Kapitalist sistem 60’lar\u0131n ortas\u0131ndan, SSCB’nin resmen \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc 90’lara kadar azalan kar oranlar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla s\u00fcre\u011fenle\u015fen stagnasyon ve resesyon ko\u015fullar\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc (Ge\u00e7erken, bu halin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131,\u00a0esas olarak, kapitalist sistemin i\u00e7sel i\u015fleyi\u015f mant\u0131\u011f\u0131yla izah edilebilir. Ancak sosyalist d\u00fcnya sisteminin var oldu\u011fu ko\u015fullarda kapitalist sistemin jeo-ekonomi-politik hareket alan\u0131 daralm\u0131\u015ft\u0131. Bu ger\u00e7e\u011fi de ihmal etmemek gerekir.) Sistemin bu halden \u00e7\u0131kmak i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu ara\u00e7 global \u00f6l\u00e7ekte finansalla\u015fma oldu. Bunun olmazsa olmaz\u0131, menkul k\u0131ymetlerin uluslararas\u0131 d\u00fczeyde hi\u00e7 bir engelle kar\u015f\u0131la\u015fmadan hareket kabiliyetine sahip olmas\u0131yd\u0131. Bu da onun jeo-ekonomi-politik bir sorun oldu\u011funu g\u00f6sterir. Emperyalist sald\u0131rganl\u0131k, \u00fclke i\u015fgalleri, dolayl\u0131 i\u015fgaller, “renkli devrimler” bu \u00e7er\u00e7evede anlamland\u0131r\u0131labilir. Bilindi\u011fi gibi, \u00a02000’li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda finansalla\u015fma e\u011filimi zirve yapt\u0131. Bu e\u011filimin varaca\u011f\u0131 yer, \u00a0yeniden ba\u015fa sarma, daha a\u011f\u0131r bir \u00a0stagnasyon ve resesyon d\u00f6ng\u00fcs\u00fc i\u00e7inde debelenme olacakt\u0131. Sistem halen bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisindedir.<\/p>\n
Bu s\u00fcrecin T\u00fcrkiye ekonomisine etkilerini bug\u00fcn s\u00fcrecin \u00f6nceki evrelerine g\u00f6re daha net olarak g\u00f6rebiliyoruz. Sistemin global \u00f6l\u00e7ekte finansalla\u015fmas\u0131n\u0131n esas g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinden birisi, T\u00fcrkiye gibi “\u00e7evre” tabir edilen \u00a0\u00fclkelere sermaye ak\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Yani \u00e7evre ekonomilerinin bor\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bol bor\u00e7 parayla bol keseden harcamalara te\u015fvik edilmesidir. Harcad\u0131k\u00e7a, daha fazla borca ihtiya\u00e7 duymas\u0131, nihayet, bor\u00e7 bata\u011f\u0131 i\u00e7inde bo\u011fulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ak\u0131\u015fkan “s\u0131cak para” g\u00fcvenli ko\u015fullarda y\u00fcksek kazanc\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Siyasal, toplumsal ko\u015fullar\u0131n y\u00fcksek kazan\u00e7 olana\u011f\u0131n\u0131 vaat etmesi gerekir. T\u00fcrkiye son \u00fc\u00e7 y\u0131ldan beri s\u00f6z konusu sermaye i\u00e7in “istikrarl\u0131” bir \u00fclke stat\u00fcs\u00fcnde de\u011fildir. Asl\u0131nda bu hale yol a\u00e7an bizatihi finansalla\u015fma s\u00fcrecinin kendisidir. “S\u0131cak para” tan\u0131m itibar\u0131yla, k\u0131r\u0131lganla\u015ft\u0131ran, h\u0131zla \u00e7\u00fcr\u00fcten, toplumsal direni\u015fleri y\u00fckselten, y\u0131k\u0131c\u0131 bir dinamiktir. Yani bug\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7 i\u00e7in kimsenin \u00f6zel olarak bir komplo yapmas\u0131na gerek yoktu. S\u00fcrecin dinamizmi bu sonucu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak yarat\u0131yor. \u00dclke ekonomisi ne kadar k\u0131r\u0131lgansa, o \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u011f\u0131r tahribata u\u011fruyor.<\/p>\n
T\u00fcrkiye ekonomisi son iki \u00e7eyrekte net olarak k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun anlam\u0131 resesyondur. Bug\u00fcn derinle\u015fmekte olan bir resesyon hali vard\u0131r. Esasen dolar kurunun 3 tl’nin \u00fczerinde seyretti\u011fi \u015fartlarda, ekonomide i\u015fleri \u00e7evirmenin giderek zorla\u015faca\u011f\u0131 biraz ekonomi bilen herkesin malumuydu. T\u00fcrkiye ekonomisi bu yeni y\u0131l\u0131n ilk ay\u0131nda resesyon a\u015famas\u0131n\u0131n derinle\u015fece\u011finin \u00a0i\u015faretlerini vermektedir. \u00a0Muhtemelen d\u00f6viz kuru tekrar y\u00fckseli\u015f e\u011filiminde olacak, Merkez Bankas\u0131 \u00fczerindeki siyasal bask\u0131lar onun bu duruma etkili, daha do\u011frusu, ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde m\u00fcdahale etmesini engelleyecektir. Y\u00fckselen kurun ate\u015fini ger\u00e7ek\u00e7i bir faiz oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilir. \u00d6yle “0” bilmem ka\u00e7larla halledilebilecek bir sorun de\u011fildir. Ancak M.Bankas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekeni yapamamakta, \u00a0utanga\u00e7 hamlelerle i\u015fi idare etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu ay i\u00e7inde ABD’de, Trump y\u00f6netimi i\u015f ba\u015f\u0131 yapacakt\u0131r. Trump’\u0131n ekonomi politikas\u0131, yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalardan izlenebildi\u011fi kadar\u0131yla, ilk etapta in\u015faat ve onunla alakal\u0131 sekt\u00f6rlere kaynak aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. Bu parasal kayna\u011f\u0131n bir trilyon dolar civar\u0131nda olaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Trump y\u00f6netimi ilk iki y\u0131l\u0131nda bu sayede \u00fclkede b\u00fcy\u00fcme ve istihdam yaratmay\u0131 planlamaktad\u0131r. Elbette bu \u00f6nlemlerle \u00a0ABD ekonomisinin bunal\u0131m\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmez, ancak ekonomiye etkisi bir ka\u00e7 y\u0131l s\u00fcrebilecek, hatta bu sayede belki Trump’\u0131n bir d\u00f6nem daha devam etmesini temin edebilecek bir soluk ald\u0131r\u0131labilir. Sonras\u0131nda mevcut bunal\u0131m\u0131n daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. S\u00f6z konusu olan, azalan kar oranlar\u0131, stagnasyon,resesyon, finansalla\u015fma ve tekrar stagnasyon ve resesyon k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcs\u00fc i\u00e7inde debelenen sistemin \u00e7\u0131kmaz halidir.<\/p>\n
Trump, e\u011fer ekonomik \u00f6nceli\u011fini se\u00e7im kampanyas\u0131 s\u00fcresince s\u0131k s\u0131k dile getirdi\u011fi \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirebilirse, \u00a0“s\u0131cak para” manya\u011f\u0131 halinde getirilmi\u015f T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerin i\u015fi daha da zorla\u015f\u0131r. Ancak hayli y\u00fcksek faiz \u00f6deyerek para bulabilirler. Yetmez, \u00fclkelerin siyasal ve toplumsal ko\u015fullar\u0131 sermaye sahipleri taraf\u0131ndan daha fazla sorgulanmaya ba\u015flan\u0131r. Nitekim, parlamentoda ba\u015fkanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrerken d\u00f6viz kurunun dramatik \u015fekilde yukar\u0131ya do\u011fru ivme kazanmas\u0131ndan sonra uluslararas\u0131 sermayenin ba\u015fkanl\u0131k sorununu “siyasal istikrar” ad\u0131na olumlu g\u00f6rmedi\u011fi, \u00a0bir ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal rejimi olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ba\u015fkanl\u0131k konusunu, k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131n, \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n artmas\u0131 olarak yorumlad\u0131\u011f\u0131 pekala iddia edilebilir.<\/p>\n
Mevcut durumda, d\u00f6viz kurundaki art\u0131\u015f zaten enflasyonist bask\u0131lar yarat\u0131yor. Ekonominin k\u00fc\u00e7\u00fclmesi y\u00f6n\u00fcnde bas\u0131nc\u0131 artt\u0131r\u0131yor. \u00a0Faiz art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n da benzer y\u00f6nde bask\u0131lar yapaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Yani bir b\u0131y\u0131k\/sakal a\u00e7maz\u0131 s\u00f6z konusudur. \u00a0\u00d6yleyse, d\u00fc\u015f\u00fck faiz oran\u0131, bol para, kredili sat\u0131\u015flarla beslenen geni\u015f yanda\u015f kitlenin yanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131n ortadan kalkmas\u0131 beklenebilir. Bu ko\u015fullar\u0131n ortadan kalkm\u0131\u015f olmas\u0131 burjuvazinin iktidar\u0131n\u0131n da ortadan kalkmas\u0131 anlam\u0131na gelmez elbette. Tayyip Erdo\u011fan burjuvazinin politikac\u0131s\u0131d\u0131r. O olmazsa, pekala burjuvazi ba\u015fka birilerine i\u015f verir. Ba\u015fka bir tayyip bulur.<\/p>\n
Son bir nokta, ya da tekrar olsun, AKP rejimi bir se\u00e7imle, referandumla gitmez. Bir se\u00e7im ya da referandum kayb\u0131 sadece onun bir darbe almas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu rejimin yazg\u0131s\u0131, jeo-ekonomik-politik ko\u015fullardaki geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131d\u0131r. S\u00f6nme e\u011filimindeki emperyalist hegemonik g\u00fcc\u00fcn bu konumunu s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in neo-liberal ekonomik ara\u00e7larla hayati bir hamle yapt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, bu hamlenin seyri, yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, bundan sonra yol a\u00e7aca\u011f\u0131 sonu\u00e7lar, rejimin yazg\u0131s\u0131n\u0131n belirlenmesinde belirleyici bir rol oynayacakt\u0131r. \u00a0AKP de bunu iyi g\u00f6r\u00fcyor, s\u00fcrekli manevra yapma ihtiyac\u0131 duyuyor. Alan\u0131 darald\u0131k\u00e7a bu ihtiyac\u0131 daha fazla duyuyor. Hatta \u015fimdi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, uluslararas\u0131 ba\u011flam\u0131ndan g\u00f6rece serbestle\u015fip, bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcyor. Yeniden o ba\u011flam\u0131na tutunabilmek ad\u0131na Trump’\u0131 bir \u015fans olarak de\u011ferlendirmek istiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kapitalist sistem 60’lar\u0131n ortas\u0131ndan, SSCB’nin resmen \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc 90’lara kadar azalan kar oranlar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla s\u00fcre\u011fenle\u015fen stagnasyon ve resesyon ko\u015fullar\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc (Ge\u00e7erken, bu halin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131,\u00a0esas olarak, kapitalist sistemin i\u00e7sel i\u015fleyi\u015f mant\u0131\u011f\u0131yla izah edilebilir. Ancak sosyalist d\u00fcnya sisteminin var oldu\u011fu ko\u015fullarda … Okumaya devam et