Anglo-amerikan finans oligar\u015fisinin hegemonyas\u0131 dolar ve petrol ba\u011flant\u0131s\u0131 ya da petro-dolar \u00fczerinde y\u00fckselir. ABD’nin Vietnam maceras\u0131n\u0131n da te\u015fvik etti\u011fi devasa askeri harcamalar\u0131 nedeniyle, Bretton Woods 1971’de \u00e7\u00f6kt\u00fckten sonra dolar\/alt\u0131n standard\u0131n\u0131n yerine, dolar\/petrol standard\u0131 ikame edilmi\u015fti. Bu sayede dolar\u0131n saltanat\u0131 ve ABD hegemonyas\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmi\u015fti.<\/p>\n
\u00d6yleyse, ABD dolar\u0131n rezerv para olarak anlam\u0131n\u0131 korumak zorundad\u0131r. Bunun i\u00e7inse, rezerv paran\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde dola\u015f\u0131mda oldu\u011fu petrol kaynaklar\u0131n\u0131 ve trafi\u011fini kontrol etmesi ya\u015famsal bir \u00f6neme sahiptir. Rockefeller ailesine yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131nan Kissinger bir keresinde, “enerji kaynaklar\u0131n\u0131 kontrol eden hemen hemen b\u00fct\u00fcn \u00fclkeleri, paray\u0131 kontrol eden b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 kontrol eder” demi\u015fti (Bunu 1973’de s\u00f6yledi\u011fi vakit, ham petrol fiyat\u0131 y\u00fczde d\u00f6rt y\u00fcz artm\u0131\u015ft\u0131). Bu \u00e7er\u00e7evede, petro- dolar enerji ve paran\u0131n kesi\u015fti\u011fi yerde zuhur ediyor.<\/p>\n
\u015eimdi ABD’deki stratejistlerin (hem neo-conlar\u0131n hem de Brzezinski \u00e7evresinin) bu bak\u0131mdan aralar\u0131nda bir farkl\u0131l\u0131k yok. Neyin kendileri i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6neme sahip oldu\u011funu biliyorlar. Farkl\u0131l\u0131k \u015furada: Neo-conlar, “petrol \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla trafi\u011fini kontrol edelim, \u00f6ncelik budur” diyorlar. Brzezinski \u00e7evresi, ” Rusya ve \u00c7in gibi ABD’ye rakip, onun d\u00fcnya \u00fczerinde kontrol kurmas\u0131n\u0131 engelleyebilecek \u00fclkeleri ku\u015fat\u0131p, etkisiz hale getiremezsek, petrol noktalar\u0131n\u0131, d\u00fcnyan\u0131n ekonomik olarak en avantaj vaat eden Avrasya anakaras\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla petro-dolar hegemonyas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremeyiz” diyorlar.<\/p>\n
Buna g\u00f6re, neo-conlar\u0131n etkin oldu\u011fu Bush y\u00f6netimleri, petrol noktalar\u0131n\u0131n, ya da BOP b\u00f6lgesinin kontrol\u00fcn\u00fc \u00f6ne koyan stratejiler izlediler. Obama y\u00f6netimleri, ba\u015flarda neo-conlar\u0131n stratejilerini uygulamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler ancak giderek Brzezinski stratejisini \u00f6ne \u00e7\u0131karmaya ba\u015flad\u0131lar. G\u00fcrcistan, Tibet, Sincan, Ukrayna hamleleri bu do\u011frultudaki giri\u015fimler olarak okunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u015eimdi \u015funu tespit etmek laz\u0131m, so\u011fuk sava\u015f bitmedi, sadece yeniden formatland\u0131. Yenilendi. (So\u011fuk Sava\u015f, 2.D.Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda da yeni ba\u015flamam\u0131\u015f, \u00a0yeniden formatlanm\u0131\u015ft\u0131. \u00a0So\u011fuk Sava\u015f, Sovyet Devrimi’nden sonra 1924’teki “tek \u00fclkede sosyalizm” siyasetine kar\u015f\u0131 olarak ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131) Var\u015fova Pakt\u0131 ortadan kalkt\u0131 ama sava\u015f\u0131n \u00fczerinde y\u00fckseldi\u011fi \u00f6teki ayak olan NATO varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fleyerek s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Emperyalistlerin sald\u0131rgan, militarist giri\u015fimlerini d\u00fcnya kamuoyu nezdinde me\u015frula\u015ft\u0131rabilmek i\u00e7in yeni bir “SSCB” ye (siyasal rejiminin niteli\u011finin \u00f6nemi yok) \u00a0ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Bunu yaratmak yolunda epey mesafe ald\u0131lar.<\/p>\n
Bug\u00fcn ABD emperyalist hegemonyas\u0131n\u0131n maruz kalm\u0131\u015f oldu\u011fu jeo-ekonomi-politik krizi, so\u011fuk sava\u015ftan itibaren onun kendisini tamamen SSCB ger\u00e7ekli\u011fine g\u00f6re programlam\u0131\u015f olmas\u0131yla ba\u011flant\u0131land\u0131rmak gerekir. Yani, SSCB tablodan \u00e7ekilince, onun da bir hegemonik g\u00fc\u00e7 olarak, \u00a0var olma nedeni ortadan kalkm\u0131\u015f oldu. Mesele, bunu kabule yana\u015fm\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. Bu tav\u0131r, onun tehlikeli \u015fekilde ger\u00e7eklikten kopmu\u015f oldu\u011funun g\u00f6stergesidir.<\/p>\n
Burada ge\u00e7erken bir saptama daha yapmam gerekiyor. Anglo-amerikan veya Atlantik emperyal yap\u0131 (bunun i\u00e7inde Hollanda’n\u0131n tarihsel ve adeta kataliz\u00f6r rol\u00fcn\u00fc ihmal etmemek laz\u0131m) , ta ba\u015ftan kendisini global bir referans \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde, deniz a\u015f\u0131r\u0131 veya k\u0131talararas\u0131 maddi ve k\u00fclt\u00fcrel kaynaklar\u0131n (sermaye, emek-g\u00fcc\u00fc, teknik, ideoloji vs) s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc bir anlay\u0131\u015fla hareketlili\u011fi, trafi\u011fi i\u00e7inde olu\u015fturmu\u015ftur (Britanya, ABD, Avustralya, Y.Zelanda, k\u0131smen Kanada,G.Afrika aras\u0131ndaki kurucu trafi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u00fcz. Sanayi Devrimi’ni de Britanya’da olanakl\u0131 k\u0131lan bu trafik olmu\u015ftur). Yani global \u00f6l\u00e7ek onun i\u00e7in varolu\u015fsald\u0131. Elbette kapitalizm i\u00e7inde globalist e\u011filim ta ba\u015ftan verilidir. Bunu ilk realize edecek ko\u015fullara sahip olanlar, \u00a0Hollanda’y\u0131 da ihtiva edecek \u015fekilde, Anglo-sakson kapitalistleri olmu\u015ftur.<\/p>\n
Ancak kolonyal, emperyalist kapitalist birikim i\u015ftah\u0131 \u00a0bu globalist e\u011filimin kontrolden \u00e7\u0131kmas\u0131 sonucunu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu i\u015ftah\u0131, Frans\u0131z emperyalizminin, biraz daha sonra Alman emperyalizminin \u00a0ayn\u0131 globalist itkilerle devreye girmesiyle birlikte olu\u015fan rekabet ortam\u0131 da te\u015fvik etmi\u015ftir tabii. Ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fini yitirmi\u015f idealist bir ak\u0131l, isterseniz, vizyon jeo-ekonomi-politik davran\u0131\u015flara hakim olmu\u015ftur.<\/p>\n
Burada, Anglo-amerikan anlay\u0131\u015f bak\u0131m\u0131ndan ay\u0131r\u0131c\u0131 olan nokta, Locke\u00e7u siyasal liberalizme referans veren, \u00a0(mesela \u00f6zerk toplumsal olu\u015fumlar\u0131n zay\u0131f oldu\u011fu Fransa’daki gibi) bir merkezi devlet akl\u0131n\u0131n bariz kontrol\u00fc olmaks\u0131z\u0131n, e\u015fitsiz ve hiyerar\u015fik (“gemisini kurtaran kaptan” anlay\u0131\u015f\u0131) “kendi kendisini reg\u00fcle eden toplum” tahayy\u00fcl\u00fcn\u00fcn, daha do\u011frusu yan\u0131lsamas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu idealist-globalist d\u00fcrt\u00fcleri te\u015fvik etmekle kalmay\u0131p, tamamen kontrolden \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011ful, \u00f6zerk ama piramidal anlamda kat\u0131 hiyerar\u015fik oligar\u015fik yap\u0131lar, s\u00f6z konusu liberalist ill\u00fczyon sayesinde (\u0130ll\u00fczyon, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6zerk g\u00f6r\u00fcnen toplumsal yap\u0131lar, devlet \u00fczerinde kontrol sa\u011flayarak devleti kullan\u0131yorlar. Devletin emperyal kapitalist yap\u0131n\u0131n olu\u015fumunda, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinde ba\u015fat bir rol\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Siyasal liberalist ideoloji sayesinde devlet bu \u00e7o\u011ful g\u00f6r\u00fcnen \u00f6zerk toplumsal olu\u015fumlar aras\u0131nda g\u00f6zden saklan\u0131yor) kendilerini toplumsal olarak me\u015frula\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Globalist vah\u015fet tiyatrosu Locke\u00e7u siyasal liberalizm olmadan anla\u015f\u0131lamaz.<\/p>\n
1905 Rus-Japon sava\u015f\u0131ndan sonra Rusya, Avrasya hedefi dolay\u0131s\u0131yla, Bat\u0131’n\u0131n jeo-ekonomi-politik doktrinin merkezi haline gelmi\u015ftir. Avrasya, hegemonik Britanya \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7in (jeo-ekonomi-politik manada) pivot b\u00f6lge haline geliyor. Asl\u0131nda, Rus-Japon sava\u015f\u0131nda Britanya’n\u0131n rol\u00fcne pek de\u011finilmiyor. Oysa, Japonya sava\u015f\u0131n \u00f6ncesinde Britanya ile bir ittifak yap\u0131yor. \u00c7ok \u00f6nemli parasal, askeri yard\u0131mlar al\u0131yor. Belli bir haz\u0131rl\u0131k evresinden sonra sava\u015fa giri\u015fiyor. Rus devrimlerini tart\u0131\u015f\u0131rken bu d\u0131\u015fsal ba\u011flam\u0131, yani Rusya’n\u0131n jeo-ekonomi-politik anlamda eksen bir \u00fclke haline gelmi\u015f olmas\u0131n\u0131 ihmal etmememiz gerekiyor. Devrimler b\u00fcy\u00fck muktedirlerin a\u00e7mazlar\u0131, birbirlerine d\u00fc\u015fmeleri ve sosyal olarak g\u00fc\u00e7s\u00fczlerin direni\u015finin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde patlak veriyor.<\/p>\n
19yy’\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren Britanya, olas\u0131 b\u00fct\u00fcn rakiplerini tasfiye etmek i\u00e7in stratejiler geli\u015ftiriyor. Rusya’daki (aralar\u0131nda Herzen gibi muhafazakarlar\u0131n, Bakunin gibi anar\u015fistlerin de bulundu\u011fu) \u00e7o\u011fu muhalifi ve muhalif hareketi destekliyor. Geli\u015ftirdi\u011fi stratejiler, manip\u00fclasyonlar ve r\u00fc\u015fvetlerle Rusya’n\u0131n, jeo-ekonomi-politik ger\u00e7ekleri hilaf\u0131na, Almanya’ya kar\u015f\u0131 sava\u015fmas\u0131n\u0131 temin ediyor (1.Sava\u015f y\u0131llar\u0131nda Rusya’daki Britanya b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi olan oligar\u015fik Round Table \u00fcyesi G.Buchanan an\u0131lar\u0131nda, devrin Rus d\u0131\u015f bakan\u0131 olan Sazanov’dan -Stolipin’in kay\u0131n biraderiydi- Britanya’n\u0131n dostu, Britanya’n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet eden ki\u015fi olarak s\u00f6z ediyor. Sazanov bu dostlu\u011fu daha ileri vard\u0131r\u0131p, Polonya’ya \u00f6zerklik vaat edince, \u00c7ar taraf\u0131ndan g\u00f6revden al\u0131yor)<\/p>\n
Mesela bak\u0131n\u0131z Britanya, 1.D.Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda, izledi\u011fi politikalarla, \u00a0rakip imparatorluklar\u0131n tamam\u0131n\u0131 tasfiye ediyor.Otuzlarda d\u00fcnyan\u0131n hem alan hem de n\u00fcfus olarak b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kontrol\u00fc alt\u0131na al\u0131yor. Emperyalist kulvarda y\u00fckselen ABD tek olas\u0131 rakibi oluyor. Zaten onu kontrol\u00fc alt\u0131na almak i\u00e7in de 19.yy’dan itibaren \u00a0stratejiler geli\u015ftirmeye devam ediyor. \u00d6rnekse, 1929 Bunal\u0131m\u0131’n\u0131 bir “Amerikan Bunal\u0131m\u0131” haline getirmek i\u00e7in gereken ne varsa, yap\u0131yor.<\/p>\n
Her neyse. ABD gemilerle ta\u015f\u0131nan petrol varillerinde sadece dolar\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131; petrol akan boru hatlar\u0131ndan sadece dolar\u0131n akmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nlemler almak istiyor. Amerikan y\u00fczy\u0131l\u0131n\u0131n ancak bu \u015fekilde tesis edilebilece\u011fine inan\u0131yor.<\/p>\n
Suriye sorunu, ABD bak\u0131m\u0131ndan, Brzezinski’nin teorisinin daha mant\u0131kl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi. ABD’nin Ukrayna’ya, olduk\u00e7a ahmak\u00e7a da olsa, el atmas\u0131 izlenecek strateji bak\u0131m\u0131ndan bir t\u00fcr d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olarak da g\u00f6r\u00fclebilir. C.Rice hakl\u0131d\u0131r. Rusya, tedarik\u00e7i bir \u00fclke olarak, yenilenen so\u011fuk sava\u015f\u0131 \u00e7ok fazla s\u00fcrd\u00fcremez (SSCB’nin ekonomik sorunlar\u0131n\u0131 \u015fiddetlendiren en \u00f6nemli etkenlerden birisi ham petrol fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi olmu\u015ftur). Ancak ABD de bu ekonomik durumuyla fazla dayanamaz. \u00a0Kald\u0131 ki Rusya askeri bak\u0131mdan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fclkedir. Bat\u0131’n\u0131n sand\u0131\u011f\u0131 kadar zay\u0131f de\u011fildir (Tabii kendi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar da g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fildir). ABD ve AB ekonomisi olas\u0131 bir sava\u015f\u0131 kald\u0131rabilecek durumda de\u011fildir.<\/p>\n
\u00dcstelik \u015fartlar, \u00c7in ve Rusya’y\u0131 birlikte davranmaya sevk etmektedir. Rusya d\u00fc\u015ferse, \u00c7in de d\u00fc\u015fer. Bug\u00fcn ABD sava\u015f makinesini geriletebilecek tek askeri g\u00fc\u00e7 Rusya’d\u0131r. ABD sava\u015f makinesi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00c7in’in sava\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn esamisi dahi okunamaz. \u00c7in ekonomisiyle, Rusya askeri g\u00fcc\u00fcyle -ikisi beraber- emperyalizmin ilerlemesini durdurabilirler.<\/p>\n
Tedarik\u00e7i bir \u00fclke olarak Rusya, ham petrol fiyatlar\u0131ndaki piyasa manip\u00fclasyonlar\u0131ndan (mesela Afganistan’a Sovyet m\u00fcdahalesi sonras\u0131nda emperyalistler,OPEC’i kullanarak b\u00f6yle bir manip\u00fclasyona ba\u015fvurmu\u015f, ham petrol fiyatlar\u0131n\u0131 dramatik olarak d\u00fc\u015f\u00fcrerek Sovyet ekonomisine a\u011f\u0131r bir darbe vurmu\u015flard\u0131) fazla etkilenmemek i\u00e7in \u00c7in ve Hindistan gibi b\u00fcy\u00fck t\u00fcketicilerle uzun vadeli enerji angajmanlar\u0131na giri\u015fmek zorundad\u0131r). \u00c7in de, ABD ekonomisini dolara yat\u0131r\u0131m yaparak fonlama politikas\u0131ndan vazge\u00e7meli ya da bu politikay\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmelidir. Ancak \u00c7in y\u00f6netimi \u00fczerinde etkili olan \u00a0mevcut pro-Amerikan politikan\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinden yana ki\u015fi, grup ve lobiler oldu\u011funu tahmin etmek de zor de\u011fildir.<\/p>\n
Bundan ba\u015fka, \u00c7in i\u00e7in Do\u011fu \u00c7in Denizi ya\u015famsal \u00f6neme sahiptir. D\u00fcnya pazarlar\u0131yla en \u00f6nemli ba\u011flant\u0131 kurma noktas\u0131d\u0131r. Burada ABD’nin m\u00fcttefikleri olan Japonya ve G.Kore ve Filipinler gibi \u00fclkelerle \u00f6nemli ihtilaflar\u0131 vard\u0131r. Bu ihtilaflar\u0131 Rusya fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc kendisinden yana devreye sokmadan a\u015famaz. Rusya’n\u0131n da, daha kuzeyde bulunan ve zengin hidrokarbon kaynaklar\u0131na sahip Sakhalin Adalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Japonya ile ihtilaf\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Bu b\u00f6lgede Rusya ve \u00c7in’in birlikte hareket edecekleri anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Rusya ve \u00c7in’in, 2.Sava\u015f sonras\u0131nda, Almanya ve Fransa’n\u0131n aralar\u0131nda kurduklar\u0131 ara\u00e7sal ili\u015fkiye benzer bir i\u015fbirli\u011fine gereksinimleri var. Bilindi\u011fi gibi, Almanya’n\u0131n i\u015fgal edilerek b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir \u00fclke konumundan kurtulabilmesi i\u00e7in Fransa’n\u0131n siyasal deste\u011fine, i\u015fbirli\u011fine gereksinimi vard\u0131. Fransa’n\u0131n ise ekonomik olarak Almanya’n\u0131n enerjisine ihtiyac\u0131 vard\u0131 ( 20.yy’da AB fikrinin en \u00f6nemli kurucu akl\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen Frans\u0131z ekonomi-politikac\u0131s\u0131, diplomat Jean Monnet’nin \u00a0an\u0131lar\u0131 bu bak\u0131mdan \u0131\u015f\u0131k tutucudur). AB, esas olarak bu iki \u00fclke aras\u0131ndaki b\u00f6yle bir ara\u00e7sal ili\u015fkiden \u00e7\u0131kt\u0131. SSCB’ye g\u00f6re kendisini programlam\u0131\u015f bir \u00fclke olarak ABD de bu i\u015fbirli\u011fine destek oluyordu. 1950’de, esas olarak ABD taraf\u0131ndan \u0131smarlanm\u0131\u015f, Fransa taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f, Schuman Bildirgesi tabir edilen, AB kuruculu\u011fu yolunda at\u0131lm\u0131\u015f ilk somut ad\u0131m olan \u00c7elik\/K\u00f6m\u00fcr Birli\u011fi antla\u015fmas\u0131, \u00f6zellikle Fransa’n\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ekonomik avantajlar\u0131 elde etmesi yan\u0131nda, asl\u0131nda i\u015fgal edilmi\u015f, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f Almanya’n\u0131n SSCB’ye kar\u015f\u0131 yeniden silahland\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi bir \u00f6rt\u00fck plan\u0131 ihtiva ediyordu. SSCB alt edilmeden Almanya bu “ma\u011flup \u00fclke” konumundan \u00e7\u0131kamaz, AB bug\u00fcnk\u00fc form ve i\u00e7eri\u011fiyle olu\u015fturulamazd\u0131. Bug\u00fcn ABD, bu iki \u00fclkenin “\u00f6k\u00fcz \u00f6ld\u00fc ortakl\u0131k bitti” demelerine mani olmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
Gelgelelim, Almanya ve G\u00fcney Avrupa’n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc Ukrayna sorunu etraf\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak bir kap\u0131\u015fmada ABD ile sonuna kadar y\u00fcr\u00fcmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ukrayna meselesinde, son g\u00fcnlerde, \u00a0Almanya’n\u0131n frene basm\u0131\u015f olmas\u0131 bundand\u0131r. Alman ekonomisinin Rus ve \u00c7in ekonomisine ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 son on y\u0131lda dramatik olarak artm\u0131\u015ft\u0131r. 2013’te b\u00fct\u00fcn Avrupa’y\u0131 derinden sarsan krizden Almanya’n\u0131n \u015fimdiye kadar pek yara almam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n nedeni \u00c7in ve Rusya ile olan ticaretidir (ge\u00e7en y\u0131l \u00c7in’in Almanya’dan makine ve teknoloji ithalat\u0131 rekor rakamlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131). \u0130ngiliz ba\u015fbakan\u0131 da Rusya’ya kar\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar konusunda hevesli olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ifade etmi\u015fti. Yaln\u0131z Londra \u015fehrindeki Rus yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n 50 milyar dolar civar\u0131nda oldu\u011funu \u0130ngiliz gazetelerinden okumu\u015ftuk. Bir ba\u015fka konu, Rus petrol\u00fcn\u00fcn ve gaz\u0131n\u0131n AB \u00fclkeleri i\u00e7in vazge\u00e7ilemeyecek kadar ekonomik olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Avrupa’da Yunanistan kriziyle patlak veren ekonomik sorunlar, bir \u00e7ok ekonomistin dikkat \u00e7ekmi\u015f oldu\u011fu gibi, ABD finans oligar\u015fisinin \u00e7abalar\u0131yla olu\u015fmu\u015ftur. ABD, avro’ya dayanan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir AB siyasetine izin vermek istememektedir (E\u011fer AB kendi b\u00f6lgesinde egemen bir g\u00fc\u00e7 olacaksa, bunun \u00f6nko\u015fulu sa\u011flam bir paraya sahip olmakt\u0131r). ABD, AB’ye Rus saplant\u0131s\u0131na sahip D.Avrupa’n\u0131n \u00fcyeli\u011fini bu amac\u0131na hizmet etmesi i\u00e7in empoze etmi\u015ftir. \u00c7in, 2009’da, b\u00fcy\u00fck krizi izleyen g\u00fcnlerde, \u00a0dolara olan g\u00fcvenlerinin kaybolmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ticaret fazlalar\u0131 i\u00e7in avro’yu da kullanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Yunan krizi de o s\u0131ralarda patlad\u0131. AB \u00fclkeleri avronun gelece\u011fini tart\u0131\u015f\u0131r oldular.<\/p>\n
ABD’nin d\u00fcnya istikrar\u0131n\u0131 bozucu sald\u0131rgan politikalar\u0131, \u00e7ok say\u0131da \u00fclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131yla \u00e7at\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6rnekse, \u00c7in bug\u00fcn ham petrol ithalat\u0131n\u0131n y\u00fczde 58 ‘ini Orta Do\u011fu \u00fclkelerinden temin ediyor. Son on k\u00fcsur y\u0131ldan beri ABD ve m\u00fcttefikleri bu b\u00f6lgenin siyasal istikrar\u0131 aleyhine askeri ve ter\u00f6rist faaliyetlerde bulunmaktad\u0131rlar. Bu durum sadece b\u00f6lge \u00fclkelerinin ekonomilerini de\u011fil, onlarla ticari ili\u015fkiler i\u00e7inde olan \u00fclke ekonomilerini de olumsuz \u015fekilde etkiliyor. \u0130stikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n transferi gibi bir tehlikeyi s\u00fcrekli olarak canl\u0131 tutuyor. \u00c7in’in 2006’daki ham petrol t\u00fcketimi g\u00fcnl\u00fck 3,5 milyon varil civar\u0131ndayd\u0131. Bu rakam\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on be\u015f y\u0131l i\u00e7inde 4 kat artmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n
Rusya, a\u015fama a\u015fama yap\u0131m\u0131 tamamlanmakta olan (birinci k\u0131sm\u0131 2006’da bitmi\u015fti) Do\u011fu Sibirya-Pasifik Okyanusu Boru Hatt\u0131 (ESPO) ile Japonya, \u00c7in, G.Kore, Singapur dahil bir \u00e7ok Asya \u00fclkesine nispeten ucuz \u00a0(bunda siyasal istikrars\u0131zl\u0131ktan kaynaklanan fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131n olmamas\u0131 bir etkendir) ve b\u00fcy\u00fck miktarlarda ham petrol ihra\u00e7 edebilecektir. \u00a0\u00dcstelik \u00c7in ile Rusya aras\u0131nda akdedilmi\u015f bir antla\u015fmayla ulusal paralarla bir al\u0131\u015fveri\u015f \u00a0m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Bu boru hatt\u0131n\u0131n kapasitesinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131, onu b\u00f6lge \u00fclkeleri bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir ekonomik olanak haline getirecektir. Bu durumda, bir \u00e7ok Orta Do\u011fu \u00fclkesi, bu arada \u00c7in’in petrol ihtiyac\u0131n\u0131n y\u00fczde 25’ini temin eden S.Arabistan, t\u00fcketimi s\u00fcrekli artan (\u00c7in \u015fu an da d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck petrol ithalat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra birinci olmas\u0131 beklenmektedir) bir al\u0131c\u0131s\u0131ndan mahrum kalacakt\u0131r. Amerikan dolar\u0131 \u00f6nemli rezerv para biriktiricilerini kaybedecektir.<\/p>\n
Rusya’n\u0131n yeni boru hatlar\u0131yla bir \u00e7ok ham petrol ithalat\u00e7\u0131s\u0131 \u00fclke i\u00e7in ba\u015f tedarik\u00e7i haline gelmesi, b\u00fct\u00fcn stratejik dengeleri alt \u00fcst edecek, d\u00fcnya jeo-ekonomi-politi\u011finde, “ipek yolu”, “baharat yolu”, “\u00dcmit Burnu’nun d\u00f6n\u00fclmesi”, “S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131” n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131yla olu\u015fmu\u015f tarihsel-siyasal olaylar ve de\u011fi\u015fimlerle k\u0131yaslanabilir (mesela Ha\u00e7l\u0131 Seferleri’nin Do\u011fu ve Bat\u0131 aras\u0131ndaki baharat ticaretiyle olan ili\u015fkisini, yol a\u00e7m\u0131\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim) yeni (askeri boyutu da dahil) siyasal geli\u015fmelerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acakt\u0131r. \u00c7in, Hindistan, Japonya gibi \u00f6nemli b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131yla ihtiya\u00e7lar\u0131 s\u00fcrekli artan b\u00fcy\u00fck ham petrol t\u00fcketicilerinin bulundu\u011fu bir co\u011frafyadan s\u00f6z ediyoruz.<\/p>\n
Bug\u00fcne kadar petrol sevkiyat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi olan bir \u00e7ok co\u011frafi noktan\u0131n, bo\u011fazlar\u0131n (Mesela, halen g\u00fcnde 15-17 milyon varil aras\u0131nda petrol\u00fcn d\u00fcnya pazarlar\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131, ba\u011flant\u0131l\u0131 boru hatlar\u0131yla beraber g\u00fcnde 4 ila 5 milyon varil ham petrol\u00fcn ge\u00e7ti\u011fi S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131, yine g\u00fcnde 3 milyon varile \u00a0yak\u0131n ham petrol\u00fcn ge\u00e7i\u015f yolu \u00fczerinde bulunan \u0130stanbul ve \u00c7anakkale Bo\u011fazlar\u0131’n\u0131n, g\u00fcnde 3 k\u00fcsur milyon varil ham petrol\u00fcn ge\u00e7i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 Bab-el Madeb bo\u011faz\u0131 ve G\u00fcney Asya’da g\u00fcnde 15 milyon varilden \u00e7ok ham petrol\u00fcn ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Malacca Bo\u011faz\u0131) ticari \u00f6nemleri, bir \u00e7o\u011funun siyasal \u00f6nemleri dramatik olarak azalacakt\u0131r. \u00a0B\u00f6yle bir geli\u015fmenin radikal siyasal sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda ba\u015f\u0131n\u0131 Rockefeller ailesinin \u00e7ekti\u011fi ABD ve Britanya tekellerinin \u00a0 petrol\u00fc uluslararas\u0131 ticaretin en \u00f6nemli ve en stratejik mal\u0131 \u00a0yapmak istedikleri biliniyor. Bu durumu g\u00f6zlemleyen Stalin y\u00f6netimi, SSCB Bilimler Akademisi’nden \u00a0petrol ya da daha genel olarak hidrokarbon enerji kaynaklar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri ve gelece\u011fiyle bir \u00e7al\u0131\u015fma yapmas\u0131n\u0131 istedi. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla, hidrokarbonun fosil bir kaynak olmad\u0131\u011f\u0131, daha \u00e7ok tektonik hareketlerinin sonucu olarak olu\u015fmu\u015f olabilece\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131. Buna g\u00f6re, petrol rezervlerinin t\u00fckenmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ihmal edilecek kadar d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu, petrol, do\u011fal gaz gibi kaynaklar\u0131n kendilerini yenileme potansiyeline sahip olduklar\u0131 vurgulan\u0131yordu. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan reddedildiler, kaale al\u0131nmad\u0131lar. Son y\u0131llarda, Rus ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Sovyet ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yeniden ele al\u0131p, do\u011frulu\u011funu savundular. Rus iddialar\u0131 son zamanlarda bir \u00e7ok yazar taraf\u0131ndan dillendirilmi\u015ftir. Bir \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kaynak b\u00f6lgesinde yap\u0131lm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rmalar, rezervlerin t\u00fckenmekte oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 do\u011frulam\u0131yor. Yan\u0131 s\u0131ra, s\u00fcrekli yeni kaynaklar tespit ediliyor.<\/p>\n
\u00d6rnekse, Haiti, bu \u00fclkeye ABD taraf\u0131ndan aniden el at\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, baz\u0131 solcu yazarlar\u0131n iddia ettikleri gibi, sadece ucuz emek-g\u00fcc\u00fc kayna\u011f\u0131na kavu\u015fmak de\u011fil, as\u0131l neden, etraf\u0131ndaki sularda yo\u011fun tektonik hareketlenmelerin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00a0bu ada \u00fclkesinin petrol ve do\u011fal gaz bak\u0131m\u0131ndan zengin kaynaklara sahip oldu\u011funun tespit edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
ABD’li ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n Sovyet \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 reddetmeleri anla\u015f\u0131l\u0131r nedenlerden kaynaklan\u0131yor. ABD bir yandan, petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131n\u0131n rezervlerinin t\u00fckenmekte oldu\u011funu iddia ederek, fiyatlar \u00fczerinde kontrol kurmak; di\u011fer yandan da, petrol ve enerji rezervlerinin bulundu\u011fu ve \u00a0bu kaynaklar\u0131n nakledilmesi i\u00e7in gerekli g\u00f6r\u00fclen alanlara y\u00f6nelik askeri ve diplomatik operasyonlar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmak istiyor.<\/p>\n
\u015eimdi ABD jeo-ekonomi-politik olarak geriliyor. En b\u00fcy\u00fck sorunu Avrasya’y\u0131 kontrol\u00fc alt\u0131na alamamakt\u0131r. Bu kontrol olmay\u0131nca ABD hegemonyas\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi olanakl\u0131 de\u011fil. \u00a0Bu kontrol olmadan ABD ancak bir b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 derekesine d\u00fc\u015febilir.<\/p>\n
Avrasya, d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli hidrokarbon ve hidroelektrik \u00a0enerji kaynaklar\u0131n\u0131, en stratejik madenlerini, minerallerini, su kaynaklar\u0131n\u0131 (d\u00fcnyan\u0131n en uzun 6 nehri bu co\u011frafya bulunuyor), devasa bir ucuz emek-g\u00fcc\u00fc ve meta pazar\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor. Yan\u0131 s\u0131ra, Avrasya’n\u0131n bir \u00e7ok ki\u015finin ihmal etti\u011fi bir ba\u015fka zenginli\u011fiyse, bilimsel manada yeti\u015fmi\u015f de\u011ferli insan g\u00fcc\u00fcne sahip olmas\u0131d\u0131r. Rusya, \u00c7in ve ve daha g\u00fcneydeki Hindistan gibi \u00fclkelerin bilimsel kapasiteleri bir \u00e7ok Bat\u0131 \u00fclkesinden ileridedir. Son otuz y\u0131lda bu anakaran\u0131n bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara katk\u0131s\u0131, bat\u0131 \u00fclkelerinin katk\u0131s\u0131n\u0131 oransal olarak a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
ABD’nin burada bulunan ve aralar\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi s\u00fcrekli geli\u015fen Rusya, \u00c7in, \u0130ran gibi g\u00fc\u00e7lerle do\u011frudan bir \u00e7at\u0131\u015fmaya giri\u015fmesi olanakl\u0131 de\u011fildir. ABD \u015fimdi bir yandan bu g\u00fc\u00e7leri birbirlerine d\u00fc\u015f\u00fcrmek; \u00f6te yandan da, s\u00f6z konusu co\u011frafyada islamc\u0131 \u00a0(ve Ukrayna’da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi Nazi) ter\u00f6ristleri organize ederek kaosu yaymak isteyecek, bu \u00fclkelerin ekonomik istikrar\u0131n\u0131 bozma \u00e7abas\u0131na h\u0131z verecektir.<\/p>\n
ABD’nin globalle\u015fme perspektifi iddia edildi\u011fi gibi, demokrasi, insan haklar\u0131 gibi ideallere de\u011fil, \u00a0yeni-feodalizme, kaosa, ve nihayet fa\u015fizmlere, sava\u015flara referans vermektedir. Bu arada, T\u00fcrkiye gibi bir \u00fclkede de fa\u015fizmin, AKP rejimi alt\u0131nda, \u00a0y\u00fckseltmekte olmas\u0131 bu emperyal “global” perspektif kavranmadan anla\u015f\u0131lamaz. Yani emperyalizme kar\u015f\u0131 durmadan AKP rejimine; AKP rejimine kar\u015f\u0131 durmadan emperyalizme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma siyasetlerinin hi\u00e7 bir ge\u00e7erlili\u011fi yoktur.<\/p>\n