Suriye’ye emperyalist m\u00fcdahale ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrk devletine bi\u00e7ilen lojistik merkez i\u015flevinin T\u00fcrkiye’nin pakistanla\u015faca\u011f\u0131 bir s\u00fcreci ba\u015flataca\u011f\u0131n\u0131 o zamanki yaz\u0131lar\u0131mda belirtmi\u015ftim. S\u00f6z konusu lojistik i\u015flevin T\u00fcrk devleti taraf\u0131ndan benimsenmesiyle, \u00e7ok ge\u00e7meden, T\u00fcrkiye’nin Suriye s\u0131n\u0131r\u0131 boyunca Pe\u015faver benzeri bir alan yarat\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye bir yandan da bir m\u00fclteci deposu haline getirildi. B\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7, T\u00fcrkiye’nin Suriye sorununa ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak do\u011frudan m\u00fcdahil olaca\u011f\u0131 ko\u015fullar\u0131 haz\u0131rlad\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Bu noktada geriye d\u00f6nerek, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin daha kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda sonradan zuhur edecek Pakistan devletine benzer bir yap\u0131da ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in emperyalistlerin ve onlar\u0131n i\u00e7erideki uzant\u0131lar\u0131n\u0131n (\u00d6rnekse, bir yanda general Kaz\u0131m Karabekir, Rauf Orbay vb fig\u00fcrler; di\u011fer yanda, Avrupa finans kapitalinin \u00fclkedeki has temsilcisi Cavit bey ve benzeri \u0130ttihat\u00e7\u0131 me\u015fruti monar\u015fistler) giri\u015fimlerinin Kemal Atat\u00fcrk \u00f6nderli\u011finde bo\u015fa \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu hat\u0131rlatmak isterim. <\/p>\n\n\n\n
Bilindi\u011fi gibi, kurucu Kemalistlerin emperyalist d\u00fcnyada neden olduklar\u0131 rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bertaraf etmek i\u00e7in Britanya emperyalizmi Ortado\u011fu’da, T\u00fcrkiye’yi model alma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 en y\u00fcksek olan M\u0131s\u0131r’da \u0130hvan’\u0131 (M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler) kulland\u0131. Daha sonra Hindistan ve Pakistan’da Cemaat-i \u0130slami’yi; Endonezya’da Dar-\u00fcl \u0130slami’yi kullanacakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Bunlar\u0131n hepsi k\u0131rkl\u0131 y\u0131llar\u0131n sonunda olu\u015fturulan emperyalist “ye\u015fil ku\u015fak” stratejisinin hizmetindeki fiili “\u0130slami enternasyonal”in bile\u015fenleri haline getirildiler. Emperyalist \u00e7\u0131karlarla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f, emperyalist finansal a\u011flarla birbirine ba\u011flanm\u0131\u015f bu fiili enternasyonal halen i\u015flerli\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n
Finansal a\u011flar derken basit\u00e7e “tarikat-ticaret” tabir edilen m\u00fctevazi ili\u015fkileri kast etmiyorum. \u0130\u00e7inde emperyalist finans merkezlerinin denetiminde milyarlarca dolar\u0131n dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 damarlardan s\u00f6z ediyorum. Samir Amin bir yaz\u0131s\u0131nda, M\u0131s\u0131r’\u0131n en zeginleri aras\u0131nda, milyarlarca dolarl\u0131k servetleriyle \u0130hvanc\u0131 a\u011f\u0131n \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerinin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, Morsi’nin de bu fig\u00fcrlerden biri oldu\u011funu belirtmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n
Yine mesela, Bin Ladin’in ve ailesinin \u015firketleri, Ladin’in arand\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda, Sudan’da milyarlarca dolarl\u0131k otoyol ihaleleri al\u0131yordu. Bunlara erken yaz\u0131lar\u0131mda daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak de\u011finmi\u015ftim. <\/p>\n\n\n\n
Evet, Kemal Atat\u00fcrk bu tezgah\u0131 bir s\u00fcreli\u011fine bo\u015fa \u00e7\u0131kard\u0131. Ancak kurdu\u011fu ba\u011f\u0131ms\u0131z ve laik cumhuriyeti kapitalist temeller \u00fczerinde in\u015fa edebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi b\u00fcy\u00fck bir yanl\u0131\u015ft\u0131. Cumhuriyetini emperyalistlere ra\u011fmen kurmu\u015f, ama onlara entegre olmay\u0131 da ba\u015fl\u0131ca hedef olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. SSCB ile kurdu\u011fu ili\u015fkileri, 20’li y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda ba\u015fg\u00f6steren b\u00fcy\u00fck buhran ko\u015fullar\u0131nda, s\u00f6z konusu entegrasyona konjonkt\u00fcrel bir haz\u0131rl\u0131k evresi olarak de\u011ferlendirmek istemi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n
Kemalist kadrolar b\u00f6yle bir entegrasyonun e\u015fit bir bile\u015feni olacaklar\u0131na samimi olarak inan\u0131yorlar, kendilerini aksi y\u00f6nde uyarmaya \u00e7al\u0131\u015fan solculara d\u00fcnyay\u0131 dar ediyorlard\u0131. Bunu yaparken, giderek T\u00fcrk\u00e7\u00fc-\u0130slamc\u0131 gerici emperyalist ideolojiye aban\u0131yorlard\u0131. Bunlar liberal kapitalizme inanan Atat\u00fcrk’\u00fcn sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, onun y\u00f6netimi alt\u0131nda ba\u015flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Nitekim, 1937’de Celal Bayar’la ilk ciddi hamlesini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Kemal Atat\u00fcrk gelmekte olan sava\u015f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor ve bir an \u00f6nce hegemonik Anglo-Amerikan emperyalist g\u00fc\u00e7le entegrasyon sa\u011flamak istiyordu. Sovyetler’le mevcut ili\u015fkinin bir s\u00fcre daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinden yana oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan \u0130smet Pa\u015fa’n\u0131n tasfiyesi, Atat\u00fcrk’\u00fcn bu gayesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
\u0130smet Pa\u015fa’n\u0131n 1938’de cumhurba\u015fkan\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in o devrin Sovyet y\u00f6netimi Ankara’da ciddi kulis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapm\u0131\u015f, \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesi SSCB’de b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7 yaratm\u0131\u015ft\u0131. Devrin Sovyet matbuat\u0131na, \u00f6zellikle Kom\u00fcnist Enternasyonal yay\u0131nlar\u0131na bak\u0131n\u0131z. “Fa\u015fist Bayar kaybetti. \u0130lerici \u0130n\u00f6n\u00fc kazand\u0131 ” diye ba\u015fl\u0131klar at\u0131l\u0131yor. B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nde se\u00e7imi izleyen Sovyet heyeti ve medyas\u0131, \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn kazanmas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck ve pek al\u0131\u015f\u0131k olunmad\u0131k bir tezah\u00fcrat ve sevin\u00e7 g\u00f6sterisiyle kutluyordu. <\/p>\n\n\n\n
Elbette \u0130n\u00f6n\u00fc, Cumhuriyetin ta ba\u015f\u0131ndan kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f siyasal y\u00f6n\u00fcn\u00fcn neresi olmas\u0131 gerekti\u011fini en iyi bilenlerden birisiydi. Zaman\u0131 geldi\u011finde de gere\u011fini yap\u0131yordu. \u0130leriki y\u0131llarda, Do\u011fan Avc\u0131o\u011flu ve Abdi \u0130pek\u00e7i’nin kendisiyle yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 m\u00fclakatlar okundu\u011funda, bu ger\u00e7e\u011fin bir kez daha teyit edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. <\/p>\n\n\n\n
1946’dan itibaren TC devleti yeni bir kurulu\u015f a\u015famas\u0131na ge\u00e7iyor. B\u00f6ylece emperyalist sisteme entegrasyon s\u00fcrecini ba\u015flatarak eski CHP misyonunu tamaml\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n
Yeni i\u015flerin yeni ara\u00e7lar ve yeni fig\u00fcrlerle, ve tabii yeni politikalarla yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Demokrat Parti bu ihtiya\u00e7tan do\u011fuyor. \u00d6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor. Ancak bu partinin karizmatik ve tabii pop\u00fclist lideri Menderes ba\u015fta olmak \u00fczere y\u00f6neticilerinin deneyimsizlikleri, kasaba politikac\u0131lar\u0131na \u00f6zg\u00fc davran\u0131\u015f tarzlar\u0131, se\u00e7imler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla geni\u015f halk deste\u011fini arkalar\u0131na ald\u0131ktan sonra ba\u015ftan ve kontrolden \u00e7\u0131kmalar\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
Tarihimizde Sultan Abd\u00fclaziz devrinden sonra ger\u00e7ekle\u015fen ikinci moratoryum, siyaseten nas\u0131l ilkinde Abd\u00fclaziz’in ba\u015f\u0131n\u0131 yediyse, bu kez de Menderes ve kimi arkada\u015flar\u0131n\u0131n kellelerini vermeleriyle sonu\u00e7lan\u0131yordu. Ard\u0131ndan Bayar ve Menderes’siz, \u0130n\u00f6n\u00fc ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda adeta yeni DP h\u00fck\u00fcmetleri kurulmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
27 May\u0131s bir devrim de\u011fil, \u00fclkemizdeki ilk NATO ve CENTO (ya da di\u011fer ad\u0131yla, temelleri Atat\u00fcrk’\u00fcn sa\u011fl\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015f Ba\u011fdat Pakt\u0131) askeri darbesiydi (1). Bu konuyu daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131mda i\u015flemi\u015f oldu\u011fum i\u00e7in burada \u00fczerinde durmayaca\u011f\u0131m. Yaln\u0131z, siyasal olaylar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlerken akt\u00f6rlere ve onlar\u0131n s\u00f6ylemlerine fazla tak\u0131lmadan, \u00fclkenin dahil oldu\u011fu uluslararas\u0131 ba\u011flam\u0131 ihmal etmeden, siyasal programa, hedeflere odaklaman\u0131n gerekli oldu\u011funu s\u00f6ylemekle yetinece\u011fim. <\/p>\n\n\n\n
Her askeri darbeyle TC devletine bir ayar verilmi\u015ftir. Devlet, emperyalizmin ya da uluslararas\u0131 tekelci sermayenin ekonomi-politik ihtiya\u00e7lar\u0131na yan\u0131t verebilecek \u015fekilde yeniden d\u00fczenlenmi\u015ftir. Siyasal partiler (Mesela CHP’ye bir t\u00fcrl\u00fc adapte olamad\u0131\u011f\u0131 “ortan\u0131n solu” rol\u00fc bi\u00e7ilmi\u015fti. 60’l\u0131 y\u0131llarda d\u00fcnya genelinde sol siyasetin y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n parlamas\u0131, T\u00fcrkiye’de \u00e7at\u0131 partisi T\u0130P’in ba\u015far\u0131lar\u0131 acilen \u0130smet Pa\u015fa’n\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131, yeni bir fig\u00fcr olarak b\u00fct\u00fcn kifayetsizli\u011fine ra\u011fmen Ecevit’in y\u00fckseltilmesini, b\u00f6ylece kabaran sol dalgan\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131narak evcille\u015ftirilmesini gerekli k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131) dahil devlet i\u00e7indeki kurumlar, tabii hukuksal \u00e7er\u00e7eve de, buna g\u00f6re yeniden dizayn edilmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n
27 May\u0131s ve 12 Mart darbeleri aksak darbelerdir. Ancak onlar olmaks\u0131z\u0131n 12 Eyl\u00fcl’deki “tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc” darbe zor ger\u00e7ekle\u015ftirilirdi. <\/p>\n\n\n\n
Siyasette, hele uluslararas\u0131 siyasette bir vuru\u015fta hedefinize ula\u015fman\u0131z \u00e7ok \u00f6zel ko\u015fullar\u0131 \u00f6ngerektirir. Devrimler de dahil siyaset her zaman reel bir s\u00fcre\u00e7 olarak de\u011ferlendirilmek gerekir. Emperyalistler dahil hi\u00e7 bir g\u00fc\u00e7 yazd\u0131\u011f\u0131 siyasal senaryoyu harfiyen uygulayamaz. Hayatta b\u00f6yle bir \u015fey olamaz. Her zaman kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7ler, merkezka\u00e7 g\u00fc\u00e7ler, direnme odaklar\u0131 vard\u0131r. Siyasal g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda her zaman genel, uzun s\u00fcreli denge durumlar\u0131 olmaz. Hatta nadiren olur. <\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan ABD hegemonik g\u00fc\u00e7 olarak \u00e7\u0131k\u0131nca Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, hegemonya m\u00fccadelesi i\u00e7ine girdi\u011fi geleneksel kolonyalist tarz\u0131yla emperyalist Britanya’ya kar\u015f\u0131 Wilson doktrininde ifadesini bulan modern liberal emperyalist bir hegemonik anlay\u0131\u015f\u0131 uygulamaya koydu. Geleneksel s\u00f6m\u00fcrge sisteminin \u00e7\u00f6z\u00fclmesini te\u015fvik etti. <\/p>\n\n\n\n
Kendi sistemine entegre, \u015feklen ba\u011f\u0131ms\u0131z ve egemen ama esas olarak kendi kontrol\u00fc alt\u0131nda y\u00f6nlendirebildi\u011fi, asli d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 \u00e7evreleyecek surette vassal devletler yaratmaya y\u00f6neldi. T\u00fcrkiye, \u0130ran, Pakistan, Endonezya gibi \u00e7ok a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak m\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfuslu \u00fclkelere “ye\u015fil ku\u015fak” stratejisinin uygulanabilmesi bak\u0131m\u0131ndan vazge\u00e7ilemez bir konum atfedildi. <\/p>\n\n\n\n
Bu \u00fclkelerin hepsinde \u0130slamc\u0131l\u0131k ideolojisi yer yer milliyet\u00e7i bir s\u00f6ylemle takviye edilerek dola\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye’de mesela, \u0130lim Yayma Cemiyetleri, sonradan T\u00dcS\u0130AD’da birle\u015fecek i\u015fbirlik\u00e7i b\u00fcy\u00fck sermayenin giri\u015fimleriyle kuruldu. Emperyalist siyasetin hizmetindeki T\u00fcrk\u00e7\u00fc ak\u0131mlar, \u015fu ya da bu derecede, \u0130slamc\u0131 siyaset i\u00e7inde eritildiler. <\/p>\n\n\n\n
Endenozya pop\u00fclist karizmatik bir fig\u00fcr olan Sukarno liderli\u011finde ne \u0130slamc\u0131 ne laik, \u00f6yle iki arada bir derede tabir edilen \u015fekilde, ikisi aras\u0131nda sal\u0131narak bir s\u00fcre yoluna devam etti. Karizmatik liderlik genellikle oldu\u011fu gibi, belli bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci boyunca bir t\u00fcr siyasal \u00e7imento i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc. Endonezya n\u00fcfusunun \u00e7o\u011funlu\u011fu m\u00fcsl\u00fcman olmakla birlikte, bu \u00e7o\u011funlu\u011fun \u0130slam hakk\u0131nda fazla bilgisi yoktu. \u00d6rne\u011fin \u00fclkede kurtulu\u015ftan sonra bile camilerde ezan yerine \u00e7an \u00e7al\u0131nmaktayd\u0131. Cami say\u0131s\u0131 da n\u00fcfusuna g\u00f6re hayli azd\u0131. Din e\u011fitimi sistematik hale getirilmemi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n
Sukarno, kendilerini sosyalist ve \u0130slamc\u0131 olarak tan\u0131mlayan siyasal gruplar aras\u0131nda dengeyi sa\u011fl\u0131yordu. Elbette bu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir genel denge durumu de\u011fildi. \u0130slamc\u0131lar daha sonraki anlam\u0131nda \u0130slamc\u0131 de\u011fildiler. \u0130slamc\u0131 etiketi s\u00f6m\u00fcrgeci Hollanda ve i\u015fgalci Japonya kar\u015f\u0131s\u0131nda bir kimlik ihtiyac\u0131ndan do\u011fmu\u015ftu. Dinden s\u00f6z edenin \u00e7ok ama dini bilenin \u00e7ok az oldu\u011fu yabanc\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir durum s\u00f6z konusuydu yani. <\/p>\n\n\n\n
Sosyalist hareketin par\u00e7alanmas\u0131yla onun i\u00e7inden \u00e7\u0131kan kom\u00fcnistler, izledikleri halk cephesi takti\u011fi ve ona uygun siyasal-ideolojik revizyonlarla geni\u015f bir halk deste\u011fine ula\u015ft\u0131lar. Proletaryay\u0131 de\u011fil, t\u00fcm halk\u0131 temsil ettiklerini belirtiyorlar, \u00c7in ve SSCB’den ba\u011f\u0131ms\u0131z, o s\u0131ralarda pop\u00fcler olan ve cepheci taktikle de uyu\u015fan Milli Demokratik Devrim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 daha da suland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu halde savunuyorlard\u0131. \u00d6zcesi, kom\u00fcnist hareket ulusal kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 veren, o sava\u015ftan \u00e7\u0131kan \u00e7o\u011fu \u00fclkede kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sa\u011fa savrulma e\u011filimine yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. <\/p>\n\n\n\n
Endonezya Kom\u00fcnist Partisi bu haliyle \u00c7KP’den sonra Asya’n\u0131n ikinci en b\u00fcy\u00fck kom\u00fcnist partisi olmu\u015ftu. \u00dcstelik so\u011fuk sava\u015f\u0131n \u015fiddetlendi\u011fi ve merkezinin \u00c7in, Kore, Vietnam, Kambo\u00e7ya sorunlar\u0131 etraf\u0131nda Asya’ya kayd\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda. <\/p>\n\n\n\n
Sukarno bu ko\u015fullarda zekice organize edilmi\u015f konu\u015fmalar\u0131yla dengeyi tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Ancak \u00fclkenin hen\u00fcz b\u00fct\u00fcn taraflar\u0131n \u00fczerinde uzla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir anayasas\u0131 dahi yoktu. Fiili bir durum vard\u0131. Devletin kurum ve kurallar\u0131 ger\u00e7ek anlamda olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. Devlet y\u00f6ns\u00fcz kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
ABD’nin giri\u015fimleriye 1965’te Suharto’nun askeri darbesi ger\u00e7ekle\u015fti. Kom\u00fcnistler imha edildi. \u0130slamc\u0131 siyaset programatik hale getirildi. Endonezya adeta yeniden \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bu vesileyle ABD, Endenozya’dan \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frenmi\u015f oldu. <\/p>\n\n\n\n
Pakistan’a gelince, Pakistan’\u0131n Hindistan’dan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olarak ayr\u0131lmas\u0131, ulusal de\u011fil (\u00c7\u00fcnk\u00fc bir Pakistan ulusu yoktu) dinsel bir gerek\u00e7e \u00fczerinde temellendirildi. \u015eii-\u0130smaili Cinnah’a s\u00fcnni bir \u0130slam devleti kurduruldu. Daha do\u011frusu, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde islamile\u015fecek bir devlet kurduruldu. Pakistan laik bir devlet olarak kurulmad\u0131. Ancak bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131nda \u0130slami bir devlet olarak da kurulmad\u0131. O da Endonezya gibi sal\u0131n\u0131yordu. <\/p>\n\n\n\n
Endonezya’daki askeri darbeden \u00f6\u011frenen ABD, i\u015fi s\u0131k\u0131 tutarak, Pakistan’\u0131 da \u0130slamc\u0131l\u0131k do\u011frultusunda y\u00f6nlendirdi. Ayn\u0131 s\u0131ralarda, T\u00fcrkiye’de de \u0130slamc\u0131l\u0131k takviye edildi. \u0130slami vak\u0131flar, okullar, kurslar, cemiyetler yayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131. 27 May\u0131s darbesinden sonra \u0130n\u00f6n\u00fc ve Menderes d\u00f6nemlerinde ba\u015flat\u0131lan islamla\u015ft\u0131rma kampanyas\u0131na ivme kazand\u0131r\u0131ld\u0131. <\/p>\n\n\n\n
12 Mart 1971’de T\u00fcrkiye’de Endonezya tipi bir askeri darbe yap\u0131lamazd\u0131. \u00dclkede asgari \u00f6l\u00e7\u00fcde de olsa, demokratik bir siyasal yap\u0131, 1961 Anayasas\u0131n\u0131n temin etti\u011fi kurumlar ve kurallar halinde i\u015fleyen bir devlet ayg\u0131t\u0131 vard\u0131. O zaman planlanan bu anayasal demokratik yap\u0131y\u0131 tamamen g\u00fcd\u00fcml\u00fc hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekti. <\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye’de, M\u0131s\u0131r’da, Endonezya’da, Pakistan’da ayn\u0131 hedefe ba\u015far\u0131yla ula\u015f\u0131ld\u0131. Darat\u0131lm\u0131\u015f bir siyasal alanda, devlet taraf\u0131ndan medya dahil b\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131na empoze edilmi\u015f k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiler \u00e7er\u00e7evesinde, gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde partilerin i\u00e7 i\u015fleyi\u015fine m\u00fcdahalelerin s\u00f6z konusu oldu\u011fu, belirli aral\u0131klarla se\u00e7imlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, milliyet\u00e7i soslu \u0130slamc\u0131 bir ideolojinin resmen yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcd\u00fcml\u00fc rejimler yarat\u0131ld\u0131. Anglo-Amerikan emperyalizminin beklentilerini kar\u015f\u0131lamak bak\u0131m\u0131ndan bu uygulaman\u0131n en ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu \u00fclke Pakistan oldu. <\/p>\n\n\n\n
SSCB’de Hru\u015f\u00e7ov devrinde, sosyalist d\u00fcnya etraf\u0131ndaki ku\u015fatmay\u0131 k\u0131rmak, yeni m\u00fcttefikler kazanmak i\u00e7in marksist-leninist teoride bir tak\u0131m revizyonlara gidildi. Bu \u00e7er\u00e7evede, “kapitalist olmayan yol”, “t\u00fcm halk\u0131n devleti” gibi tezler kabul g\u00f6rd\u00fc. <\/p>\n\n\n\n
3.D\u00fcnya tabir edilen camiada yer alan \u00e7o\u011fu \u00fclkede sosyalizmin emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar ve devlet elitleri nezdinde benimsenmesinin olanakl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 saptamas\u0131ndan hareketle, bu \u00fclkelerde SSCB destekli askeri darbeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla otoriter, kapitalist-olmayan bir modernle\u015fmenin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi, zamanla bu yap\u0131lar\u0131n sosyalizme d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fi, en az\u0131ndan oraya kadar da bu \u00fclkelerin SSCB ile dostane ili\u015fkiler i\u00e7inde kalabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekteydi. <\/p>\n\n\n\n
O zaman SBKP Merkez Komitesi’nin \u00f6zellikle Arap d\u00fcnyas\u0131yla ilgili ba\u015fdan\u0131\u015fmanlar\u0131 aras\u0131nda bulunan Gregory Mirskii gibi Nas\u0131r deneyiminden sonu\u00e7lar \u00e7\u0131karm\u0131\u015f akademisyenler bu anlay\u0131\u015f\u0131n s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yap\u0131yorlard\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Sovyetler Birli\u011fi’ni Afganistan’a (KGB’nin aksi y\u00f6ndeki uyar\u0131lar\u0131na ra\u011fmen askeriyenin gaz\u0131yla, olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 iyi hesaplanmam\u0131\u015f) m\u00fcdahaleye g\u00f6t\u00fcren s\u00fcre\u00e7 bu doktrinin bir sonucu olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Sava\u015f 9 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc. Bu sava\u015fta Pakistan emperyalist blo\u011fun ve onun \u00c7in gibi “sosyalist” m\u00fcttefiklerinin ba\u015fl\u0131ca lojistik destek \u00fcss\u00fc haline getirildi. \u00dclkede milyonlarca Afgan m\u00fclteci depoland\u0131. \u00dclkenin kaynaklar\u0131 bu u\u011furda hoyrat\u00e7a t\u00fcketildi. Pakistan gittik\u00e7e daha fazla Afganistan sorununa dahil olmak zorunda kald\u0131. Afgan olay\u0131ndan iki y\u0131l \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirilen askeri darbeden sonra Pakistan’da toplumun ve devletin islamizasyonu ivme kazanm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Askeriyenin bir yandan islamizasyonu te\u015fvik ederken, di\u011fer yandan yolsuzluk, ya\u011fma d\u00fczeninin s\u00fcrmesini teminat alt\u0131na al\u0131p, kendisini de bunun merkezinde konumland\u0131rmas\u0131 1977’deki Ziya \u00fcl-Hak darbesiyle konsolide edildi. Afganistan sava\u015f\u0131na emperyalizm ad\u0131na dahil olmak devletin b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131n\u0131 ve bu arada ekonomisini \u00e7\u00f6kertti. <\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn bor\u00e7 bata\u011f\u0131ndaki \u00fclke, esas olarak ucuz emek-g\u00fcc\u00fcne dayal\u0131 fason \u00fcretimin motor rol\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131 bir d\u0131\u015fsat\u0131m stratejisi izliyor. Pakistan s\u00fcrekli d\u0131\u015f finansman ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olarak \u0130MF programlar\u0131na mahkum hale getirildi. Bug\u00fcn de bu hal devam ediyor. <\/p>\n\n\n\n
ABD’nin denetimindeki askeriyenin merkezinde yer ald\u0131\u011f\u0131 bir oligar\u015fi \u00fclkenin siyasetini bask\u0131larla, yasaklarla, ya da darbe tehditleriyle y\u00f6nlendiriyor. Se\u00e7imleri istedi\u011fi gibi manip\u00fcle ediyor. G\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin fiilen i\u015flemesine izin vermiyor. Topluma \u0130slami kurallar\u0131 dayat\u0131yor. Ordu dahil b\u00fct\u00fcn kurumlar, bu arada e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim sistemi de s\u00fcnni \u0130slami anlay\u0131\u015fa g\u00f6re dizayn edilmi\u015f halde.<\/p>\n\n\n\n
Oligar\u015fi d\u00fczeninin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinde engel olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc siyasileri ya s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderiyor ya da \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Bir s\u00fcre \u00f6nce s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6ndermi\u015f olduklar\u0131na ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda, ko\u015fullar\u0131n\u0131 kabul etmesi halinde, tekrar g\u00f6rev veriyor. Bu arada geleneksel olarak sivil siyaset Butto-Zarhari, \u015eerif gibi aile hanedanl\u0131klar\u0131n\u0131n timar\u0131 haline getirilmi\u015f. Resmi muhalefet dizayn edilmi\u015f, kendisine iktidar g\u00f6revi verilecek zaman\u0131 bekliyor. <\/p>\n\n\n\n
Bilindi\u011fi gibi, ge\u00e7en Nisan ay\u0131nda ba\u015fbakan \u0130mran Han askeriyenin giri\u015fimleriyle ala\u015fa\u011f\u0131 edildi. Han’\u0131n Afganistan ve Ukrayna konusunda ABD’nin telkin etti\u011fi politikalar\u0131 izlemeyi reddetti\u011fini biliyoruz. \u0130mran Han ABD’nin \u00fclkesindeki hakim konumunu Rusya ile dengeleme d\u00fc\u015f\u00fcncesindeydi. <\/p>\n\n\n\n
Tabii Han ve ailesi de bu yolsuzluktan, ya\u011fmadan nemalanan oligar\u015finin i\u00e7inde yer al\u0131yor. T\u0131pk\u0131 onu g\u00f6revden alan g\u00fc\u00e7ler gibi. \u0130mran Han ve son e\u015finin adlar\u0131 kara para aklama operasyonlar\u0131nda ge\u00e7iyor.<\/p>\n\n\n\n
Gelgelelim, kamuoyu yoklamalar\u0131 onun tekrar aday olmas\u0131 halinde b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funluk sa\u011flayarak iktidara gelece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorlar. Oligar\u015fi de, ABD de bunun fark\u0131nda. Bu y\u00fczden tutukland\u0131. Ancak suni dengeler \u00fczerinde duran devletin y\u00fcksek yarg\u0131 kanad\u0131 Han’\u0131n tutuklanmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Derhal serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi. <\/p>\n\n\n\n
Bu arada hi\u00e7 beklenmedik bir geli\u015fme daha oldu. Han’\u0131n binlerce taraftar\u0131 Lahor ve Rawalpindi gibi onun g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu yerlerde askeri garnizonlara sald\u0131rd\u0131. Askeri ara\u00e7lar\u0131, bu arada, devletin \u00f6v\u00fcn\u00e7 nesnesi olan “yerli ve milli” \u0130HA tipi bir u\u00e7a\u011f\u0131 tahrip ettiler. Kolordu komutan\u0131n\u0131n ikametgah\u0131n\u0131 ate\u015fe verdiler. Bu sald\u0131r\u0131lara siyasal elit aras\u0131nda yer alan bir ailenin moda tasar\u0131mc\u0131s\u0131 k\u0131z\u0131 olan 34 ya\u015f\u0131ndaki Hatice \u015eah’\u0131n \u00f6nderlik etti\u011fini medyadan \u00f6\u011freniyoruz. <\/p>\n\n\n\n
May\u0131s ay\u0131 boyunca olaylar durulmad\u0131. Rejim yanl\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu te\u015fkil etti\u011fi Pencap’ta bile binlerce g\u00f6sterici k\u0131\u015flalar\u0131 hedef ald\u0131. \u00c7at\u0131\u015fmalar \u00e7\u0131kt\u0131. Binlerce ki\u015fi g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131 veya tutukland\u0131. Son olarak genelkurmay ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stericilerin askeri mahkemelerde yarg\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. <\/p>\n\n\n\n
Bu direni\u015fler orduda pani\u011fe yol a\u00e7t\u0131. Ordu i\u00e7indeki \u00e7atlaklar\u0131 da ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Ordunun alt ve orta kademelerinde \u0130mran Han taraftarlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturdu\u011fu s\u00f6yleniyor. \u00dcstelik \u0130mran Han Pakistan’da orduya a\u00e7\u0131k\u00e7a meydan okuyan bilinen ilk \u00fcst d\u00fczey siyaset\u00e7i. <\/p>\n\n\n\n
\u0130mran Han y\u00fcksek enflasyon, artan i\u015fsizlik, s\u00fcrekli emek\u00e7iler aleyhine bozulan gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na neden olan a\u011f\u0131r ekonomik ko\u015fullar alt\u0131nda, halk\u0131n siyasetten ve siyatset\u00e7iden umudunu kesmi\u015f oldu\u011fu bir s\u0131rada, g\u00fcd\u00fcml\u00fc siyasal yap\u0131n\u0131n bilindik bir g\u00f6revlisi olmamas\u0131, ABD’nin \u00fclke \u00fczerindeki hegemonyas\u0131na y\u00fcksek sesle meydan okumas\u0131yla geni\u015f bir kitlenin umudu oldu. Halk i\u00e7inde egemen dinsel-mesiyanik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn de katk\u0131s\u0131yla, pop\u00fclist s\u00f6ylemi ve tarz\u0131yla bir anda karizmatik bir fig\u00fcr haline geldi. Liderli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 Pakistan Adalet Hareketi (PTI) k\u0131sa s\u00fcrede iktidar oldu. <\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi ya g\u00fcd\u00fcml\u00fc demokrasinin gereklerine uyarak s\u00fcrg\u00fcne gitmeyi kabul edecek ya da yarg\u0131lan\u0131p, (belki Butto gibi idama) mahkum edilecek. Tabii bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol da serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra bir suikaste u\u011framas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6te yandan bu g\u00fcd\u00fcml\u00fc siyasal yap\u0131y\u0131 g\u00fcdenler, \u015fimdiden \u0130mran Han’\u0131n yerine ge\u00e7irmeyi planlad\u0131klar\u0131 partisindeki iki muhalif hizbin liderleri aras\u0131nda bir tercih yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. <\/p>\n\n\n\n
Evet, pakistanla\u015fma b\u00f6yle i\u015fliyor.<\/p>\n\n\n\n
NOTLAR:<\/p>\n\n\n\n
(1) Kemalist cumhuriyetin kendi ideolojisi do\u011frultsunda yeti\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu ( sonra da savunucusu oldu\u011fu bu cumhuriyeti terk etmesi i\u00e7in ne gerekiyorsa yapt\u0131\u011f\u0131 ) en \u00e7apl\u0131, en \u00f6nemli ayd\u0131n\u0131 Niyazi Berkes, Asya Mektuplar\u0131’nda, 1959’da Kalk\u00fcta’da bir \u00fcniversitede kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye’de de bulunmu\u015f bir Amerikal\u0131 g\u00f6revlinin kendisine, “sizce T\u00fcrkiye’de bir ihtil\u00e2l olur mu” diye sordu\u011funu, kendisinin \u015fa\u015f\u0131rarak olumsuz bir yan\u0131t verdi\u011fini, bunun \u00fczerine Amerikal\u0131n\u0131n, “siz herhalde uzun s\u00fcredir T\u00fcrkiye’yi izlemiyorsunuz, \u00fclkenizde vahim olaylar oluyor. Menderes y\u00f6netimi demokratik kurallar\u0131, insan haklar\u0131n\u0131 ihl\u00e2l ediyor, biz Amerikal\u0131lar \u00e7ok kayg\u0131l\u0131y\u0131z, \u00fclkenizde her an bir ihtil\u00e2l olabilir, Menderes’in i\u015fi bitti, g\u00fcnleri say\u0131l\u0131 art\u0131k” dedi\u011fini anlat\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Suriye’ye emperyalist m\u00fcdahale ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrk devletine bi\u00e7ilen lojistik merkez i\u015flevinin T\u00fcrkiye’nin pakistanla\u015faca\u011f\u0131 bir s\u00fcreci ba\u015flataca\u011f\u0131n\u0131 o zamanki yaz\u0131lar\u0131mda belirtmi\u015ftim. S\u00f6z konusu lojistik i\u015flevin T\u00fcrk devleti taraf\u0131ndan benimsenmesiyle, \u00e7ok ge\u00e7meden, T\u00fcrkiye’nin Suriye s\u0131n\u0131r\u0131 boyunca Pe\u015faver benzeri bir alan yarat\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye bir … Okumaya devam et