Se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n analiz edenlerin dikkat \u00e7ektikleri bir konu da, halk kitlelerinin neo-liberal parasalc\u0131 ekonomik politikalar\u0131n gere\u011fi olarak bor\u00e7, kredi, taksit sarmal\u0131 i\u00e7ine sokulmu\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fidir. Parasalc\u0131 ekonominin motoru bor\u00e7land\u0131rmad\u0131r. \u00d6zellikle son otuz k\u00fcsur y\u0131lda, global \u00f6l\u00e7ekte, s\u0131cak para ak\u0131\u015f\u0131ndaki art\u0131\u015f hemen hemen y\u00fczde 25 d\u00fczeyindedir. Global GSMH i\u00e7inde finansal varl\u0131klar\u0131n pay\u0131 d\u00f6rt misli artm\u0131\u015ft\u0131r. Global \u00f6l\u00e7ekte, finansal varl\u0131klar\u0131n de\u011feri 1980’de 10-12 trilyon civar\u0131ndayken, 2008’de patlayan kriz \u00f6ncesinde, bu varl\u0131klar\u0131n de\u011feri 200 trilyon dolara yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu finansal sermayenin bor\u00e7, kredi vererek beslendi\u011fi malumdur. Art\u0131k iktisadi durumun analizinde kullan\u0131lan \u00a0kriterler i\u00e7inde \u00a0“fert ba\u015f\u0131na bor\u00e7luluk” \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc, \u00a0“fert ba\u015f\u0131na gelir” \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcne nazaran daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim, ABD’de kriz patlak verdi\u011finde, \u00fclke fertlerinin her 100 dolarl\u0131k gelire kar\u015f\u0131l\u0131k 129 dolar bor\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu tespit edilmi\u015fti.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de de durum farkl\u0131 de\u011fildir. Bu vak’a bireylerin siyasal davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerinde etkili olmaktad\u0131r. Bor\u00e7 sarmal\u0131ndaki bireyin istikrar arayaca\u011f\u0131 a\u015fikard\u0131r. Ancak bu iktisadi ko\u015fullar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, t\u0131pk\u0131 ABD’de, Yunanistan’da ve ba\u015fka yerlerde oldu\u011fu gibi, m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Krediler, verilmi\u015f bor\u00e7lar geri d\u00f6nmezse, \u00f6denmezse, sistemin i\u015flemesi m\u00fcmk\u00fcn olamaz. Yak\u0131n bir zamanda, en \u00e7ok kredi da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f alanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelen konut sekt\u00f6r\u00fcnden ba\u015flayacak bir krizin ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/p>\n
Kredi, taksit sistemi, dar gelirli yurtta\u015flar\u0131 istikrar aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ine sokarken , bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak onlar\u0131n kendileriyle ilgili s\u0131n\u0131fsal \u00f6z alg\u0131lar\u0131n\u0131 da manip\u00fcle ediyor. Bu bak\u0131mdan maddi olanaklara kavu\u015fmak, ya\u015fam kalitelerini artt\u0131rmak \u00a0anlam\u0131nda modernle\u015fmek arzusundaki gelenek\u00e7i halk kesimleri aras\u0131nda yanl\u0131\u015f bir \u00a0“orta s\u0131n\u0131f” bilinci olu\u015fuyor. C\u00fczdan\u0131nda \u00fc\u00e7 be\u015f adet kredi kart\u0131 bulunan ki\u015fi, kendisini orta gelir grubuna dahil olarak tahayy\u00fcl edebiliyor. B\u00f6ylece d\u00fczene ba\u011flanma ihtiyac\u0131 duyuyor. Elimde bilimsel ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131 bulunmuyor, ancak sokakta yapt\u0131\u011f\u0131m g\u00f6zlemler, bu “orta s\u0131n\u0131fla\u015fma” kuruntusunun en az kentli modern halk kesimleri kadar, geleneksel halk s\u0131n\u0131flar\u0131 aras\u0131nda da yayg\u0131n oldu\u011funu g\u00f6steriyor. S\u00f6z konusu kesimlerin t\u00fcketim davran\u0131\u015flar\u0131, modern kesimlerin benzer davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 model almaktad\u0131r.<\/p>\n
Parasalc\u0131 kapitalizm girdi\u011fi her yerde balonlar yarat\u0131r. Bu balonla\u015fma sadece iktisadi bir vak’a de\u011fil, ayn\u0131 zamanda, bireylerin konumlar\u0131yla ilgili \u00f6z alg\u0131lar\u0131na dahi m\u00fcdahale eden, onu \u00e7arp\u0131tan bir i\u015fleyi\u015fe sahiptir. Ekonomik temeli patlay\u0131p, \u00e7\u00f6k\u00fcnce, sosyal sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n, siyaseti etkileyecek sosyal-psikolojik sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00a0olaca\u011f\u0131 a\u015fikard\u0131r. ABD’de, Yunanistan’da, \u0130talya’da ve ba\u015fka yerlerde sonu\u00e7lar halen dramatik bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
Sistem, ba\u015flang\u0131\u00e7ta verdiklerini, misliyle geri almaktad\u0131r : “Sana 100 dolar veriyorum, bana 129 dolar geri \u00f6demen gerekiyor”. Bor\u00e7 sarmal\u0131 i\u00e7erisine sokulmu\u015f insan\u0131n siyasal ufku daral\u0131r. Gericile\u015fir. \u00c7o\u011fu durumda, kendisini egemenlerin elinde bir rehin olarak g\u00f6r\u00fcr. Kriz patlak verdi\u011finde, bunlar\u0131n otomatik olarak sola meyledecekleri beklentisinin de, genel olarak, kuruntudan \u00f6te bir anlam\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyada ya\u015fanmakta olan vak’alar dolay\u0131s\u0131yla g\u00f6zlemlenebilmektedir. Yani, amiyane tabirle, denize d\u00fc\u015fen y\u0131lana sar\u0131labilmektedir. Bug\u00fcn halen geni\u015f halk kesimleri taraf\u0131ndan Berlusconi’lerin, Papandreu’lar\u0131n, Timo\u015fenko’lar\u0131n, Tayyip’lerin yani m\u00fcsebbiplerin kurtar\u0131c\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ortadad\u0131r.<\/p>\n
Parasalc\u0131 ekonominin bir ba\u015fka sosyal sonucu, \u00a0rant, ya\u011fma ve kumarhane ekonomisinin ba\u015fat hale gelmesi, reel ekonominin, tar\u0131m ve sanayinin \u00a0gerilemesiyle, kentlere y\u0131\u011f\u0131lan ve saflar\u0131 giderek artan fazla i\u015f g\u00fcc\u00fc i\u015flevi g\u00f6ren \u00a0n\u00fcfustur. Bu n\u00fcfus i\u00e7inde fa\u015fist diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe, \u0131rk\u00e7\u0131, gerici diktat\u00f6rl\u00fcklere taban te\u015fkil edecek, kendilerini bekledikleri bir karizmatik liderle \u00f6zde\u015fle\u015ftimeye haz\u0131r “kalabal\u0131k” \u0131n olu\u015ftu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Rant ve kumarhane ekonomisi hem burjuva s\u0131n\u0131f i\u00e7inde hem de halk s\u0131n\u0131flar\u0131 i\u00e7inde lumpenle\u015fme e\u011filimlerini g\u00fc\u00e7lendirmektedir. \u0130\u015fbirlik\u00e7i yap\u0131s\u0131n\u0131n da katk\u0131s\u0131yla burjuvazi \u00a0bu e\u011filime te\u015fnedir. Bununla birlikte, bu lumpenle\u015fme \u00a0vak’as\u0131 sadece \u00fclkemiz i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. Benzer durumdaki \u00fclkelerde ve hatta \u00a0Bat\u0131’da da, \u015fu ya bu derecede, canl\u0131 bir olgudur.<\/p>\n
Yayg\u0131n kredi sistemi, bir \u00e7ok bireyi, kendi i\u015fini kurma hayalini ger\u00e7ekle\u015ftirmeye sevk etmi\u015ftir. \u00dclkede esnafla\u015fma ve esnaf iflas\u0131 dikkate de\u011fer bir olgudur. Esnafla\u015fma e\u011filimi, AKP’nin siyasal taban\u0131n\u0131 konsolide etmektedir. Gelgelelim bu kesim, ekonomik durgunluk ve buna ilaveten b\u00fcy\u00fck sermayenin rekabeti kar\u015f\u0131s\u0131nda gayet k\u0131r\u0131lgand\u0131r. Artan iflaslar bunun g\u00f6stergesidir. Bu kesimler, ekonomik bask\u0131lar alt\u0131nda daha otoriter siyasal aray\u0131\u015flar i\u00e7erisine giriyorlar.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sanayinin, K\u0130T’lerin \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde tasfiyesi, sendikal yap\u0131lanmay\u0131 sadece nicelik olarak de\u011fil, nitelik olarak da zay\u0131flatm\u0131\u015f, sendikalarda, emekten yana siyasal programlarla ba\u011flant\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f ekonomist yakla\u015f\u0131mlar\u0131 konsolide etmi\u015ftir. Yedek i\u015f\u00e7i ordusu saflar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli geni\u015flemesi (Asl\u0131nda bu global bir sorundur. Emperyalistler \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc kendi \u00fclke emek\u00e7ilerine kar\u015f\u0131 yedek i\u015f g\u00fcc\u00fc \u015fantaj\u0131 ad\u0131na kullanmaktad\u0131rlar. Bunu sadece kendi \u00fclkelerindeki g\u00f6\u00e7men n\u00fcfusla de\u011fil, \u00c7in, Hindistan, Vietnam, Tayland,Pakistan, Banglade\u015f, Endonezya gibi \u00fclkelerdeki reel ve yedek i\u015f g\u00fcc\u00fc sayesinde de yap\u0131yorlar.) Ta\u015feron uygulamalar\u0131, sosyal g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, siyasal kay\u0131rmac\u0131l\u0131k, yanda\u015fl\u0131k, cemaat\u00e7ilik, \u015fantaj, i\u015fini kaybetme korkusu gibi etkenler de \u00fclkemiz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnsel s\u0131n\u0131fsal \u00f6z alg\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7arp\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde gerici siyasal davran\u0131\u015flar ihmal edilemeyecek bir d\u00fczeydedir. Bu arada i\u015fbirlik\u00e7i sendikac\u0131l\u0131k da \u00f6ncelenmemi\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde vak’ad\u0131r.<\/p>\n