ABD ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde s\u00fcrpriz olmaz. Amerikan “establishment” \u0131n\u0131n kime ihtiyac\u0131 varsa, o se\u00e7ilir. Bu kez de \u00f6yle olacak. <\/p>\n\n\n\n
ABD art\u0131k Trump’la yoluna devam edemez. Bunun nedeni, bizdeki liberal, sol liberal avenenin, genel olarak Bat\u0131’daki, \u00f6zel olarak ABD’deki benzerlerine kulak vererek iddia ettikleri gibi, Trump’\u0131n gerici olmas\u0131, bu anlamda mesela, cinsiyet\u00e7i, \u0131rk\u00e7\u0131 olmas\u0131 de\u011fildir. ABD’nin gerileyen, tehdit alt\u0131nda bulunan emperyalist hegemonyas\u0131n\u0131n jeo-ekonomi politik ihtiya\u00e7lar\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Trump’\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ABD do\u011frudan askeri bir d\u0131\u015f m\u00fcdahalede bulunmad\u0131. Do\u011frudan sava\u015fmad\u0131. Genel olarak, askeri \u00f6nlemlerden ka\u00e7\u0131nma e\u011filiminde oldu. Elbette askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir tehdit unsuru olarak kullanmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Militarist e\u011filimlerinden vazge\u00e7medi. Ancak askeri \u00e7at\u0131\u015fmalardan ka\u00e7\u0131nd\u0131. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ok b\u00f6lgesinde bulunan askeri g\u00fc\u00e7lerini azaltma e\u011filiminde oldu. <\/p>\n\n\n\n
Bunun yerine, rakip g\u00f6rd\u00fcklerine kar\u015f\u0131 ekonomik \u00f6nlemler almay\u0131, ekonomik cezalar kesmeyi tercih etti. Askeri sava\u015flar yerine “ticari sava\u015flar\u0131” tercih etti. Bu s\u00fcre\u00e7te bir tak\u0131m ticari avantajlar elde etti. Ancak bununla yetinmesi elbette beklenemezdi. <\/p>\n\n\n\n
Daha \u00f6te ticari hamlelere giri\u015fmesi de, i\u00e7te ve d\u0131\u015fta ekonomik dengeleri alt \u00fcst etme, hegemonyas\u0131n\u0131 dostlar\u0131 nazar\u0131nda dahi sorgulan\u0131r hale getirme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olamad\u0131. “Ticaret sava\u015flar\u0131” n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Trump’\u0131n i\u00e7eriye kar\u015f\u0131 pop\u00fclist; d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 izolasyonist s\u00f6ylemi ve politikalar\u0131 , i\u015fin ba\u015f\u0131nda, ekonomik olarak dar bo\u011fazdaki Amerikal\u0131 halk s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n gaz\u0131n\u0131 bir miktar alm\u0131\u015ft\u0131. Gelgelelim, pandeminin de etkisiyle k\u00fc\u00e7\u00fclen ekonomi, dramatik \u00f6l\u00e7\u00fcde artan i\u015fsizlik, s\u00f6z konusu s\u0131n\u0131flar nezdinde, art\u0131k lafla peynir gemisinin y\u00fcr\u00fct\u00fclemeyece\u011finin idrak edilmesini sa\u011flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Bu pop\u00fclist ve izolasyonist politikalar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131 Amerika’ya egemen olan oligar\u015filer taraf\u0131ndan da anla\u015f\u0131ld\u0131. Emperyalizm bu ge\u00e7 evresinde s\u00fcrekli \u015fiddete ba\u015fvurmadan ya\u015fayamayaca\u011f\u0131n\u0131 biliyor. <\/p>\n\n\n\n
Zaten 1949’da resmen ilan edilen “so\u011fuk sava\u015f” 1989’da sona erdikten sonra emperyalizmin k\u0131smi savunma stratejisini terk edip, birle\u015fik sald\u0131r\u0131 stratejisine ge\u00e7mi\u015f oldu\u011fu ilan edilmi\u015fti. Bu stratejinin giderek daha fazla Avrasya ve Orta Do\u011fu co\u011frafyalar\u0131na odakland\u0131\u011f\u0131 vak’ad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6zellikle son otuz y\u0131ldan beri bariz \u015fekilde gerileyen ABD hegemonyas\u0131 i\u00e7in s\u00fcrekli daralan zaman art\u0131k daha kararl\u0131, daha do\u011frudan ve daha sert \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor. Daha \u00f6nce bir \u00e7ok kez yinelemi\u015f oldu\u011fum gibi, ABD’nin zaman\u0131 yok. \u00c7abuk hareket etmesi gerekiyor. Salt ekonomik \u00f6nlemlerle sonu\u00e7 alamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. Askeri olanaklar\u0131yla desteklenecek siyasal ara\u00e7lar\u0131 kullanmas\u0131 gerekti\u011fini biliyor. <\/p>\n\n\n\n
Global d\u00fczeyde do\u011frudan bir \u00e7at\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 var. Bu olas\u0131l\u0131k, hali haz\u0131rda, ticari ve sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131 anlam\u0131nda globalle\u015fmeyi kabul etmi\u015f olan \u00c7in’in halen direndi\u011fi mali globalle\u015fmeyi de kabul etmesiyle, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalabilir. En az\u0131ndan bu olas\u0131l\u0131k, \u00c7in’in dahil olmayaca\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalabilir. <\/p>\n\n\n\n
\u00c7in’in b\u00f6yle bir ad\u0131m atmas\u0131, bug\u00fcne kadar elde etti\u011fi b\u00fct\u00fcn kazan\u0131mlar\u0131 yitirmesi anlam\u0131na gelecektir. Dahas\u0131, \u00c7in’in uzun s\u00fcrecek, iyice g\u00fc\u00e7ten d\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7acak, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin sertle\u015fece\u011fi ko\u015fullarda, i\u00e7 toplumsal karga\u015faya maruz kalmas\u0131na neden olacakt\u0131r. Bu ko\u015fullarda \u00c7in’e d\u0131\u015f m\u00fcdahale daha kolay hale gelecektir. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde, ABD’nin giderek sertle\u015fen, daha do\u011frudan siyasal, askeri ara\u00e7lar kullanarak zaman\u0131 lehine \u00e7evirme hamlelerine tan\u0131k olaca\u011f\u0131z. \u00d6nceli\u011fin Rusya ve \u0130ran olaca\u011f\u0131 tahmin edilebilir. Belorusya \u00fczerinde yo\u011funla\u015fma artacakt\u0131r. Tarihsel-siyasal co\u011frafya okumas\u0131 yap\u0131l\u0131rsa, Ukrayna’n\u0131n , Belorusya’ya ; Belorusya’n\u0131nsa, Rusya’ya a\u00e7\u0131lan kap\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecektir. Belorusya olmadan Rusya’n\u0131n ku\u015fat\u0131lmas\u0131 tamamlanamaz. <\/p>\n\n\n\n
Yine \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde, siyasal-ekonomik bir etmen olarak petrol\u00fcn \u00f6neminin g\u00f6reli olarak azalaca\u011f\u0131 tahmin edilebilir. O zaman Rusya ekonomisi daha da zorlanacakt\u0131r. Bunu ihmal etmemek gerekir. Unutmayal\u0131m, Sovyet ekonomisi de, Brejnev d\u00f6neminin ba\u015f\u0131ndan itibaren petrolle ilgili yanl\u0131\u015f beklentilerden \u00e7ok zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. <\/p>\n\n\n\n
Brejnev-Suslov d\u00f6neminde, hatta daha da \u00f6nce, 1961’de, art\u0131k kom\u00fcnizm kuruculu\u011funun resmen ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n iddia edildi\u011fi, 22. parti kongresinden sonra Sovyet ekonomisi fiilen Bukharinci bir \u00e7izgiyi benimsemi\u015fti. Bu ba\u011flamda, petrol de Sovyet ekonomisi i\u00e7in stratejik bir \u00fcr\u00fcn haline getirilmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n
20.Kongre’den ba\u015flanarak, amiyane tabirle, “pis i\u015fler” stratejisiz Hru\u015f\u00e7ov’a g\u00f6rd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 1961’den sonra ad\u0131m ad\u0131m ve fiilen yeni bir “utanga\u00e7” NEP d\u00f6nemine girilmi\u015fti. Teknokrat Kosigin bu politikan\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kan mimar\u0131 olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Hru\u015f\u00e7ov d\u00f6nemi, s\u0131k\u00e7a iddia edildi\u011fi gibi, bir kar\u015f\u0131-devrim de\u011fil, restorasyon<\/strong> d\u00f6nemidir. \u0130ktidardan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, restorasyon s\u00fcrecinin h\u0131z\u0131 ve kalitesiyle ilgili kaygularla alakal\u0131d\u0131r. Onun devrinde, Marksizm-Leninizmin teorik mevzileri terk edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f olsa da, kom\u00fcnist siyasal anlay\u0131\u015f halen fiili olarak ge\u00e7erliydi.<\/p>\n\n\n\n Brejnev-Suslov d\u00f6nemi, kar\u015f\u0131-devrimci Gorba\u00e7ov-Yakovlev-Yeltsin d\u00f6neminin habercisiydi. Bu d\u00f6nemlerde SBKP’ye hakim olan siyasal anlay\u0131\u015f fiilen kom\u00fcnist de\u011fildi. Bununla beraber, Deng d\u00f6nemi \u00c7in’inin kapitalizme do\u011fru stratejik y\u00f6neliminde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz programatik netli\u011fi, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, SSCB’nin s\u00f6z konusu d\u00f6nemlerinde g\u00f6remiyoruz. <\/p>\n\n\n\n \u00c7in’deki s\u00f6z konusu netli\u011fin en \u00f6nemli nedeni, \u00fclkenin sosyalizm kuruculu\u011fu konusunda SSCB’den hen\u00fcz epey geride olmas\u0131yd\u0131. B\u00fcy\u00fck Proleter K\u00fclt\u00fcr Devrimi’nin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 karma\u015fa ve istikrar aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde Deng y\u00f6netimi, ABD liderli\u011fi alt\u0131ndaki emperyalizmin b\u00fcy\u00fck te\u015fvik ve deste\u011fini de alarak, bu durumu avantaj\u0131 haline getirdi. <\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7erken, emperyalist blok i\u00e7in Rusya ve \u00c7in’in kom\u00fcnist ideolojiye sahip olup olmamalar\u0131n\u0131n kendi hegemonik gayeleri bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir anlam\u0131 yoktu. Bunu Brzezinski, daha Carter’\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde, a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmi\u015f, kendi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n esas olarak jeo-ekonomi-politik i\u00e7eri\u011fe sahip oldu\u011funu ilave etmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn ne Rusya ne de \u00c7in sosyalisttir. Her ikisi de kapitalist \u00fclkelerdir. Her ikisinde de burjuva toplumu dizayn edilmektedir. Kapitalizm, farkl\u0131 geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyleri i\u00e7inde uygulansa da, uyguland\u0131\u011f\u0131 her yerde kapitalizmdir. Bunu unutmamak laz\u0131m. <\/p>\n\n\n\n Kapitalist olmalar\u0131na ra\u011fmen her iki \u00fclkenin emperyalist blok taraf\u0131ndan d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vak’ad\u0131r. Uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde uzun s\u00fcreli tarihsel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 kaybetmemek , co\u011frafyay\u0131 da ihmal etmemek gerekir. Co\u011frafya lokal ve global \u00f6l\u00e7eklerde s\u0131n\u0131f sava\u015flar\u0131n\u0131n alan\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden tan\u0131m itibar\u0131yla politiktir. <\/p>\n\n\n\n \u00d6te yandan, \u00c7in kapitalizmi s\u00f6z konusu oldu\u011funda, sanki d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka her yerinde kapitalizm kriz i\u00e7indeyken, \u00c7in’in bundan muaf oldu\u011fu gibi bir alg\u0131 yarat\u0131lmak isteniyor. Yok b\u00f6yle bir \u015fey. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz zamanda, kapitalizmin \u015fu ya da bu \u00fclkedeki krizlerinden de\u011fil, sistem olarak kapitalizmin krizinden s\u00f6z ediyoruz. Kapitalizm ABD ‘de de, \u00c7in’de, ba\u015fka yerlerde de, nicelik ve tempo farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen kriz i\u00e7indedir. <\/p>\n\n\n\n K\u0131sacas\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k ba\u015fkanl\u0131k d\u00f6nemi s\u00f6nmekte olan ABD hegemonyas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olacak kadar \u00f6nemlidir. Bu bak\u0131mdan yar\u0131nki se\u00e7imi kapitalist emperyalizm kavram\u0131na ihtiya\u00e7 duymayan sa\u011f ve sol e\u011filimleriyle liberal siyasal konum a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmek devrimci sosyalist bir yakla\u015f\u0131m olamaz. <\/p>\n\n\n\n \u0130ki partinin se\u00e7im toplant\u0131lar\u0131ndaki s\u00f6ylemlerinden \u00e7ok, d\u00fcnyadaki jeo-ekonomi-politik<\/strong> geli\u015fmeler i\u00e7inde, Amerikan “establishment”\u0131n\u0131n zorunlu, \u00f6ncelikli taleplerine odaklanmak gerekir. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ABD ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde s\u00fcrpriz olmaz. Amerikan “establishment” \u0131n\u0131n kime ihtiyac\u0131 varsa, o se\u00e7ilir. Bu kez de \u00f6yle olacak. ABD art\u0131k Trump’la yoluna devam edemez. Bunun nedeni, bizdeki liberal, sol liberal avenenin, genel olarak Bat\u0131’daki, \u00f6zel olarak ABD’deki benzerlerine kulak vererek … Okumaya devam et