ABD kurulu\u015fundan itibaren\u00a0 her zaman bulundu\u011fu co\u011frafyada, b\u00f6lgede egemen konumda bulunmay\u0131 \u015fiar edinmi\u015ftir. G\u00fcney ve Kuzey Amerika’ya yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalesini \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, bu anlay\u0131\u015fla, \u0130ngilizleri, Frans\u0131zlar\u0131, \u0130spanyollar\u0131 b\u00f6lgeden kovmu\u015f, bu co\u011frafyada kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na kar\u015f\u0131 olan ekonomik-siyasal geli\u015fmelere m\u00fcmk\u00fcn olan her arac\u0131 kullanarak kar\u015f\u0131 koymu\u015ftur. ABD, biraz daha sonra bu anlay\u0131\u015f\u0131 siyasal bir doktrin haline getirmi\u015fti.<\/p>\n
ABD’nin olu\u015fturdu\u011fu bu kalkanda a\u00e7\u0131lan ilk gedik K\u00fcba’d\u0131r. K\u00fcba’da bilindi\u011fi gibi, i\u015fin ba\u015f\u0131nda, devrimciler taraf\u0131ndan sosyalist bir devrim \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f, sonradan Sovyetler Birli\u011fi’nin deste\u011fi olmadan iktidar\u0131 tutman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131yla, \u00fclkede tarihsel olarak, nispeten\u00a0 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde var olan kom\u00fcnist i\u015f\u00e7i hareketinin \u00e7izgisi benimsenerek sosyalist yola girilmi\u015fti.<\/p>\n
Ge\u00e7erken \u015funu da s\u00f6ylemeliyim: Sovyet devriminden sonra ger\u00e7ekle\u015fen veya ger\u00e7ekle\u015femeyen b\u00fct\u00fcn devrimler, SSCB’nin varl\u0131\u011f\u0131, merkezi siyasal rol\u00fc olmadan tahlil edilemezler. SSCB’yi bu bak\u0131mdan da de\u011ferlendirmek gerekir. Bunun (emperyalistler taraf\u0131ndan de\u011fil ama devrimci solcular taraf\u0131ndan) ihmal edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. B\u00f6yle bir ihmalde, “s\u00fcrekli devrim” ya da “d\u00fcnya devrimi” belagat\u0131ndan ba\u015fka sermayesi olmayanlar\u0131n da etkisi olmu\u015ftur.<\/p>\n
SSCB etraf\u0131nda yine sol taraf\u0131ndan ihmal edilen bir ba\u015fka \u00f6nemli ger\u00e7ek de,\u00a0bu \u00fclkenin, Marks ve Engels taraf\u0131ndan esas hatlar\u0131yla “sosyal-demokratik” olarak adland\u0131r\u0131labilecek bir \u00e7er\u00e7evede betimlenmi\u015f toplumsal vizyonun zirvesini olu\u015fturmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu vizyon kabaca, herkese i\u015f, herkese konut, \u00fccretsiz e\u011fitim-\u00f6\u011fretim\u00a0 ve \u00f6m\u00fcr boyu sa\u011fl\u0131k hizmetleri vb gibi sosyal olanaklara i\u015faret eder. Y\u00fckselen \u00fcretim kapasitesi \u00fczerinde s\u00fcrekli artan bir t\u00fcketim kalitesini \u00fcretime dahil olan b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar i\u00e7in eri\u015filebilir bir \u015fekilde, e\u015fitlik\u00e7i bir anlay\u0131\u015fla temin eden refah\u00e7\u0131 toplumsal kazan\u0131mlarda somutla\u015f\u0131r.<\/p>\n
Yap\u0131lmayanlar, yap\u0131lamayanlar, ara\u00e7lar, yanl\u0131\u015flar, sapmalar ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu olabilir. Ancak SSCB, s\u00f6z konusu marksist tasar\u0131m\u0131 esas hatlar\u0131yla ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde realize etmi\u015fti. Maruz kald\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn sald\u0131r\u0131lara, izolasyona ra\u011fmen kapitalist d\u00fcnyay\u0131 da etkisi alt\u0131na alan, hatta emperyalist sermayenin hareket alan\u0131n\u0131 olduk\u00e7a daraltan sosyal-demokratik diyebilece\u011fimiz bir uygarl\u0131k yaratm\u0131\u015ft\u0131. Bunu teslim etmek laz\u0131m.<\/p>\n
Dikkat edilecek olursa bu sosyal-demokratik anlay\u0131\u015f, Marks ve Engels’ten hatta k\u0131smen daha \u00f6ncesindeki, \u00fctopik sosyalistlerden intikal eden sonraki (birbirlerine muhalif olan) b\u00fct\u00fcn marksist anlay\u0131\u015flarca ortak \u015fekilde payla\u015f\u0131lan bir toplumsal vizyondu. Bu vizyon ne Lenin’in ne de Stalin’in eseriydi. Onlar bu anlay\u0131\u015f\u0131n yar\u0131-feodal, yar\u0131-kapitalist bir \u00fclkede uygulamas\u0131n\u0131 yapt\u0131lar. Hem de ba\u015far\u0131yla yapt\u0131lar.<\/p>\n
Mevzumuza d\u00f6necek olursak, K\u00fcba’da ve onun etraf\u0131nda sonradan olup bitenleri biliyoruz. ABD, kendisi i\u00e7in bu ac\u0131 deneyimin bir daha tekrar etmemesi i\u00e7in i\u015fi daha da s\u0131k\u0131 tutmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn de bu durum devam ediyor.<\/p>\n
Latin Amerika’da k\u00f6kl\u00fc, bir \u00e7ok durumda birbirinden ay\u0131rt edilmesi zor,\u00a0 sa\u011f ve sol pop\u00fclist gelenekler var. Bu gelenekler s\u0131kl\u0131kla\u00a0 fa\u015fizm ve sosyalizmle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Bundan ba\u015fka, bir de yanl\u0131\u015f bir alg\u0131 var. Sosyalist bir ki\u015finin genel se\u00e7imlerden sonra h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkan\u0131 olmas\u0131,\u00a0 o \u00fclkenin sosyalist oldu\u011fu veya hemen sosyalist olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmiyor. B\u00f6yle bir \u015fey yok.<\/p>\n
Bug\u00fcne kadar ki b\u00fct\u00fcn ba\u015far\u0131l\u0131 sosyalist deneyimler radikal devrimlerle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. “Milli irade” ile gelen gelen sosyalizm yok; ama giden \u00e7ok. Sosyalizm ancak “devrimci irade” ile gelebilir.<\/p>\n
Venezuela’da bir devrim olmad\u0131. Karizmatik politik bir ki\u015filik olarak Chavez, kendisini en ba\u015f\u0131ndan “ne marksistim, ne de anti-marksistim” diye tan\u0131mlad\u0131. “Bolivarc\u0131y\u0131m” deyip, i\u015fin i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131. Daha \u00f6nce bir askeri darbeyle ele ge\u00e7iremedi\u011fi iktidar\u0131, se\u00e7imleri kazanarak ald\u0131. Oysa mesela, k\u0131tan\u0131n en yoksulu olan Bolivya’daki, marksist oldu\u011funu en ba\u015f\u0131ndan itibaren a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, Morales kalibresinde sol pop\u00fclist bir lider oldu\u011fu bile s\u00f6ylenemezdi. Sol k\u00fclt\u00fcrden gelmiyordu.<\/p>\n
\u0130ktidarda, Chavez ve onun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yolda y\u00fcr\u00fcyen Maduro hi\u00e7 bir ciddi sosyalist \u00f6nlem almad\u0131lar.\u00a0 S\u00f6yleme aldanmamak laz\u0131m. Sosyalist y\u00f6nelimli bir e\u015fik toplumu kurmak i\u00e7in devrimci ko\u015fullar\u0131n olu\u015faca\u011f\u0131 anlaml\u0131 bir kamusalc\u0131 sosyalizasyon politikas\u0131 uygulamad\u0131lar. Burjuvazinin ekonomik dayanaklar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kertmek yerine yeni “yanda\u015f” burjuvalar yaratt\u0131lar. Petrol gelirlerine dayanan bir rant ekonomisini s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ettiler. Nepotizm, yanda\u015f kay\u0131rma, kamusal i\u015fletmeleri yanda\u015flara pe\u015fke\u015f \u00e7ekme, ya\u011fma d\u00fczeni de\u011fi\u015fmedi.<\/p>\n
\u00d6nceki y\u00f6netimlerden fark\u0131\u00a0 \u015furadayd\u0131: Milyonlarca yoksul veya dar gelirli aileye ayl\u0131k para yard\u0131mlar\u0131, g\u0131da yard\u0131mlar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bu sayede “bolivarc\u0131lar” her se\u00e7imin banko kazanan\u0131 oldular. Milyarlarca dolarl\u0131k petrol gelirleri bir “ulusal fon” da topland\u0131. Bu paralar ayn\u0131 zamanda yanda\u015f firmalar\u0131n in\u015faat faaliyetleri i\u00e7in ya\u011fmalanmaya ba\u015flad\u0131. Bir s\u00fcre sonra petrol fiyatlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle birlikte ekonomik ve sosyal kriz derinle\u015fti.<\/p>\n
Bolivarc\u0131lar\u0131n \u015fu ana kadar sosyalizmle, sosyalist kuruculukla ili\u015fkilendirilebilecek kayda de\u011fer bir prati\u011fi yok. Sosyalist \u00f6nlemleri, “fak-fuk fon” kurmaya, abone fakir-fukaralara para da\u011f\u0131tmaya, “g\u0131da yard\u0131m\u0131” yapmaya indirgediler.\u00a0 \u00a0Bu anlay\u0131\u015f\u0131n marksist sosyal-demokratik toplumsal vizyonla uzaktan yak\u0131ndan bir alakas\u0131 yoktur.<\/p>\n
Venezuela’da kamusal bir \u00fcretici ekonomik faaliyete giri\u015filmedi. Petrol fiyatlar\u0131, Chavez’in erken zamanlar\u0131nda oldu\u011fu gibi, y\u00fckseldi\u011finde, i\u015fler idare edildi. Petrol fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce, sorunlar defolar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bir burjuva siyaseti ve ideolojisi olarak Bolivarc\u0131l\u0131\u011f\u0131n Venezuela versiyonunun boyalar\u0131 d\u00f6k\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. Bunun sorumlusu\u00a0 elbette kendi devrinde, k\u0131tan\u0131n tarihsel-toplumsal sorunlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ilerici bir tav\u0131r alan Bolivar de\u011fildir, ama \u00f6yle bir tarihsel ki\u015fili\u011fi pop\u00fclist demagojilerine malzeme yapanlard\u0131r.<\/p>\n
Sa\u011f\u0131yla soluyla pop\u00fclist rejimler a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 benzer ekonomik politikalar\u0131, sol veya sa\u011f soslara band\u0131r\u0131lm\u0131\u015f benzer s\u00f6ylemleriyle uyguluyorlar. \u00a0Bu rejimlerin kapitalizmle bir sorunlar\u0131 yok, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131yla -\u00e7oklukla da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez \u015fekillerde- oynamalar\u0131 kitlelere d\u00f6n\u00fck ba\u015fl\u0131ca ekonomik politikalar\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye ve Venezuela \u00f6rneklerinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi,\u00a0 temsil ettikleri\u00a0 “yeni elitler” e y\u00f6nelik olarak ise b\u00fcy\u00fck sermaye transferleri yaparlar. \u0130sterseniz, kendi etraflar\u0131nda, toplumsal e\u015fitsizlikleri derinle\u015ftirmek pahas\u0131na, yeni sermayedarlar yarat\u0131rlar diyelim.<\/p>\n
Burjuva s\u0131n\u0131f siyasetlerini gizlemek i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 anti-elitist s\u00f6ylemle iktidara t\u0131rman\u0131rlar. Bir kez oraya t\u0131rmand\u0131klar\u0131nda da, T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, cehaletleri ve vasatl\u0131klar\u0131yla, lumpen me\u015frepleriyle eskilerine rahmet okutacak, yeni elitlerini yarat\u0131rlar.<\/p>\n
Plans\u0131z, programs\u0131z, \u00fcretimsiz, d\u0131\u015f borca dayal\u0131 kapitalist ekonomi t\u00fckenince, bu rejimlerin \u00f6zellikle bir karizmatik liderin y\u00f6netiminde \u00fcst \u00fcste iktidara gelme ba\u015far\u0131s\u0131 g\u00f6stermi\u015f olanlar\u0131, i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 ve o zamana kadar savunduklar\u0131 burjuva demokratik \u00e7er\u00e7eveye, hatta \u00e7o\u011fulculu\u011fa kar\u015f\u0131t olarak savunduklar\u0131 \u00e7o\u011funluk\u00e7u anlay\u0131\u015f\u0131n alameti farikas\u0131 olan “milli irade” ye, malum pop\u00fclist belagatlar\u0131yla itiraz ediyorlar. Ba\u015fta hukuk kurumlar\u0131 olmak \u00fczere burjuva devletin kurumsal akl\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131yorlar.<\/p>\n
Emek\u00e7i s\u0131n\u0131f siyasetiyle alakalar\u0131 yok. Demagojik anlay\u0131\u015flar\u0131yla, kendi iktidarlar\u0131n\u0131 her ko\u015fulda\u00a0 olumlamayanlar\u0131 halktan bile saym\u0131yorlar. Halk derken sadece s\u00fcrekli olarak yemledikleri, kim olursa olsunlar, banko se\u00e7menlerini kast ediyorlar.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn ipleri ellerinde tutmak i\u00e7in baz\u0131s\u0131, T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, otokrasiye do\u011fru evriliyor. Pop\u00fclist deneyimlerden hi\u00e7 bir zaman, sosyalizmden vazge\u00e7tik, burjuva demokratik yap\u0131lar dahi \u00e7\u0131km\u0131yor. Bu yap\u0131lar\u0131n \u015fu ya da\u00a0 bu derecede var olanlar\u0131 da ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131yor. Pop\u00fclist deneyimler, bir \u00e7ok vak’ada g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, vah\u015fi kapitalist uygulamalar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn sonuna kadar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 daha otoriter rejimlerle sona eriyorlar.<\/p>\n
Venezuela’daki rejim sol ad\u0131na de\u011ferli olabilecek bir f\u0131rsat\u0131 heba etmi\u015ftir. ABD hegemonyas\u0131n\u0131n geriledi\u011fi, y\u00fckselen rakip hegemonik giri\u015fimlerle aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla petrol ve do\u011fal gaz gibi stratejik metalar\u0131n \u00f6neminin kat be kat artt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, ABD’nin kendi arka bah\u00e7esi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, yak\u0131n kontrol\u00fc alt\u0131ndaki bir b\u00f6lgede, ayakta durmas\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015fiyor.<\/p>\n
E\u011fer ekonomik olarak \u00c7in’e; askeri olarak Rusya’ya dayan\u0131rsa bir ihtimal biraz daha dayanabilir. Ama ne pahas\u0131na? Tayyip de \u015fimdilik, ABD ile aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fcleri atmadan,\u00a0 g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in Rusya’ya dayan\u0131yor. Pekiy b\u00f6yle devam edebilir mi? Edemez.<\/p>\n
Bu noktada, bir K\u00fcba’ya bir de Venezuela’ya bak\u0131n\u0131z. K\u00fcba devriminin, Kastrist liderli\u011fin, b\u00fct\u00fcn eksikliklerine ra\u011fmen,\u00a0 ne anlama geldi\u011fini b\u00f6ylece daha iyi kavramak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. K\u00fcba, sosyalizm tesisi bak\u0131m\u0131ndan dezavantajl\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011fi ve yok denecek kadar k\u0131s\u0131tl\u0131 ekonomik olanaklar\u0131yla, devrimden itibaren a\u011f\u0131r ambargolara maruz kalm\u0131\u015f bir \u00fclke olarak, kim ne derse desin, bir destan yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Venezula’da d\u00fczenin s\u0131n\u0131fsal i\u00e7eri\u011fi de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Yani bir devrim olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nceki ya\u011fma d\u00fczeninin oyuncular\u0131 ve dili de\u011fi\u015fmi\u015ftir. \u0130lave olarak, yoksul ailelere maddi yad\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye’de de yap\u0131l\u0131yor. Her iki \u00fclkede de milyonlarca insan hazineden yard\u0131m al\u0131yor (Bundan bir ka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, AKP’nin Samsun belediye ba\u015fkan\u0131 mealen, ” Samsun’un n\u00fcfusu 1 milyon kadar ve 500 binden fazla insan belediyeden her ay para yard\u0131m\u0131 al\u0131yor” diye medyaya\u00a0 yak\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bunun sadece Samsun’a \u00f6zg\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz)<\/p>\n
Elbette b\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler, ABD’nin Venezuela’ya m\u00fcdahalesini hakl\u0131 \u00e7\u0131karmaz. Buna \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak gerekir. Gelgelelim, Venezuela’daki durumu da ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde g\u00f6relim.<\/p>\n
Hegemonya bunal\u0131m\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir devirde d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131 m\u00fccadele halindeki kapitalist g\u00fc\u00e7lerin a\u00e7\u0131k avlanma alan\u0131 haline gelir. Bir kez daha bu oluyor. Bak\u0131n\u0131z, daha \u00e7ok yak\u0131nlarda, ABD taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f I\u015e\u0130D, Sri Lanka gibi g\u00fc\u00e7ler aras\u0131 siyasal oyuna hen\u00fcz aktif olarak dahil olmam\u0131\u015f, k\u0131y\u0131da kalm\u0131\u015f izlenimi veren yoksul bir \u00fclkede ter\u00f6rist\u00a0 sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenledi.Bu \u00e7apta bir sald\u0131r\u0131 arkas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir devlet g\u00fcc\u00fc ve elbette Sri Lanka devleti i\u00e7inden destek g\u00f6rmeden ger\u00e7ekle\u015ftirilemezdi.<\/p>\n
ABD ve \u00c7in aras\u0131ndaki hegemonya m\u00fccadelesinin Do\u011fu ve G\u00fcney Do\u011fu Asya’daki denizleri kontrol etmeye odakland\u0131\u011f\u0131 son y\u0131llarda, Hint yar\u0131madas\u0131n\u0131n alt\u0131nda, stratejik bir konumda bulunan bir ada \u00fclkesi olarak Sri Lanka’n\u0131n \u00f6neminin m\u00fccadele halindeki iki g\u00fc\u00e7 i\u00e7in daha da artaca\u011f\u0131 a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n
Son y\u0131llarda \u00c7in’in bu \u00fclkeye sermaye ihra\u00e7 etti\u011fini, \u00fclke ekonomisini kendi ekonomisine ba\u011f\u0131ml\u0131la\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0 biliyoruz. Son ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar \u00fclkenin \u00c7in’le ekonomik yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir zamanda ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n
Bug\u00fcn d\u00fcnyadaki hi\u00e7 bir siyasi geli\u015fmeyi bu hegemonya bunal\u0131m\u0131 ve\u00a0 m\u00fccadelesini dikkate almadan de\u011ferlendiremeyiz. Bu d\u00f6nemlerde d\u0131\u015f dinamik \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Tek tek \u00fclkelerdeki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde, iktidar blo\u011fu i\u00e7indeki m\u00fccadelelerde siyasi manevra alanlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131nda, daralt\u0131lmas\u0131nda ve nihayet ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda d\u0131\u015f dinamik kritik bir rol oynuyor. Bunu ihmal etmemek gerekir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ABD kurulu\u015fundan itibaren\u00a0 her zaman bulundu\u011fu co\u011frafyada, b\u00f6lgede egemen konumda bulunmay\u0131 \u015fiar edinmi\u015ftir. G\u00fcney ve Kuzey Amerika’ya yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalesini \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, bu anlay\u0131\u015fla, \u0130ngilizleri, Frans\u0131zlar\u0131, \u0130spanyollar\u0131 b\u00f6lgeden kovmu\u015f, bu co\u011frafyada kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na kar\u015f\u0131 olan ekonomik-siyasal geli\u015fmelere m\u00fcmk\u00fcn olan her … Okumaya devam et