T\u00fcrkiye’de, ABD se\u00e7im kampanyalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, sol kamuoyunun dikkatinden ka\u00e7an \u00f6nemli bir Cumhuriyet\u00e7i ve Demokrat ortak prod\u00fcksiyonu kampanya vard\u0131. Gerek Romney ve gerekse Obama, ABD’deki ekonomik krizden \u00c7in’i sorumlu tutuyorlard\u0131. Her ikisi de, yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam, Ekim ay\u0131nda, Hofstra \u00dcniversitesi’ndeydi, bir soru \u00fczerine, ABD’deki ekonomik d\u00fc\u015f\u00fc\u015ften, i\u015fsizlikten \u00c7in’i sorumlu tutmu\u015flard\u0131. Devam ederek, \u00c7in’in ABD’deki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00fclkenin ulusal g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in tehdit olu\u015fturdu\u011funu iddia etmi\u015flerdi. \u00c7in’le ticaretin ABD’nin ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yok etmekte oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015flard\u0131. Bir ka\u00e7 g\u00fcn sonra bir kamuoyu ara\u015ft\u0131rma \u015firketinin Amerikal\u0131larla yapt\u0131\u011f\u0131 bir ankette de, ABD yurtta\u015flar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 70’nin ba\u015fkan\u0131n ve rakibinin g\u00f6r\u00fc\u015flerine kat\u0131ld\u0131klar\u0131 sonucu \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Bunun \u00fczerine resmi \u00c7in medyas\u0131, ABD siyaset\u00e7ilerini ucuz politikac\u0131l\u0131k y\u00f6ntemlerine ba\u015fvurarak ABD halk\u0131n\u0131 \u00c7in’e d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 iddia etmi\u015flerdi. \u00c7in ile ABD aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde as\u0131l ma\u011fdurun, k\u0131s\u0131tlamalara ve yasaklara tabi tutulan \u00c7in firmalar\u0131 oldu\u011funun alt\u0131 \u00e7izilmi\u015fti.<\/p>\n
\u00c7in’in epeyce bir zamandan beri ABD’yi korumac\u0131 ekonomik anlay\u0131\u015f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ele\u015ftirdi\u011fi bilinmektedir. \u00c7in, ABD’nin bir yandan d\u00fcnya \u00fclkelerine serbest piyasac\u0131 politikalar uygulamalar\u0131 i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131 ve bask\u0131 yaparken, kendisinin korumac\u0131 ekonomi politikalar\u0131 izlemekte olmas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eli\u015fki olarak yorumlam\u0131\u015ft\u0131. En son, Obama y\u00f6netimin \u00c7in’e y\u00fcksek teknoloji ihrac\u0131n\u0131 yasaklayan kararlar\u0131 bu korumac\u0131l\u0131k tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yeniden alevlendirmi\u015fti. Tart\u0131\u015fmalar s\u00fcrerken iki \u00fclke birbirlerini yeni so\u011fuk sava\u015f\u0131n “truva at\u0131” olmakla su\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n
Bu tart\u0131\u015fmalarda \u00c7in taraf\u0131, \u00c7in ekonomisinin ya da GSMH’n\u0131n y\u00fczde 30’undan fazlas\u0131n\u0131n ihracata dayan\u0131rken, bu oran\u0131n ABD i\u00e7in y\u00fczde 15’lerde oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bu durumda, b\u00fcy\u00fcmek i\u00e7in ihracata muhta\u00e7 \u00fclkenin \u00c7in oldu\u011fu belirtiliyordu.<\/p>\n
ABD EMPERYAL\u0130ZM\u0130 KI\u015eKIRTIYOR<\/p>\n
Tabii bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki ekonomik tart\u0131\u015fmalar\u0131n siyasal boyutlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu, olaca\u011f\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Obama y\u00f6netiminin, Hindistan ve \u00c7in’i kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmek i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 siyasal faaliyetler de biliniyor. En son, Eyl\u00fcl ay\u0131nda \u00c7in’in yapt\u0131\u011f\u0131 ilk u\u00e7ak gemisinin faaliyete ge\u00e7mesiyle, ABD bunu, Hindistan’a kar\u015f\u0131 tehdit olarak yorumlam\u0131\u015ft\u0131. Son d\u00f6rt y\u0131lda, Hindistan’\u0131n s\u00fcrekli silahland\u0131\u011f\u0131n\u0131, ABD’nin bu \u00fclkeye silah sat\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli bir paya sahip oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Halbuki daha \u00c7in bu u\u00e7ak gemisine sahip olmadan \u00e7ok \u00f6nce Hindistan’\u0131n \u0130ngiltere’den al\u0131p modernize etti\u011fi bir u\u00e7ak gemisine sahip oldu\u011fu biliniyor. Tabii her iki \u00fclke de Hindistan’\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir potansiyel d\u0131\u015f pazar olarak g\u00f6r\u00fcyorlar. Bunun fark\u0131nda olan Hindistan, d\u0131\u015f i\u015fleri bakan\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, ge\u00e7en ay, \u00fclkesinin ili\u015fkilerinde her ikiyi \u00fclkeyi de g\u00f6zetece\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti.<\/p>\n
Bariz \u015fekilde Uzak Do\u011fu’da, \u00c7in Hindi’nde, Rusya’da ciddi bir askeri haz\u0131rl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Rus ordusunun da kendisini modernize etmek i\u00e7in yedi y\u00fcz milyar dolarl\u0131k bir b\u00fct\u00e7e haz\u0131rlam\u0131\u015f oldu\u011fu ne zamand\u0131r s\u00f6yleniyor.<\/p>\n
“\u00c7\u0130N’E \u00d6ZG\u00dc SOSYAL\u0130ZM” YA DA S\u00dcREKL\u0130 REV\u0130ZYON\u0130ZM<\/p>\n
Bilindi\u011fi gibi Deng devrinden itibaren \u00c7KP Ulusal Kongreleri, “Mao Zedung D\u00fc\u015f\u00fcncesi” revizyonunu revize eden “Deng Xiaoping Teorisi” yle partinin siyasal \u00e7izgisinin, s\u00fcrekli g\u00f6zden ge\u00e7irildi\u011fi, adeta “s\u00fcrekli revizyonizm” programlar\u0131n\u0131n kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 platformlara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
1982’deki Deng \u00e7izgisini mant\u0131ksal do\u011frultusunda geli\u015ftirmek ad\u0131na \u00c7KP politb\u00fcrosundaki konumunu 1987’de g\u00fc\u00e7lendiren Jiang Zemin, ba\u015fkan olduktan sonra revizyonizm yolunda bir hamle daha yapm\u0131\u015f, malum Konfi\u00e7y\u00fcs\u00e7\u00fc retori\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r \u015fekilde, \u00dc\u00e7 \u00d6nemli Temsili Fikir “a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131”n\u0131 parti program\u0131na ve sonras\u0131nda da \u00c7in anayasas\u0131na dahil ettirtmi\u015fti. Buna g\u00f6re, 1)ileri toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin yarat\u0131lmas\u0131 (esnek -piyasac\u0131- ekonomik b\u00fcy\u00fcme), 2) ileri k\u00fclt\u00fcrel kazan\u0131mlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 (k\u00fclt\u00fcrel ve ideolojik yenilenme) ve 3) \u00e7o\u011funlu\u011fun \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten politik uzla\u015fman\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 (“ileri demokrasi”, ya da isterseniz, “b\u00fct\u00fcn halk\u0131n devleti” anlay\u0131\u015f\u0131) hedefleri partinin \u00f6n\u00fcne koyuluyordu.<\/p>\n
\u00c7KP’nin 17.Ulusal Kongresi’nde, \u015fimdi g\u00f6revini devretmesi beklenen ba\u015fkan Hu Jintao revizyonu derinle\u015ftirmek ad\u0131na, Bilimsel Geli\u015fme Kavram\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 hakim parti \u00e7izgisi haline getirmi\u015f, buna g\u00f6re \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnya \u015fartlar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi ekonomik -teknokratik akl\u0131n \u00c7in y\u00f6netiminin b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131na uygulanmas\u0131 istenmi\u015ftir. Onun d\u00f6neminde \u00c7in, kapitalist d\u00fcnyayla entegrasyon ad\u0131na b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar atm\u0131\u015ft\u0131r. Jintao, \u00c7in’in ekonomik geli\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan, bar\u0131\u015f i\u00e7inde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 g\u00f6zeten uluslararas\u0131 bir ortama muhta\u00e7 oldu\u011funu her f\u0131satta dile getirmi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda da, az\u0131nl\u0131klar sorunu ve parti i\u00e7i muhalefet kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok sert \u00f6nlemler alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bir parantez a\u00e7acak olursak, \u00e7a\u011fda\u015f \u00c7in’in olu\u015fumunda Sovyetler Birli\u011fi etkisinin, daha \u00e7ok olumsuz g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleriyle, \u00e7ok a\u00e7\u0131k oldu\u011funu tespit etmek gerekiyor. Elbette hen\u00fcz bir kom\u00fcnist belagatten vazge\u00e7ilmemi\u015ftir. Hu Jintao halen “\u00c7in’e \u00f6zg\u00fc bir sosyalizm” prati\u011fi i\u00e7erisinde olundu\u011funu s\u00f6ylemekte, sosyalizmin \u00c7in’de nihayet ilk evresine girmi\u015f oldu\u011funa i\u015faret etmektedir. Tarihsel bir perspektiften ve k\u0131yaslamal\u0131 olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00c7in’in, SBKP’nin 20.Kongresi’den sonra 1958’den itibaren \u00a0teorik ve politik \u00f6zellikleri itibar\u0131yla, SBKP’nin revizyonistle\u015fme rotas\u0131n\u0131 takip etmi\u015f oldu\u011fu veyahut SSCB’deki geli\u015fmelerden olumsuz olarak etkilenmi\u015f oldu\u011fu \u00a0s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
Tekrar \u00c7KP’nin 18.Ulusal Kongre’sine d\u00f6necek olursak, ba\u015fkan Hu Jintao kongreye sundu\u011fu raporunda, \u00e7ok \u00f6nemli noktalara i\u015faret etmi\u015ftir. Birincisi, \u00c7in art\u0131k i\u00e7 pazar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k verecektir. Ba\u015fkan konu\u015fmas\u0131nda, i\u00e7 pazar\u0131 geni\u015fletmek, i\u00e7 talebi patlatmak gerekti\u011fini ifade etti. Hatta \u00c7in planc\u0131lar\u0131n\u0131n bireysel potansiyel talep yaratma konusunda da \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi. \u00c7in’in kapitalizmin kriziyle \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kamucu politikalar\u0131ndan (yani Keynes\u00e7ilikten) taviz vermeyece\u011fini belirtti. Hatta \u00c7in parti toplant\u0131lar\u0131nda ilk kez olmak \u00fczere, ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen milli gelir pay\u0131n\u0131 on y\u0131l i\u00e7inde ikiye katlaman\u0131n hedeflendi\u011fini s\u00f6yledi. B\u00f6ylece ilk kez \u00c7in’de ekonomik geli\u015fme ba\u011flam\u0131nda, ki\u015fi ba\u015f\u0131na ulusal gelir kriterine ve hedefine de\u011finilmi\u015f oldu.<\/p>\n
Bu karar \u00e7ok \u00f6nemli. Demek ki \u00c7in, ihracata dayal\u0131 kalk\u0131nma stratejisine nazaran i\u00e7 pazara dayal\u0131 kalk\u0131nma stratejisine a\u011f\u0131rl\u0131k verecektir. Bunu sa\u011flamak i\u00e7in de i\u00e7eride, \u00fccretleri artt\u0131rarak, halk\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131racakt\u0131r. Yine ilk kez, en yetkili a\u011f\u0131zdan, bug\u00fcne kadar izlenmi\u015f olan b\u00fcy\u00fcme stratejisinin, zengin ve fakir aras\u0131ndaki mesafeyi u\u00e7urum d\u00fczeyine getirmi\u015f oldu\u011funun itiraf edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Elbette bu konuya de\u011finilmesi, i\u00e7 pazara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7indir. Hem k\u0131rsal hem de kentsel kesimdeki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilir bir sosyal g\u00fcvenlik \u015femsiyesi alt\u0131na alma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 da bu yeni strateji \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmek gerekir. Bununla beraber, b\u00fct\u00fcn bu \u00f6nlemlerin, uyguland\u0131klar\u0131 takdirde, \u00a0\u00c7in’in d\u0131\u015f ticaretteki rekabet kabiliyetini bir \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltaca\u011f\u0131 da a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n
Burada \u00e7ok \u00f6nemli bir noktaya de\u011finmek laz\u0131m. \u00c7in y\u00f6netiminin i\u00e7 pazarc\u0131 \u00f6nlemleri asl\u0131nda \u00c7in’in d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlere dayal\u0131 kalk\u0131nma stratejisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funun da ilan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. \u00c7in bu noktaya 2006-2007 y\u0131llar\u0131nda ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tarihle, kapitalizmin son b\u00fcy\u00fck bunal\u0131m\u0131n\u0131n patlak verdi\u011fi tarih aras\u0131nda bir \u00f6rt\u00fc\u015fme olmas\u0131 ilgin\u00e7tir.<\/p>\n
Bilindi\u011fi gibi, 2007’deki 17.Ulusal Kongre’de de i\u00e7 pazar\u0131 te\u015fvik etmek ve toplumsal e\u015fitsizlikleri gidermek ad\u0131na \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7 talebi geni\u015fletmek y\u00f6n\u00fcnde s\u0131n\u0131rl\u0131 bir uygulama son iki \u00fc\u00e7 y\u0131lda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. B\u00fcy\u00fck kentlerde \u00fccretlerde bir miktar art\u0131\u015fa gidilmi\u015fti.\u00a0Aradan ge\u00e7en zaman i\u00e7inde \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck kentlerde \u00e7al\u0131\u015fan emek\u00e7ilerin \u00fccretlerindeki bu art\u0131\u015f\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 15 civar\u0131nda oldu\u011fu istatistiklere yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
O zaman baz\u0131 “eski t\u00fcfek Maocular” \u00a0bu kararlardan etkilenmi\u015f, \u00c7in’in kapitalistle\u015fmeyece\u011fi yolunda iddialar geli\u015ftirmi\u015flerdi. Oysa, \u00c7in kapitalist emperyal bir g\u00fc\u00e7 olma yolunda kararl\u0131 ad\u0131mlar atmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. \u00dcstelik \u00a0 neo-liberal \u00a0 ara\u00e7lar\u0131 g\u00f6rece kontroll\u00fc bir \u015fekilde kullanmaktan vazge\u00e7meden. \u00c7in’de, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck kentlerdeki emek\u00e7ilerin \u00fccretlerinde nispi bir art\u0131\u015f olsa da, k\u0131rsal alanlardan kentlere gelen masif g\u00f6\u00e7, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 bir emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn en vah\u015fi formlarda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine olanak veriyor. \u00c7al\u0131\u015fan emek\u00e7iler \u00fczerinde \u00a0bask\u0131 yaratan muazzam bir “yedek emek\u00e7i ordusu” nun varl\u0131\u011f\u0131, \u00a0\u00c7in’deki yerli ve yabanc\u0131 sermaye kurulu\u015flar\u0131na \u00fccretleri belli bir seviyede tutmak veya d\u00fc\u015f\u00fcrmek ad\u0131na e\u015fsiz olanaklar sunuyor.<\/p>\n
\u00c7in’de bug\u00fcn uygulanan devlet kapitalizmi \u00e7er\u00e7evesinde, tek tek (hatta ellerinde muazzam sermaye birikimine sahip) burjuvalar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa da, ekonomik-siyasal-ideolojik bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck te\u015fkil etmesi anlam\u0131nda, bir s\u0131n\u0131fsal yap\u0131 olarak burjuvazi \u00a0(hen\u00fcz) olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Yani burjuvazisi olmayan bir kapitalizm prati\u011finden s\u00f6z ediyorum. Giri\u015fimci faaliyetleri esas olarak devlet memuru fig\u00fcrler y\u00fcr\u00fctmektedir. Devlet ya da b\u00fcrokrasi, gelece\u011fin burjuvazisi ad\u0131na vekaleten kapitalizmi geli\u015ftirmektedir. Bizim erken devlet\u00e7ilik deneyimimizi hat\u0131rlatan bir t\u00fcr “vesayet kapitalizmi” nden s\u00f6z edebiliriz.<\/p>\n
Tabii as\u0131l benzerlik Sovyet NEP d\u00f6nemiyle. \u00a0Mao sonras\u0131 d\u00f6nemin, \u00f6zellikle de Deng program\u0131n\u0131n NEP program\u0131yla anlaml\u0131 benzerliklerinin oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bug\u00fcn ula\u015f\u0131lan noktada aralar\u0131ndaki farklar \u015fudur: \u00a0Bir kere Sovyet NEP’i, \u00e7ok a\u011f\u0131r ve \u00e7ok daha k\u00f6t\u00fc \u015fartlarda devreye sokulmu\u015ftu. Sava\u015f, ard\u0131ndan i\u00e7 sava\u015f ve emperyalist i\u015fgal Rusya’da b\u00fcy\u00fck maddi y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Halk a\u00e7l\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya idi.<\/p>\n
Bu \u015fartlarda Sovyet NEP’i,, sosyalist kuruculuk \u00f6ncesinde, bireysel kapitalist te\u015febb\u00fcs\u00fc \u00f6nlemek ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 devlet elinde toplamak, pre-kapitalist ekonomik sekt\u00f6rleri tasfiye etmek gayesiyle ge\u00e7ici bir a\u015fama olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Sosyalist kurulu\u015f \u00f6ncesinde s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde taktik bir evre olarak kurgulanm\u0131\u015ft\u0131. S\u00f6z konusu politika proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc \u015fartlar\u0131nda uygulanm\u0131\u015ft\u0131. Devlet kapitalizminden sosyalist ekonomiye ge\u00e7ilecekti. Nitekim \u00f6yle de oldu.<\/p>\n
Oysa \u00c7in’de uygulanan NEP bizatihi sosyalizm olarak sunuluyor. “Pazar sosyalizmi” deniliyor. Devlet kapitalizmi halen g\u00fc\u00e7l\u00fc ama bireysel te\u015febb\u00fcs\u00fcn de giderek mevzi kazanmakta oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ellilerden seksenlere kadar bizde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, esas olarak, devletten \u00f6zel sekt\u00f6re kaynak sa\u011flamak amac\u0131na y\u00f6nelik karma ekonomik model, bireysel te\u015febb\u00fcs\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak \u015fekilde uygulan\u0131yor. Buna g\u00f6re, Sovyet Rusya’daki uygulama devrimci; \u00c7in’deki kar\u015f\u0131 devrimcidir.<\/p>\n
Sovyet NEP’iyle ba\u015fka bir \u00f6nemli fark da tar\u0131msal alanda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Sovyet NEP’i sonras\u0131nda tar\u0131msal kollektivizasyon \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015fti. Oysa \u00c7in NEP’inden \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olan kollektivizasyon, Deng’in NEP ile birlikte tasfiye edildi. D\u00fc\u015f\u00fck emek maliyetine dayanan \u00c7in ekonomik b\u00fcy\u00fcme stratejisinin gereksindi\u011fi “yedek i\u015f\u00e7i ordusu” nu olu\u015fturmak ad\u0131na tar\u0131msal kollektifler tasfiye edildi. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki \u015fu haliyle \u00c7in NEP’i \u00c7KP taraf\u0131ndan, kapitalizmin kal\u0131c\u0131 olarak tesisi yolunda bir a\u015fama olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
\u00c7in’de, K\u00fclt\u00fcr Devrimi’nden sorumlu tutulan “d\u00f6rtl\u00fc \u00e7ete”nin iktidardan tasfiyesiyle birlikte, \u00f6zellikle Hua Guofeng ve Deng \u015eiaoping yanl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmet darbesiyle iktidar\u0131 ele almalar\u0131 sonucunda, 1976’dan itibaren ba\u015flat\u0131lan NEP, 1958 B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m program\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan sonra altm\u0131\u015flar\u0131n hemen ba\u015f\u0131nda bir ka\u00e7 y\u0131l s\u00fcren ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Sovyet NEP’ini \u00f6rnek alan ve K\u00fclt\u00fcr Devrimi’nin ba\u015flat\u0131lmas\u0131yla ara verilen ilk \u00c7in NEP’inin devam\u0131 olarak da g\u00f6r\u00fclebilir. Hatta ilk NEP’in kuramc\u0131lar\u0131 olan Chen Yun, Liu Shaoqi ve \u015eue Muqiao gibi fig\u00fcrlerin (\u00c7in’in Bukharin’leri, Rykov’lar\u0131 da denebilir) \u00a0fikir ve kuramlar\u0131 Mao-sonras\u0131 NEP\u00e7ilerinin, tabii Deng’in de referanslar\u0131 oldular.<\/p>\n
Yani \u00c7in’de ikincisi i\u00e7in \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyebilece\u011fimiz daha erken bir NEP deneyimi ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Mao-sonras\u0131 ikinci deneyim, s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n sona erdi\u011fi kabul\u00fcnden hareketle proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, a\u00e7\u0131k bir revizyonizm olarak g\u00f6r\u00fclmek gerekir. \u0130lk NEP deneyimi, 1958 B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m\u0131’ndan sonra s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131 tekrar \u00f6ncelikli hale getiren, sosyalizmi kurmay\u0131 hedefleyen K\u00fclt\u00fcr Devrimi’yle a\u015f\u0131lmak istenmi\u015fti. Sosyalizm perspektifi olmayan, kar\u015f\u0131-devrimci bir NEP’le sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n
Tekrar Kongre’nin olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde duracak olursak, \u00a0\u00c7in hem ABD ve AB gibi \u00e7ok \u00f6nemli d\u0131\u015f pazarlar\u0131ndaki ekonomik krizin derinle\u015fme e\u011filimini s\u00fcrd\u00fcrmesini hem de kendisine kar\u015f\u0131 al\u0131nacak ekonomik-politik \u00f6nlemleri d\u00fc\u015f\u00fcnerek, \u015fimdiden hamlesini yap\u0131yor. Haz\u0131rlan\u0131yor. Bug\u00fcn \u00c7in y\u00f6netimi, ABD taraf\u0131ndan fiilen ilan edilmi\u015f olan yeni bir so\u011fuk sava\u015fta, eski so\u011fuk sava\u015fta SSCB’nin bulundu\u011fu konumu, i\u00e7erik olarak olmasa da \u015feklen, temsil etti\u011fini g\u00f6r\u00fcyor. Yani “ba\u015f d\u00fc\u015fman” d\u0131r. Tabii Ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imini kazanmas\u0131 kuvvetle muhtemel olan ikinci d\u00f6neminde Obama’n\u0131n, “containment” \u00a0politikas\u0131na \u00f6ncelik verece\u011finin de fark\u0131ndad\u0131r. Global finans tekellerinin kuklas\u0131 olan Obama’n\u0131n ikinci d\u00f6nemindeki en \u00f6nemli g\u00f6revi, \u00c7in’in y\u00fckseli\u015fini durdurmaya \u00e7al\u0131\u015fmak olacakt\u0131r.<\/p>\n
Gelgelelim, ABD’li stratejler bir \u015feyi hesaplamam\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. \u00c7in’i birlikte ku\u015fatmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri \u00fclkelerin bir \u00e7o\u011funda kayda de\u011fer bir \u00c7inli n\u00fcfus var. Ve bu n\u00fcfus \u015fu ya da bu derecede \u00c7in’le ekonomik bir entegrasyon i\u00e7erisindedir. Yine bu n\u00fcfusun \u00c7in’in izledi\u011fi ekonomik politikalarla bir sorunu yoktur. \u00c7in’in kom\u00fcnist ideallerden reel olarak vazge\u00e7mi\u015f oldu\u011funu gayet net olarak g\u00f6rmektedirler.<\/p>\n
Zaten e\u011fer \u00c7in tarihine bak\u0131lacak olursa, \u00c7in imparatorluklar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kt\u00fckten sonra yeniden g\u00fc\u00e7l\u00fc imparatorluklar halinde restore edilebilmeleri, \u00c7in’in hem kendi i\u00e7inde ve hem de etraf\u0131ndaki \u00fclkelerdeki n\u00fcfus i\u00e7inde etnik(\u00c7inli) olarak homojen ve anayurda ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel olarak ba\u011fl\u0131 bir insan malzemesine sahip olmas\u0131yla izah edilmektedir. Bu insanlar\u0131n atalar\u0131 imparatorluklar devrinde, mesela eski Roma’da oldu\u011fu gibi, \u00a0n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011funa etnik olarak yabanc\u0131 bir hegemonik az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6netimi alt\u0131nda de\u011fillerdi. \u00a0Nitekim, eski Roma imparatorlu\u011fu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015ften sonra bu y\u00fczden tarih sahnesinden kaybolmu\u015ftur. Yine Avrasya co\u011frafyas\u0131ndan y\u00fckselmi\u015f Mo\u011fol imparatorlu\u011fu da k\u00fclt\u00fcrel olarak domine etti\u011fi co\u011frafyaya \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayacak durumda olmad\u0131\u011f\u0131, tersine fethedilene asimile oldu\u011fu, onun \u00fcst\u00fcn k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn etkisine girdi\u011fi, hatta onun dilini, dinini, siyasal ve toplumsal \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerini sahiplendi\u011fi i\u00e7in \u00a0b\u00f6l\u00fcn\u00fcp par\u00e7alara ayr\u0131ld\u0131ktan sonra -eski Roma gibi- bir daha belini do\u011frultamam\u0131\u015ft\u0131r. Yitip gitmi\u015ftir. Oysa \u00fcst\u00fcn \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fc d\u00fcn oldu\u011fu gibi halen etnik olarak \u00c7inli olmayan b\u00f6lge n\u00fcfusu \u00fczerinde dahi etkilidir. Bunlar tarih kitaplar\u0131nda yaz\u0131l\u0131.<\/p>\n
Ba\u015fkan Jintao, \u00c7in’in gelece\u011fi bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli i\u00e7 ve d\u0131\u015f stratejik f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirmesi gereken bir periyota girmekte oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. \u00c7in’in denizlerdeki \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve “haklar\u0131”n\u0131 koruyabilmek i\u00e7in denizcili\u011fe \u00e7ok \u00f6nem vermesini, bu alandaki \u00e7abalar\u0131n\u0131 katlamas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyor. \u00c7in’in denizlerde haklar\u0131n\u0131 koruyacak bir deniz g\u00fcc\u00fcne sahip olmas\u0131n\u0131n elzem oldu\u011funa vurgu yap\u0131yor. Bu \u00f6nemlidir. Ge\u00e7mi\u015fte sino-sovyet cephe, denizleri ihmal etmi\u015fti. Tarihsel referanslar\u0131 olan imparatorluklar, devletler gibi, askeri anlamda, esas olarak bir kara g\u00fcc\u00fc olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015flerdi. Eski so\u011fuk sava\u015f\u0131 ABD’nin kazanm\u0131\u015f olmas\u0131nda denizlerdeki hakimiyetinin de rol\u00fc oldu\u011funu belirtmek isterim.<\/p>\n
Bilindi\u011fi gibi, Japonya ile ya\u015fanan adalar sorunu dolay\u0131s\u0131yla hemen Kongre \u00f6ncesine kadar, \u00c7KP taraf\u0131ndan te\u015fvik edildi\u011finde ku\u015fku bulunmayan, Japonya’y\u0131 protesto eden b\u00fcy\u00fck sokak g\u00f6sterileri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in y\u00f6netimi halk\u0131n hakl\u0131 kaygular\u0131n\u0131 takdir ettiklerini s\u00f6ylemi\u015flerdi.Kongre’de, Japonya kar\u015f\u0131s\u0131nda geri ad\u0131m at\u0131lmayaca\u011f\u0131 ama bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclece\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
Obama’n\u0131n ikinci d\u00f6neminde dikkatlerimizi art\u0131k daha \u00e7ok Ortado\u011fu’dan Uzak Do\u011fu’ya,\u00c7in Hindi’ne \u00e7evirmemiz gerekecek. ABD y\u00f6netimin bu d\u00f6nemde, en ba\u015f\u0131ndan beri \u00f6zellikle Obama’ya destek vermi\u015f olan finans tekellerinin, dolar lobisinin \u00c7in rekabeti kar\u015f\u0131s\u0131nda ABD’nin s\u00fcrekli geriledi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki uyar\u0131lar\u0131n\u0131 dikkate alarak, Orta, Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Asya ‘ya daha fazla yo\u011funla\u015faca\u011f\u0131 beklenmelidir.<\/p>\n
Ortado\u011fu hakk\u0131nda da bir ka\u00e7 \u015fey s\u00f6yleyerek bitirelim. Suriye’ye y\u00f6nelik emperyalist sald\u0131r\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur. En az\u0131ndan \u015fimdilik b\u00f6yle. Esnek ABD d\u0131\u015f politikas\u0131, Suriye’nin g\u00fcneyinde yer alan b\u00f6lgedeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahkim edecektir. Elbette Suriye’deki d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu sava\u015f\u0131 veya ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar\u0131 desteklemeye devam edecektir. Ancak merkezi,do\u011fu ve g\u00fcneydo\u011fu Asya’n\u0131n \u00f6ncelikli yeri dolay\u0131s\u0131yla dikkatini oraya daha fazla verecektir. Rusya ve \u00c7in ile daha dolays\u0131z \u015fekillerde kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelecektir. Bir global sava\u015f riskinin daha da \u00a0artaca\u011f\u0131 \u00a0konjonkt\u00fcre girmekteyiz.<\/p>\n
Tabii Suriye’deki geri \u00e7ekilme her \u015feyden \u00f6nce Suriye ad\u0131na b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131d\u0131r. Sonra \u0130ran ve Rus diplomasinin g\u00f6rkemli bir g\u00f6vde g\u00f6sterisi olmu\u015ftur. Bunun da kaydedilmesi gerekir. Yine bu gerilemenin b\u00f6lge ad\u0131na bir tak\u0131m sonu\u00e7lar do\u011furaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Gelgelelim bunlar\u0131 ihtiyatl\u0131 hareket ederek ge\u00e7i\u00e7i sonu\u00e7lar olarak de\u011ferlendirmekte yarar vard\u0131r. Unutmayal\u0131m, ABD diplomasisi esnektir, \u00e7ok se\u00e7eneklidir. Birinci sonu\u00e7, \u0130ran’\u0131n vurulmas\u0131n\u0131n rafa kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u0130kincisi, Barzani projesinin hasara u\u011framas\u0131d\u0131r. Barzani, me\u015fru Irak y\u00f6netimi kar\u015f\u0131s\u0131nda geri \u00e7ekilme ihtiyac\u0131 duyacakt\u0131r. Elbette, L\u00fcbnan’da, Suriye’de, Irak’ta gerilimler didi\u015fmeler sona ermeyecektir. \u00c7at\u0131\u015fmalar \u015fimdilik d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu bir seyir izleyecektir.<\/p>\n
ABD’nin zaten g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu Ortado\u011fu’nun bat\u0131s\u0131ndaki ya da g\u00fcneybat\u0131s\u0131ndaki konumunu konsolide etmesi demek, \u0130srail’in ihyas\u0131 demektir. Bunu unutmayal\u0131m. Bu \u00e7er\u00e7evede, T\u00fcrkiye ve \u0130srail tekrar “eski dostlar” \u0131 oynayacaklard\u0131r. Art\u0131k T\u00fcrk ba\u015fbakan\u0131n “van min\u00fct” mast\u00fcrbasyonu yapt\u0131rma imtiyaz\u0131 elinden al\u0131nacakt\u0131r. Buna mukabil elbette koskoca T\u00fcrkiye ba\u015fbakan\u0131 da bo\u015f duracak de\u011fildir, i\u00e7eride dincili\u011fi ve milliyet\u00e7ili\u011fi k\u00f6r\u00fcklemekle iktifa edecektir. Her tepeye ve her meydana bir cami, her eve bir mescit \u00a0kampanyalar\u0131na giri\u015fecektir. Bunu yaparken, muhtemelen kendisini “bahts\u0131z bedevi” haline getiren d\u0131\u015f bakan\u0131n\u0131 da k\u0131za\u011fa \u00e7ekecektir.<\/p>\n