir ya\u015fam \u00f6zlemi duyan S\u00fcnni halklar\u0131 \u00fczerinde n\u00fcfuz kuramad\u0131. Bunun fark\u0131nda olan S.Arabistan g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in (\u00e7o\u011fu mensubu Bat\u0131 \u00fclkelerine g\u00f6\u00e7 etmi\u015f yoksul Arap ailelerin k\u00f6ks\u00fczle\u015ftirilmi\u015f \u00e7ocuklar\u0131 aras\u0131ndan dev\u015fiirilmi\u015f) cihat\u00e7\u0131 paramiliter gruplar in\u015fa etti.  \u00d6zellikle 70&#8217;lerin sonunda ba\u015flayan Afganistan sava\u015f\u0131 onun bu giri\u015fimini Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda da me\u015frula\u015ft\u0131rmak gibi bir i\u015flev g\u00f6rd\u00fc. Bu silahl\u0131 cihat\u00e7\u0131 gruplar sonraki y\u0131llarda <strong>emperyalizm-siyonizm-vehhabizm<\/strong>in siyasal \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan her yerde, sahada sava\u015fan &#8220;proxy&#8221;ler olarak kullan\u0131ld\u0131lar. Halen de kullan\u0131l\u0131yorlar. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elbette Anglo-Amerikan emperyalistleri S\u00fcnni siyasal \u0130slam alan\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na S.Arabistan&#8217;\u0131n etkisine b\u0131rakmayacak kadar ak\u0131ll\u0131yd\u0131lar. Orada da &#8220;b\u00f6l-y\u00f6net&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 uygulamaya sokarak m\u00fcdahale ettiler. M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler&#8217;in \u00f6zellikle \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndan sonra ABD kontrol\u00fcnde geli\u015fme kaydetmesini bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirmek gerekir. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler de S\u00fcnni idi. Ancak, Vehhabili\u011fi d\u00fc\u015fman g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Monar\u015filere, hatta feodal s\u0131n\u0131fsal yap\u0131lara s\u0131cak bakm\u0131yorlard\u0131. Serbest piyasac\u0131l\u0131\u011f\u0131, modern devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimsiyorlar,  dinsel kurallar ve S\u00fcnni de\u011ferlerle birlikte  modern ya\u015fam\u0131n gereklerine uyulmas\u0131n\u0131 savunuyorlard\u0131. Bat\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131yorlard\u0131. Bat\u0131&#8217;yla siyasal ve ticari i\u015fbirli\u011finin \u00f6nemini s\u0131kl\u0131kla vurguluyorlard\u0131. K\u0131sacas\u0131, daha esnek, k\u0131smen modernist bir anlay\u0131\u015f\u0131n s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yap\u0131yorlard\u0131. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130srail konusunda da yumu\u015fak bir tavra sahiptiler. FK\u00d6&#8217;n\u00fcn etkin oldu\u011fu y\u0131llarda, Hamas&#8217;\u0131n siyasal davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m. Sonra, M.Karde\u015flerin ABD taraf\u0131ndan organize edilen bir renkli devrimle M\u0131s\u0131r&#8217;da iktidar\u0131 gasp ettikten sonra Morsi&#8217;nin hemen \u0130srail&#8217;e gidip, \u015eimon Perez&#8217;le kadeh kald\u0131rmas\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu arada, Vehhabilerin sahip olamad\u0131klar\u0131 bir g\u00fcce M.Karde\u015fler tam anlam\u0131yla sahipler: Toplumsal g\u00fc\u00e7. Bir \u00e7ok Arap \u00fclkesinde M.Karde\u015flerin ba\u015f\u0131ndan beri yoksul ya da kendisini d\u0131\u015flanm\u0131\u015f hisseden muhalif halk kesimleri aras\u0131nda \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi biliniyor. Belli konjonkt\u00fcrlerde bu kesimleri siyasal olarak harekete ge\u00e7irdiklerini g\u00f6rd\u00fck, \u00fclkemizde de tan\u0131k olduk. Halen oluyoruz. Yani kitleler aras\u0131nda de\u011fi\u015fen geni\u015flikte bir tabanlar\u0131 var. Devlet b\u00fcrokrasisi i\u00e7inde kadrola\u015fma e\u011filimleri de genel olarak himaye g\u00f6rd\u00fc (1).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6zcesi, emperyalist siyasetin \u00e7\u0131karlar\u0131 ad\u0131na hareket eden  iki siyasal \u0130slamc\u0131 anlay\u0131\u015f var: Vehhabizm ve \u0130hvanizm (M.Karde\u015fler ideolojisi). Emperyalizm, ilkini sert, &#8220;proxy&#8221; m\u00fcdahalelerinde kullan\u0131yor. Sahada, El Kaide, I\u015e\u0130D, Taliban vb gibi  sava\u015f\u00e7\u0131lara ihtiya\u00e7 duydu\u011funda devreye sokuyor. \u0130kincisini, &#8220;yumu\u015fak g\u00fc\u00e7&#8221; olarak, Arap Bahar\u0131 vakas\u0131nda tan\u0131k olundu\u011fu gibi, renkli devrimler yapaca\u011f\u0131 s\u0131rada kullanmay\u0131 tercih ediyor. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu bak\u0131mdan bu ikisi birlikte emperyalizmin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmette yar\u0131\u015fsalar da, birbirlerini d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6r\u00fcr\u00fcler. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerinin etkisini k\u0131rmak i\u00e7in m\u00fccadele ederler. Hatta M.Karde\u015fler&#8217;in zaman zaman S.Arabistan&#8217;la m\u00fccadelesinde \u0130ran&#8217;a yana\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 da biliyoruz. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcn \u0130hvan&#8217;\u0131n iktidarda bulundu\u011fu \u00fclkeler Katar ve  T\u00fcrkiye. T\u00fcrkiye&#8217;de \u0130hvan&#8217;a yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m, t\u0131pk\u0131 genel olarak dincili\u011fe yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m gibi, pop\u00fclist AKP rejimiyle ba\u015flamaz. Bu konuda ta so\u011fuk sava\u015f\u0131n erken evrelerine kadar giden bir s\u00fcre\u00e7ten s\u00f6z etmek gerekir. 12 Eyl\u00fcl fa\u015fizmi s\u0131ras\u0131nda da \u00f6zel bir himaye g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Elbette T\u00fcrkiye gibi bir NATO \u00fclkesinden s\u00f6z ediyoruz. Bunlar anla\u015f\u0131l\u0131r \u015feyler. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eimdi, bu iki siyasal \u0130slami ak\u0131m\u0131n ABD siyasal yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde farkl\u0131 konumlar\u0131 var. S.Arabistan, ABD&#8217;nin silah satt\u0131\u011f\u0131 en ya\u011fl\u0131 m\u00fc\u015fterisi. Bu bak\u0131mdan, tahmin edilece\u011fi gibi, Amerikan askeri-sanayi tekellerinin incisidir diyelim. Bu tekellerin siyasal olarak (geneli itibar\u0131yla) Cumhuriyet\u00e7i Parti&#8217;de temsil edildiklerini biliyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla, genellikle bu parti ve S.Arabistan aras\u0131ndaki ili\u015fkiler iyidir. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mesela, Ka\u015f\u0131k\u00e7\u0131 Cinayeti sonras\u0131nda Trump, \u015fantajc\u0131 bir \u00fcslupla, S.Arabistan veliaht prensini bu cinayetten sorumlu tutmu\u015f, elbette S.Arabistan da mesaj\u0131 alarak, ABD&#8217;den 5 milyar dolar civar\u0131nda bir silah al\u0131m\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece i\u015f de tatl\u0131ya ba\u011flanm\u0131\u015f oldu. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S.Arabistan&#8217;\u0131n Demokrat Parti ile ili\u015fkisi de hep sorunlu olmu\u015ftur. Demokratlar, bilindi\u011fi gibi, petrol tekellerine ya da finans sermayesini de i\u00e7erir bi\u00e7imde, &#8220;petro-dolar&#8221; gruplar\u0131na g\u00f6rece daha yak\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in S.Arabistan&#8217;a so\u011fuk davran\u0131r. Mesela, Obama bu \u00fclkeye silah sat\u0131\u015f\u0131na k\u0131s\u0131tlama getirmi\u015fti. Demokratlar\u0131n bu \u00fclkeye y\u00f6nelik ele\u015ftirileri onlar\u0131n modern ya\u015fam tarzlar\u0131na kar\u015f\u0131 olmas\u0131, sayg\u0131 duymamas\u0131 etraf\u0131nda yo\u011funla\u015f\u0131r. Ama i\u015f bu \u00fclkeyi ve vehhabizmi siyaseten kullanmaya gelince, bu ele\u015ftirler ask\u0131ya al\u0131n\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler ise bir &#8220;\u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam&#8221; modeli olarak her zaman Demokratlar\u0131n himayesinde olmu\u015flard\u0131r. Zaman zaman ABD taraf\u0131ndan &#8220;ter\u00f6rist&#8221; ilan edilseler de, ger\u00e7ekte bunu iki taraf da ciddiye almaz. Zaten ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda bu yafta emperyalistler taraf\u0131ndan \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fczerinden hemen kald\u0131r\u0131l\u0131r. Bir anda &#8220;\u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na&#8221; d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vehhabi anlay\u0131\u015f Amerikan askeri-sanayi kompleksine yak\u0131nd\u0131r dedik. \u0130hvan anlay\u0131\u015f\u0131ysa, CIA&#8217;ye. CIA zaten genellikle Demokrat Parti iktidarlar\u0131nda, daha ak\u0131lc\u0131 hareket etmesi anlam\u0131nda, daha i\u015flevseldir. CIA, san\u0131lan\u0131n aksine ve askeri-sanayi kompleksinin tersine, ABD establishment&#8217;\u0131n\u0131n g\u00f6rece yumu\u015fak g\u00fcc\u00fcn\u00fc temsil eder. Entelekt\u00fcel seviyesi \u00e7ok daha y\u00fcksektir. Tarihsel olarak, Ford Foundation, Rockefeller, J.P Morgan vb Do\u011fu Yakas\u0131 ya da &#8220;New England&#8221; establishment&#8217;\u0131yla daha yak\u0131n bir temas\u0131 vard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">NOTLAR:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(1) M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler&#8217;in s\u00fcnni islamc\u0131 ideolojisi \u00fclkeden \u00fclkeye farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterebiliyor. Ancak hepsinde ortak olan yan, g\u00f6rece modernist, laik ve ulusalc\u0131 olmayan bir ba\u011flamda, bat\u0131c\u0131 olmalar\u0131d\u0131r. \u0130hvanc\u0131l\u0131k islamc\u0131 ideolojisinden \u00e7ok, siyasal davran\u0131\u015flar\u0131yla kendisini ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.  T\u00fcrkiye&#8217;de esas olarak Said-i Nursi ad\u0131 etraf\u0131nda olu\u015fturulmu\u015f (Nak\u015fili\u011fin belli bir yorumunu esas alan) yap\u0131lar \u0130hvan anlay\u0131\u015f\u0131yla uyumludur. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu arada, G\u00fclen Cemaati, bilindik M.Karde\u015fler \u00f6rg\u00fctlenmesi d\u0131\u015f\u0131nda kendine ait uluslararas\u0131 iddias\u0131 da olan bir &#8220;\u0130hvan&#8221; c\u0131l\u0131k olu\u015fturmak gayreti i\u00e7indeydi. Ba\u015faramad\u0131. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir kere siyasal olmayan din yoktur. Daha do\u011frusu siyaseti arkas\u0131na almayan bir din ya\u015fayamaz. Ancak, bu ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusudur. Bug\u00fcnk\u00fc ba\u011flam\u0131 i\u00e7inde &#8220;siyasal \u0130slam&#8221;\u0131n tarihi, Britanya kolonyalist sisteminin Hindistan ve di\u011fer m\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfuslu co\u011frafyalar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmesi ve yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmesiyle ba\u015flar. Kemalist &hellip; <a href=\"https:\/\/www.kamilpark.com\/?p=6780\">Okumaya devam et <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-6780","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kamilpark.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kamilpark.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kamilpark.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kamilpark.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kamilpark.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6780"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kamilpark.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6780\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kamilpark.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kamilpark.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kamilpark.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}