AKP’nin mevcut siyasal literat\u00fcrde bulunan kavramlar \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde tan\u0131mlanmas\u0131 g\u00fc\u00e7 d\u00fczensizlik d\u00fczeni, iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, yani daha \u00f6ncekiler gibi sava\u015f ya da sava\u015flar marifetiyle kurulmu\u015f, d\u00fcnya d\u00fczeninin \u00e7\u00f6kmesinden sonra olu\u015fan kaotik ortamda ger\u00e7ekle\u015fti. Halen iktarda bulunmas\u0131, d\u00fcnyadaki d\u00fczensizlik hali hesaba kat\u0131lmadan a\u00e7\u0131klanamaz. <\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131s\u0131n\u0131, pekala Sovyet Devrimi ve bizim Cumhuriyet Devrimi i\u00e7inde s\u00f6yleyebiliriz. Her iki olay da, d\u00fcnyada “pax Britanica” tabir edilen hegemonik d\u00fczenin \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc, 1946’ya kadar yeni bir d\u00fcnya d\u00fczeninin kurulamad\u0131\u011f\u0131 d\u00fczensizlik ko\u015fullar\u0131nda y\u00fckseldiler. <\/p>\n\n\n\n
AKP, \u00f6ncelikle, d\u00fcnya hakimiyetini adeta panik halinde ilan etme ihtiyac\u0131 duyan ABD’nin hakimiyetini kurmas\u0131nda kullanaca\u011f\u0131 ara\u00e7lardan biri olarak tasavvur edildi. Zemin temizlendi. \u00d6n\u00fc a\u00e7\u0131ld\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Zaman i\u00e7inde, bu Anglo-Amerikan hakimiyetinin olanakl\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131yla, AKP’nin \u00fczerindeki kontrol gev\u015fedi. G\u00f6rece daha geni\u015f bir siyasal hareket alan\u0131 buldu. <\/p>\n\n\n\n
Ancak, ihmal edilen bir konu var. E\u011fer emperyalistlerin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet edecek bir iktidar ya da rejim projesi haz\u0131rlanacaksa, bunun muhalefetinin de tasarlanmas\u0131 gerekir. <\/p>\n\n\n\n
AKP iktidar\u0131n\u0131n yerle\u015fme s\u00fcrecine ko\u015fut olarak muhalefetin de dizayn edildi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Mesela, 6’l\u0131 Masa’n\u0131n bug\u00fcn art\u0131k yerine getirmi\u015f oldu\u011fu i\u015flevi daha net olarak kavrayabiliyoruz. Tabii bu dizayn halen devam ediyor. <\/p>\n\n\n\n
AKP’nin bu kadar dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir nedeni muhalefetsiz olu\u015fu. Veyahut, ayn\u0131 anlama gelmek \u00fczere, muhalefeti s\u00fcrekli dizayn etmesi. Daha \u00f6nce bir \u00e7ok kez s\u00f6yledi\u011fim \u015feyi yineleyece\u011fim: Somut pratik anlam\u0131nda, iktidar\u0131 alma hedefi, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir siyasal heyet bug\u00fcne kadar ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131. Niyetler, niyetliler olabilir, ama bir siyasal-programatik kararl\u0131l\u0131kla uygulamaya ge\u00e7mek ba\u015fka bir \u015feydir. <\/p>\n\n\n\n
Do\u011frusu, AKP de bu t\u00fcr olas\u0131 niyetleri iyi okuyarak muhalefetin kontroldan \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engellemeye y\u00f6nelik ad\u0131mlar att\u0131. Son ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde buna bir kez daha tan\u0131k olduk. Halen AKP’nin muhalefeti dizayn etme mesaisi devam ediyor. <\/p>\n\n\n\n
Bu anlamda, yani rakiplerinin ve olas\u0131 rakiplerinin edimleri \u00fczerinde y\u00f6nlendirici bir kapasiteye sahip olma anlam\u0131nda, AKP ger\u00e7ekten iktidar sahibidir. Bu sayede \u00fclkeyi, ihtiya\u00e7 duydu\u011funda, “ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal” ilanlar\u0131yla m\u00fcdahale edebildi\u011fi bir d\u00fczensizlik i\u00e7inde y\u00f6netiyor. <\/p>\n\n\n\n
AKP, d\u00fcnyada ve \u00fclkede, bir d\u00fczen kurulursa, bunun iktidar\u0131n\u0131n sonu olaca\u011f\u0131n\u0131n gayet iyi fark\u0131nda. Deniliyor ki, “AKP eski rejimi, cumhuriyeti y\u0131kt\u0131; ama yerine yeni bir \u015fey kuramad\u0131”. <\/p>\n\n\n\n
Bir kere, Cumhuriyet AKP devrinde, \u00f6yle \u00fc\u00e7 be\u015f y\u0131lda, y\u0131k\u0131lmad\u0131. Cumhuriyet, 1946’dan itibaren (ama ilk somut hamle Bayar’\u0131n 1937’deki ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r) yeni bir y\u00f6r\u00fcngeye girme karar\u0131 ald\u0131. Yazg\u0131s\u0131n\u0131 hararetle taraf oldu\u011fu so\u011fuk sava\u015f\u0131n yazg\u0131s\u0131na ba\u011flam\u0131\u015f oldu. <\/p>\n\n\n\n
Bu karar\u0131n, olumsuz bir vurguyla, sorumlulu\u011funu tek ba\u015f\u0131na \u0130n\u00f6n\u00fc’ye y\u00fcklemek haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. T\u00fcrkiye Tanzimat’tan beri izledi\u011fi do\u011frultuyla tutarl\u0131 bir tercih yapm\u0131\u015ft\u0131. Uluslararas\u0131 kapitalizme entegre bir burjuva cumhuriyeti Tanzimat’\u0131n nihai hedefiydi. <\/p>\n\n\n\n
Cumhuriyet Tanzimat’\u0131n program\u0131n\u0131 kararl\u0131l\u0131kla uygulad\u0131. Bilindi\u011fi gibi, bu program bu hedefe ula\u015fman\u0131n k\u00fclt\u00fcrel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ger\u00e7ekle\u015ftirilmeden ba\u015far\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f, uzun bir zaman i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin, ini\u015fli-\u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 tempolar\u0131yla, toplumsal-ekonomik de\u011fi\u015fimlerin \u00f6n\u00fcnden ko\u015ftu\u011fu bir s\u00fcre\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc kazanm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Tanzimat’\u0131n siyasal y\u00f6ntemini benimsemi\u015f Cumhuriyet’te de bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm devam etti. Tanzimat ve onun siyasal zirvesi olan Cumhuriyet bir uygarl\u0131k de\u011fi\u015ftirme program\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmek gerekir. <\/p>\n\n\n\n
Elbette b\u00f6yle kapsaml\u0131 ve iddial\u0131 bir program\u0131n tam anlam\u0131yla kendisini ger\u00e7ekle\u015ftirmesi beklenemezdi. \u00d6zellikle de toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin g\u00f6rece ihmal edildi\u011fi ko\u015fullarda. Bu iddial\u0131 program, kendi mecras\u0131nda, asla k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemesi gereken mevzi ba\u015far\u0131lar elde etmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n
Atat\u00fcrk daha 1930’da, Serbest F\u0131rka olay\u0131yla, restorasyon i\u00e7in zemin yoklam\u0131\u015ft\u0131. 1937’de Bayar’\u0131 ba\u015fbakan yaparak bu kez do\u011frudan kendi partisinin i\u00e7inden bu s\u00fcreci ba\u015flatmak istedi. Atat\u00fcrk ve etraf\u0131ndaki hizbin her iki hamleleri, d\u00fczen kurmakta olan \u0130smet Pa\u015fa ve asker\/sivil b\u00fcrokrasi i\u00e7in zamans\u0131zd\u0131. Zamanlama hatas\u0131yd\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Atat\u00fcrk’\u00fcn pop\u00fcler karizmas\u0131n\u0131n da katk\u0131s\u0131yla \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn direni\u015fi k\u0131r\u0131ld\u0131. Ancak, hakl\u0131 olan \u0130n\u00f6n\u00fc ve b\u00fcrokrasiydi. Nitekim, yakla\u015fan sava\u015f dolay\u0131s\u0131yla bir s\u00fcre ertelenen s\u00fcre\u00e7, ancak \u0130smet Pa\u015fa gibi d\u00fczen kurucu bir fig\u00fcr taraf\u0131ndan uygulanabildi. <\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn siyasetten d\u00fczensizli\u011fi anlayan Erdo\u011fan ve avenesinin \u0130n\u00f6n\u00fc alerjileri bu a\u00e7\u0131dan da okunabilir. \u0130smet Pa\u015fa, en ufak bir d\u00fczensizli\u011fe dahi tahamm\u00fcl edemeyen, bir d\u00fczen adam\u0131yd\u0131. \u0130sterseniz, devletin bedenle\u015fmi\u015f haliydi. <\/p>\n\n\n\n
Ha bu arada, bir ele\u015ftiri dolay\u0131s\u0131yla \u015funu da ifade edeyim : K\u00fclt\u00fcr devrimi olmadan, toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri yerle\u015ftiremezsiniz. Ancak Tanzimat gibi programlar (\u00f6rnekse, Rusya’da Petro’nun, Japonya’da Meiji’nin uygulamalar\u0131) genel olarak k\u00fclt\u00fcrel olana \u00f6zel bir \u00f6nem atfetme ihtiyac\u0131 duymu\u015flard\u0131r. Bunlar\u0131n b\u00fcrokrasi eliyle, uzun bir s\u00fcre\u00e7 \u00f6ng\u00f6r\u00fclerek uyguland\u0131klar\u0131n\u0131 unutmamak gerekir. Toplumsal devrimlerle kar\u0131\u015ft\u0131rmayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Ancak zaman i\u00e7inde o devrimler kadar, hatta \u00e7ok daha derin de\u011fi\u015fimlere yol a\u00e7m\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 da kabul edelim. E\u011fer uzun s\u00fcreli bir tarihsel perspektiften bak\u0131l\u0131rsa, Tanzimat tarihimizdeki en radikal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hareketidir. O kadar \u00f6yle ki, Cumhuriyet’i onsuz tasavvur edemeyiz. Y\u00f6ntemsel yanl\u0131\u015flar\u0131 ba\u015fka bir konu, genel sonu\u00e7lar\u0131 itibar\u0131yla restorasyonu, geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi olanakl\u0131 olmayan, tamamlanm\u0131\u015f bir olgudan \u00e7ok, kendisini adeta \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmez bir s\u00fcre\u00e7 olarak dayatm\u0131\u015f bir programdan s\u00f6z ediyoruz. Rusya’da da, Japonya’da b\u00f6yledir. <\/p>\n\n\n\n
Bak\u0131n\u0131z somut bir \u00c7in \u00f6rne\u011fi var. \u00d6ncesini bir yana b\u0131rakal\u0131m. 1949’da toplumsal devrimini yap\u0131yor. Yetmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyor. O s\u0131ralarda, model ald\u0131\u011f\u0131 SSCB’de Hru\u015f\u00e7ov restorasyonu ba\u015fl\u0131yor. Restorasyonun ilk hamlesi pazar ekonomisini sosyalist sistemin i\u00e7ine sokmak, b\u00f6ylece sistemi \u00e7\u00f6zmekti. Sosyalist program\u0131n\u0131 uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00c7KP pani\u011fe kap\u0131l\u0131yor. 1958’de B\u00fcy\u00fck \u0130leri At\u0131l\u0131m’la yan\u0131t veriyor. Y\u00fcr\u00fcm\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n
SBKP, restorasyonu programatikle\u015ftirip, derinle\u015ftirmek istiyor. \u00d6nce 1961’deki 22.Kongre, sonra Hru\u015f\u00e7ov’un bu program\u0131n uygulanmas\u0131 \u00f6n\u00fcnde engel olu\u015fturdu\u011funun g\u00f6r\u00fclmesiyle, Kosygin-Brejnev-Suslov y\u00f6netimi daha fazla alan a\u00e7\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
Biliyoruz, bu t\u00fcr i\u015fleri daha solda g\u00f6r\u00fcnenlere yapt\u0131rmak siyasal bir y\u00f6ntemdir. “Avrupa kom\u00fcnizmi” nin temellerini atar, uygulamas\u0131n\u0131 ba\u015flat\u0131r; ama teorik olarak ona kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu bak\u0131mdan, Kosygin-Brejnev-Suslov uyumlu bir ekiptir. Brejnev, Kosygin ve Suslov kanatlar\u0131 aras\u0131nda dengeyi temsil eder. <\/p>\n\n\n\n
So\u011fuk sava\u015f\u0131n sert ko\u015fullar\u0131, ve tabii bu arada, \u00c7in’in de emperyalist blokla ittifak kurmas\u0131, pragmatist- teknokrat Kosygin’in Sovyetler Birli\u011fi’nin, daha erken bir zamanda, Deng’i olmas\u0131n\u0131 engelledi. <\/p>\n\n\n\n
\u00c7in’le ilgili sonu\u00e7 olarak \u015funu s\u00f6yleyeyim, bug\u00fcnk\u00fc \u00c7in, (ekonomik temelleri 1949-1978 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda merkezi planlamayla bir \u00f6l\u00e7\u00fcde at\u0131lm\u0131\u015f olsa da) 1966’da resmen ilan edilen K\u00fclt\u00fcr Devrimi’ nden \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Devrimin Mao’nun a\u011fz\u0131ndan i\u015fitilen hedefi \u00fcstyap\u0131 kurumlar\u0131ndaki, devlet ve parti kast ediliyor, revizyonist e\u011filimleri ortadan kald\u0131rmak, Sovyetlerdeki 20.Kongre’nin \u00c7in’e yans\u0131malar\u0131n\u0131 bertaraf etmekti. <\/p>\n\n\n\n
Evet, sosyalizm ad\u0131na hedefine ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r, halen devrimlerin kazan\u0131mlar\u0131 burjuva toplumunun temellerinin at\u0131lmas\u0131na hizmet etmektedir. Tamam. Ancak bu devrimlerle, \u00f6zellikle de k\u00fclt\u00fcr devrimiyle girilen s\u00fcre\u00e7 geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez b\u00fcy\u00fck, genel bir \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma hareketi olarak okunmal\u0131d\u0131r. En somut sonu\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n toplumsal konumunda elde edilen kazan\u0131mlar\u0131n ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir yeri vard\u0131r. Kad\u0131n\u0131n toplumsal konumunda radikal de\u011fi\u015fim ger\u00e7ekle\u015ftirmeden hi\u00e7 bir \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma hamlesi ba\u015far\u0131lamaz. Sosyalizm de ancak bu \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma zemini \u00fczerinde y\u00fckselebilir. <\/p>\n\n\n\n
Y\u0131k\u0131lan son d\u00fcnya d\u00fczeninde iki sosyalizm prati\u011fi vard\u0131. Birisi, 2.Enternasyonal sosyalizmi olan “sosyal-demokrasi” (Bu a\u00e7\u0131dan, s\u0131k yinelenen “Marks’\u0131n, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde sosyalizm \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc tutmad\u0131” ele\u015ftirisi do\u011fru de\u011fildir) ; di\u011feri, 3.Enternasyonal prati\u011fi olan “reel sosyalizm” ( “Azgeli\u015fmi\u015f \u00fclke” deneyimi olarak bu ikincisi, birincisini \u00f6ncelemi\u015f ve ko\u015fullam\u0131\u015ft\u0131r) . Bug\u00fcnk\u00fc \u00c7in’in kapitalizme mesafesi, bu her iki deneyime olan mesafesinden daha k\u0131sad\u0131r. \u00d6zellikle sosyal siyaseti itibar\u0131yla. <\/p>\n\n\n\n
AKP’ye gelince, AKP ve muhalefetine bir\u015fey kurmalar\u0131 i\u00e7in rol verilmedi. SSCB’nin d\u00fc\u015fmesiyle, bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve zaten epeydir nefes almas\u0131 zorla\u015fm\u0131\u015f olan Cumhuriyet’i emperyalizm lehine y\u0131kmalar\u0131 i\u00e7in g\u00f6revlendirildiler. Yani y\u0131k\u0131m\u0131 sonu\u00e7land\u0131rmaya geldiler, ama yenisini kurmaya de\u011fil. \u00d6yle bir dertleri de yok. Dertleri, bu misyonun \u00f6d\u00fcl\u00fc olan “han-\u0131 ya\u011fma” y\u0131 b\u00fcy\u00fctmek, ” t\u0131ks\u0131r\u0131ncaya, patlay\u0131ncaya kadar yemek” tir. <\/p>\n\n\n\n
En korktuklar\u0131 \u015fey, yasad\u0131r, kurald\u0131r, kurumdur, d\u00fczendir. Onun i\u00e7in hi\u00e7bir “anayasa” AKP’ye yetmiyor. Yetmeyecektir. <\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi “hilafet” kuraca\u011f\u0131ndan dem vuruluyor. Bravo, halen AKP anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015f! Oysa gayesi, d\u00fczensizli\u011fi derinle\u015ftirmek. Bunu daha \u00f6nce bir \u00e7ok kez, \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6sterip, s\u0131tmaya raz\u0131 ederek yapmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? Son yirmi y\u0131lda sermayeleri hayal edemeyecekleri \u00f6l\u00e7\u00fcde katlanm\u0131\u015f finans- sermayesi, bunu dinsel ve milliyet\u00e7i ideolojilere abanarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Sadece T\u00fcrkiye’de de\u011fil, kapitalist d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm\u00fcnde. <\/p>\n\n\n\n
Finans-sermayesinin palazlanmas\u0131, halklar\u0131n yoksulla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 demektir. Yoksulla\u015ft\u0131r\u0131lanlar\u0131n tesellisi i\u00e7in dine, bir \u00e7ok s\u00f6ylemde onunla eklemlenmi\u015f milliyet\u00e7ili\u011fe ihtiya\u00e7 duyuldu. Duyulmaya da devam edilecek. Ne AKP ne CHP bu ideolojik kombinasyondan vazge\u00e7emez. <\/p>\n\n\n\n
Bu arada, sosyalist solun hali de i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil. Toplumsal olarak ba\u011flant\u0131l\u0131 olmalar\u0131 gereken emek\u00e7i kesimlerle ba\u011flant\u0131lar\u0131 yok. Bu kesimlerle mesafesi a\u00e7\u0131ld\u0131k\u00e7a, AKP gericili\u011finden tedirgin olmu\u015f kentli orta s\u0131n\u0131flar\u0131 hedef kitlesi haline getirerek, daha fazla “Atat\u00fcrk Cumhuriyet\u00e7ili\u011fi” ne yaslan\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
\u015eu yerel se\u00e7imler \u00f6ncesinde ortak adaylar g\u00f6stermek, veyahut g\u00fc\u00e7birli\u011fi yapmak konusunda bir iradeye ve kudrete sahip olamad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n
Deniliyor ki, T\u0130P’in \u0130stanbul Kad\u0131k\u00f6y’de belli bir oyu var. \u015eimdi o bir aday g\u00f6sterece\u011fini ilan ediyor. Bu arada, Dersim’de ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f ba\u015fkan, nedense, neden ayn\u0131 yerde devam etmemesi gerekli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorsa, Kad\u0131k\u00f6y’de (\u00fcstelik de m\u00fcttefiklerden birisinin bir oldu-bittiyi sineye \u00e7ekti\u011fi ko\u015fullarda) aday olarak ilan ediliyor. Tabii, bu gibi durumlarda genellikle oldu\u011fu gibi, medyan\u0131n gaz\u0131yla… <\/p>\n\n\n\n
Sonucun kibarca, “beklentilerin gerisinde” olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclemiyor. Yaz\u0131k! <\/p>\n\n\n\n
Bir feodal “orta \u015fark” k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr, ki\u015fi “parma\u011f\u0131nda peyniri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, kendisini mand\u0131rada san\u0131r” . <\/p>\n\n\n\n
Bu arada, Merkez Bankas\u0131 ba\u015fkan\u0131, t\u0131pk\u0131 onu oraya tayin edenin \u00fclkeyi, devleti kendi m\u00fclk\u00fc gibi g\u00f6rmesi gibi, bankay\u0131 ailesine ait g\u00f6r\u00fcyor. \u015earkta hanedanl\u0131klar sona ermez. Demirel, \u00d6zal, Y\u0131lmaz, \u00c7iller, Erdo\u011fan hepsi ailece gelip, (bu k\u0131sm\u0131 biraz zaman da alsa) ailece gidiyorlar. <\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131 feodal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri, “parma\u011f\u0131ndaki peynire bak” diyen medyan\u0131n kolayca gaz\u0131na gelmi\u015f belediye ba\u015fkan\u0131; medyan\u0131n \u015fi\u015firdi\u011fi, kamunun bankas\u0131n\u0131 aile m\u00fclk\u00fc g\u00f6ren banka ba\u015fkan\u0131…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
AKP’nin mevcut siyasal literat\u00fcrde bulunan kavramlar \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde tan\u0131mlanmas\u0131 g\u00fc\u00e7 d\u00fczensizlik d\u00fczeni, iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, yani daha \u00f6ncekiler gibi sava\u015f ya da sava\u015flar marifetiyle kurulmu\u015f, d\u00fcnya d\u00fczeninin \u00e7\u00f6kmesinden sonra olu\u015fan kaotik ortamda ger\u00e7ekle\u015fti. Halen iktarda bulunmas\u0131, d\u00fcnyadaki d\u00fczensizlik hali … Okumaya devam et