AKP-MHP koalisyonunun yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 “sokak hayvan\u0131” katliam\u0131 hi\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. \u0130nsana sayg\u0131s\u0131 olmayan\u0131n hi\u00e7 bir \u015feye sayg\u0131s\u0131 olmaz. Dinci ve milliyet\u00e7i ideolojiler d\u00fcnyan\u0131n her yerinde insanlara, tabiata d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131yla karakterize edilirler. Tarihsel olarak \u015fiddet ve vah\u015fet i\u00e7eri\u011fine sahip olmayan bir din ve milliyet\u00e7i ideoloji yoktur. \u0130kisi de \u015fiddetle beslenir. \u015eiddetsiz yapamazlar. <\/p>\n\n\n\n
Burada konunun ba\u015fka boyutlar\u0131na de\u011finmek istiyorum. Birisi \u015fu: “Sokak hayvanlar\u0131” katliam\u0131 yasas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, kendilerini hayvansever olarak tan\u0131mlayan bir \u00e7ok ki\u015finin, \u00f6zellikle k\u00f6pekler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, evlerinde pazardan sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 marka olmu\u015f “cins” k\u00f6peklerinin oldu\u011funu biliyoruz. \u00c7o\u011fu yabanc\u0131 \u00fclkelerde pazar i\u00e7in imal edilen “end\u00fcstriyel” hayvanlar \u00fclkemizde de, \u00fcstelik \u00e7ok k\u00f6t\u00fc ko\u015fullarda, pazarlan\u0131yorlar. <\/p>\n\n\n\n
Sat\u0131n alanlar bu hayvanlara gerekli \u00f6zeni g\u00f6stererek evlerinde bak\u0131yorlar. Ortalama g\u00fcnde 3-4 kez soka\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131p dola\u015ft\u0131r\u0131yor, iyi marka mamalarla besliyorlar. Bu arada yeri gelmi\u015fken, hep dikkatimi \u00e7ekmi\u015ftir, bu yabanc\u0131 men\u015feli “marka” k\u00f6peklerin isimleri de genellikle yabanc\u0131 isimlerden se\u00e7ilir. Sokak k\u00f6peklerimiz ise genellikle (bir ismi olanlar\u0131 tabii), bizim isimlerimiz gibi, yerli isimlere sahipler. <\/p>\n\n\n\n
Sokaklardaki hayvanlar yaz ve k\u0131\u015f en olumsuz ko\u015fullarda, itilip, kak\u0131larak, iyi beslenmeyerek ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Genel olarak maruz kald\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fc muamele dolay\u0131s\u0131yla da, korunma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle, zaman zaman sald\u0131rganla\u015f\u0131yorlar. <\/p>\n\n\n\n
Bir \u00e7ok kez, evin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 “\u00f6zel” hayvanlar\u0131 i\u00e7in tehdit olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek, sokak k\u00f6peklerinin toplanmas\u0131n\u0131 isteyen ki\u015filerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. En son ge\u00e7en hafta, bir han\u0131m park g\u00fcvenlik\u00e7isinden bu y\u00f6nde bir talepte bulunuyordu. G\u00f6revli de onu belediyeye y\u00f6nlendirdi. <\/p>\n\n\n\n
Benim \u00e7ocuklu\u011fumda \u0130stanbul’da, mahallelerin, sokaklar\u0131n k\u00f6pekleri vard\u0131. Bizim evimizde yedi\u011fimiz yemeklerle sokaklarda beslenirlerdi. Sabahlar\u0131 okula birlikte gider, okul \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel bir zamanlamayla bizi okul \u00f6n\u00fcnde bekler, hep birlikte mahalleye d\u00f6nerdik. <\/p>\n\n\n\n
O zaman, belki bah\u00e7eli evi olanlar\u0131n kendilerine ait k\u00f6pekleri vard\u0131. Evin i\u00e7inde k\u00f6pek besleme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 hemen hemen yoktu. Ancak, “sokak hayvanlar\u0131” na, genel olarak, sevgi ve sayg\u0131 duyulurdu. <\/p>\n\n\n\n
Sokak hayvanlar\u0131, kentli hayvanlard\u0131r. Sokak onlar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131d\u0131r. Kentin d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015famalar\u0131 zordur. \u0130nsanlarla birlikte ayn\u0131 mekan\u0131 payla\u015fan, onlarla birlikte sosyalle\u015fmi\u015f hayvanlardan s\u00f6z ediyoruz. Ayn\u0131s\u0131 biz insanlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Birlikte sosyalle\u015fttik, sosyalle\u015fiyoruz. Hatta evrim dedi\u011fimiz olgu, biyolojik olmaktan daha \u00e7ok sosyal, k\u00fclt\u00fcrel bir s\u00fcrece referans verir. Sokak hayvanlar\u0131 sorununa bu temel anlay\u0131\u015fla yakla\u015fmak gerekir. <\/p>\n\n\n\n
“End\u00fcstriyel” hayvanlar\u0131 evlerinde besleyenlerin, son g\u00fcnlerde g\u00f6zlemledi\u011fim kadar\u0131yla, “sokak hayvanlar\u0131” sorununa ger\u00e7ekten, samimi olarak, duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdikleri konusunda ku\u015fkular\u0131m var. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6zellikle pandemi s\u0131ras\u0131nda ve \u00f6zellikle bizim malum k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131m\u0131z aras\u0131nda bu “marka hayvanlar”\u0131 evde beslemek e\u011filimi ba\u015f g\u00f6sterdi. <\/p>\n\n\n\n
Tabii bununla birlikte, vah\u015fi kapitalizmin azd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yabanc\u0131la\u015fma sorununu, artan kabal\u0131k ve \u015fiddetin te\u015fvik etti\u011fi yaln\u0131z ya\u015fama, toplumsal olandan ka\u00e7ma ya da uzak durma e\u011filimlerini de d\u00fc\u015f\u00fcnelim. <\/p>\n\n\n\n
Kapitalist modernle\u015fme giderek insanlar\u0131 atomize, egoist, kendine-d\u00f6n\u00fck ya\u015fam tercihlerine y\u00f6nlendiriyor. \u00d6zellikle, nispeten e\u011fitimli orta s\u0131n\u0131f insanlar aras\u0131nda hayvanla ya da hayvanlarla birlikte ya\u015fama e\u011filimlerinin g\u00fc\u00e7lendi\u011fi g\u00f6zlemleniyor. <\/p>\n\n\n\n
Yaln\u0131z ya\u015fayan kad\u0131nlar aras\u0131nda bu e\u011filim muhtemelen daha da g\u00fc\u00e7l\u00fc. <\/p>\n\n\n\n
Bat\u0131 Avrupa’da ge\u00e7 yetmi\u015fli y\u0131llarda, seksenli y\u0131llarda benzer bir e\u011filim g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yordu. Hatta o zaman, mesela Paris’te, orta s\u0131n\u0131ftan bir \u00e7ok insan, aile, yaz tatili iznine \u00e7\u0131karlarken, k\u00f6peklerini tatil s\u00fcresi boyunca b\u0131rakacak yer bulamad\u0131klar\u0131ndan, bar\u0131nma hizmeti veren az say\u0131daki yerin de pahal\u0131 olmas\u0131 nedeniyle, onlar\u0131 ac\u0131mas\u0131zca sokaklara terk ederler, d\u00f6n\u00fc\u015flerinde, hayvan h\u00e2l\u00e2 civardaysa (bir \u00e7ok k\u00f6pek trafik kazalar\u0131na kurban giderdi), tekrar eve al\u0131rlar, yoksa, unuturlard\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Buradan konunun bir ba\u015fka boyutuna dikkat \u00e7ekmek istiyorum. “Sokak hayvanlar\u0131” yerine (hatta bir \u00e7ok vakada, onlara kar\u015f\u0131 bir tav\u0131r i\u00e7inde) end\u00fcstriyel “ev hayvanlar\u0131” n\u0131 (insan, fark\u0131nda olsun olmas\u0131n, s\u0131n\u0131f tavr\u0131n\u0131 her sorunda yans\u0131t\u0131yor), tercih edenler, ki\u015fisel bir g\u00f6zlemim, toplumdan, dayan\u0131\u015fmac\u0131 toplumsal anlay\u0131\u015ftan uzakla\u015f\u0131p, bencille\u015fiyorlar. \u0130nsandan (belki bir \u00e7o\u011fu fark\u0131nda olmadan) ka\u00e7\u0131yorlar. Veyahut uzakla\u015f\u0131yorlar diyelim. <\/p>\n\n\n\n
Eyyamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve politik tavr\u0131 dolay\u0131s\u0131yla kendisinden pek haz etmedi\u011fim. Umberto Eco’nun, san\u0131yorum Foucault Sarkac\u0131’ndayd\u0131, dile getirdi\u011fi bir saptamas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir. <\/p>\n\n\n\n
“Cambridge Be\u015flisi” olarak bilinen, 30’lu y\u0131llardan, de\u015fifre edildikleri erken 50’lili y\u0131llara kadar Sovyetler Birli\u011fi’ne kar\u015f\u0131 Britanya’n\u0131n MI6’i ad\u0131na casusluk yapmalar\u0131 i\u00e7in g\u00f6revlendiri\u015fmi\u015f, her biri kendi alan\u0131nda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir kariyere sahip ayd\u0131nlar\u0131n nas\u0131l giderek Sovyet casuslar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcklerine de\u011finir Eco. Oysa iyi bir casus olabilmeleri i\u00e7in ger\u00e7ek birer “kom\u00fcnist” ve “Rus” olarak, uygun ortamlar yarat\u0131larak, e\u011fitilmi\u015flerdir. “Kom\u00fcnist Rus entelekt\u00fceller” olarak davranmalar\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
E\u011fitimle Rusla\u015ft\u0131r\u0131larak ait olduklar\u0131 Britanya lehine ve tabii Sovyet Rusya aleyhine etkili bir bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fken, tam tersi ger\u00e7ekle\u015fir. Bir anlamda, beklenenin tersine, \u0130ngilizlikten \u00e7\u0131karak ger\u00e7ekten Rusla\u015fmalar\u0131na yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Eco, evde k\u00f6pek beslemekle, bu olay aras\u0131nda ko\u015futluk kurarak, uzun s\u00fcre k\u00f6pekle evde birlikte ya\u015faman\u0131n, san\u0131lan\u0131n aksine, k\u00f6pe\u011fin insanla\u015fmas\u0131n\u0131 de\u011fil, insan\u0131n (ifadenin olumsuz anlam\u0131nda de\u011fil) k\u00f6pekle\u015fmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eder. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6rnek olsun, k\u00f6pe\u011fiyle birlikte ya\u015fayan bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m b\u00fct\u00fcn birg\u00fcn\u00fcn\u00fc k\u00f6pe\u011fininin ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ayarlard\u0131. Zaman\u0131, k\u00f6pe\u011finin zaman\u0131na g\u00f6re ayarlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Tekrar olsun, insanlardan uzakla\u015fma, sosyalle\u015fme, bu arada, sevgi, \u015fefkat, dayan\u0131\u015fma arzusu gibi duygusal tav\u0131rlar\u0131n\u0131 sadece hayvanlara kanalize ederek giderme, insanlarla toplumsal ili\u015fkisi yoluyla ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi bir \u00e7ok davran\u0131\u015ftan feragat etmek gibi bir sonu\u00e7 da do\u011furabiliyor. <\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7en \u015eubat ay\u0131nda, so\u011fuk bir havada, b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcpermarket zincirinin b\u00fcy\u00fck \u015fubelerinden birine girerken, giri\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n biraz \u00f6tesinde kald\u0131r\u0131m \u00fczerinde battaniyelere sar\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu halde, pis bir d\u00f6\u015fek \u00fczerinde yatan birisi vard\u0131. D\u00f6\u015fe\u011fin etraf\u0131nda, yatan\u0131n \u00fczerinde ve ayak ucunda yatan sekiz on kedi bulunuyordu. Al\u0131\u015fveri\u015ften sonra ma\u011fazadan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda, iki han\u0131m\u0131n ellerindeki paketlerden d\u00f6\u015fe\u011fin etraf\u0131na kediler i\u00e7in mama d\u00f6kt\u00fcklerine tan\u0131k oldum. <\/p>\n\n\n\n
Bir ka\u00e7 g\u00fcn sonra, asl\u0131nda nadiren gitti\u011fim, ayn\u0131 s\u00fcpermarkete sadece merak\u0131mdan dolay\u0131 tekrar u\u011frad\u0131m. Ayn\u0131 ki\u015fi, ayn\u0131 bi\u00e7imde, ayn\u0131 yerde yat\u0131yordu. Yine kediler etraf\u0131nda. D\u00f6\u015fe\u011fin etraf\u0131na serpilmi\u015f kedi mamalar\u0131. Markete girince, bir \u00e7al\u0131\u015fana, kap\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda yatan\u0131n kim oldu\u011funu sordum. Bilmediklerini, aylardan beri sabah ma\u011fazay\u0131 a\u00e7t\u0131klar\u0131nda orada yatar halde g\u00f6rd\u00fcklerini, her ak\u015fam saat 6-7 sular\u0131nda kalk\u0131p gitti\u011fini s\u00f6ylediler. Marketin \u00e7\u00f6plerinden beslendi\u011fini de belirttiler. <\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u0131k\u0131\u015fta, elinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir konserveyle kedileri \u00e7a\u011f\u0131ran ya\u015f alm\u0131\u015f bir han\u0131ma, bir market \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 etrafta, yerlerde \u00e7ok mama oldu\u011funu, kedilerin tok olduklar\u0131n\u0131, biraz ilerideki kedileri beslemesinin daha uygun olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu. <\/p>\n\n\n\n
Gelip ge\u00e7enlerin, orada ya\u015fayanlar\u0131n, o so\u011fukta yerde yatan adama kar\u015f\u0131 bir kay\u0131ts\u0131zl\u0131\u011f\u0131 var. Kedilere g\u00f6sterilen ilginin zerresi s\u00f6z konusu de\u011fil. “Ya o, ya bu” basitli\u011fine prim vermeden, “hem o hem bu” anlay\u0131\u015f\u0131yla, bunun \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekiyor. <\/p>\n\n\n\n
Bir ka\u00e7 hafta sonra ba\u015fka bir s\u00fcper marketin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken, vitrininde bir ilan g\u00f6rd\u00fcm. Bir markan\u0131n kedi mamas\u0131nda indirim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, 1750 graml\u0131k paketin \u015fimdi 900 TL yerine 819 TL oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131yd\u0131. <\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi, bu sokak hayvanlar\u0131 konusunda belediyler inisiyatif almal\u0131, g\u00f6n\u00fcll\u00fcleri \u00f6rg\u00fctleyip, koordine etmelidir. Belediyelerin a\u00e7acaklar\u0131, yerle\u015fim yerlerine uzak olmayan alanlarda (\u00c7\u00fcnk\u00fc sokak hayvanlar\u0131n\u0131n beslenmek kadar sosyalle\u015fmeye, insanlarla dostane ili\u015fkiler kurmaya da ihtiya\u00e7lar\u0131 var. Bunu unutmayal\u0131m), g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin maddi katk\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla hayvanlar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ortamda ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri i\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Zaten bir \u00e7ok say\u0131da insan bu hayvanlara kendi ba\u015flar\u0131na, kendi olanaklar\u0131yla bakmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Belediye bu \u00e7abalar\u0131, muhtarl\u0131klar\u0131 harekete ge\u00e7irerek, te\u015fvik ve koordine etmelidir. <\/p>\n\n\n\n
Parasal kaynak belediyeler taraf\u0131ndan zorlanmadan yarat\u0131labilir. Tabii belediyeler “oy getirecek” i\u015flere kaynak ay\u0131rmay\u0131 tercih ederler. B\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f\u0131n egemen oldu\u011fu yads\u0131namaz. Bu bak\u0131mdan pek istekli olmayacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Yeni kaynaklar da yarat\u0131labilir. End\u00fcstriyel hayvanlar\u0131n (evde beslenen end\u00fcstriyel k\u00f6pekler de dahil) al\u0131m-sat\u0131m\u0131ndan al\u0131nacak bir vergi, sokak hayvanlar\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131na tahsis edilebilir (Temel besin maddesi olarak de\u011ferlendirilen hayvanlar bu kapsam\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalabilir) . At yar\u0131\u015flar\u0131, avc\u0131l\u0131k gibi etkinliklerden al\u0131nacak vergiler de bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in kullan\u0131labilir. “Mama” sat\u0131\u015flar\u0131ndan belli bir vergi al\u0131nabilir. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6te yandan, bir heves i\u00e7in evlerine hayvan al\u0131p, sonra hevesleri ge\u00e7ince onlar\u0131 sokaklara terk edenlere kar\u015f\u0131 da \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Teknolojik olanaklar var. Evinde hayvan besleyenlerin hayvanlar\u0131n\u0131n kay\u0131t alt\u0131na al\u0131narak izlenmesi gerekir. <\/p>\n\n\n\n
NOT:<\/p>\n\n\n\n
Tarihini hat\u0131rlam\u0131yorum, I\u015e\u0130D bombalar\u0131n\u0131n pe\u015f pe\u015fe patlad\u0131\u011f\u0131 zamanlar, Sultanahmet’te bir “canl\u0131 bomba”n\u0131n kendisini patlatarak, k\u0131z\u0131l bir ate\u015f topu halinde neredeyse minare seviyesine y\u00fckseldi\u011fi sabah Alman \u00c7e\u015fmesi yak\u0131n\u0131nda bulunuyordum. Turizm sezonu olmamas\u0131 ve sabah olmas\u0131 nedeniyle belki etrafta pek kalabal\u0131k yoktu. Sokak k\u00f6pekleri vard\u0131. Patlaman\u0131n etkisiyle, bir ka\u00e7 k\u00f6pe\u011fin \u00e7\u0131lg\u0131nca, korku i\u00e7inde yan\u0131ma ko\u015farak geldiklerini, arkama saklanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131na tan\u0131k olmu\u015ftum. Sevip, ok\u015fayarak, sakinle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a, ayr\u0131lmak istemiyorlar, \u00fczerime t\u0131rmanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Ayn\u0131 s\u0131rada, bombadan yaralanm\u0131\u015f bir ka\u00e7 turist kad\u0131n\u0131n “help, help” yakar\u0131\u015flar\u0131 da duyuluyordu tabii. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
AKP-MHP koalisyonunun yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 “sokak hayvan\u0131” katliam\u0131 hi\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. \u0130nsana sayg\u0131s\u0131 olmayan\u0131n hi\u00e7 bir \u015feye sayg\u0131s\u0131 olmaz. Dinci ve milliyet\u00e7i ideolojiler d\u00fcnyan\u0131n her yerinde insanlara, tabiata d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131yla karakterize edilirler. Tarihsel olarak \u015fiddet ve vah\u015fet i\u00e7eri\u011fine sahip olmayan bir din … Okumaya devam et